CNN ngày 23/6 cho biết nhà chức trách tại 26 quốc gia châu Âu mới đây đã ban bố cảnh báo khẩn cấp về tình trạng nắng nóng cực đoan. Nguyên nhân được xác định là do hiện tượng “vòm nhiệt”, xảy ra khi một vùng áp cao mạnh và kéo dài hoạt động như chiếc nắp đậy khổng lồ, giữ không khí nóng bên dưới và liên tục ép nó xuống mặt đất, khiến nhiệt độ tăng cao trong nhiều ngày liên tiếp.
Đây là lần thứ 2 trong vòng 2 tháng châu Âu phải hứng chịu “vòm nhiệt”. Cùng với đó, sự hình thành và mạnh lên của hiện tượng El Niño tại Thái Bình Dương được cho là đang góp phần làm gia tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng trên toàn cầu.
Tại Pháp, quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của đợt nắng nóng hiện nay, 49 trong số 96 khu vực hành chính đã được đặt trong tình trạng báo động đỏ, mức cảnh báo cao nhất. Nhiệt độ tại nhiều địa phương vượt 40°C, trong khi một số nơi được dự báo sẽ lên tới gần 42°C.
Chính phủ Pháp đã phải áp dụng nhiều biện pháp khẩn cấp nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân. Hơn 800 trường học được lệnh đóng cửa. Trong khi đó, việc uống rượu bia nơi công cộng trong khuôn khổ Lễ hội Âm nhạc Fête de la Musique, sự kiện thường niên thu hút hàng triệu người tham gia trên khắp cả nước, cũng bị cấm.
Cơ quan khí tượng Météo-France cảnh báo nhiệt độ sẽ duy trì ở mức rất cao ít nhất đến hết tuần. Nhiều địa phương đã ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng được đo trong tháng 6, thậm chí phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ tuyệt đối được thiết lập trước đó.
Theo các chuyên gia khí tượng Pháp, mức độ nghiêm trọng của đợt nắng nóng lần này có thể tương đương, thậm chí vượt qua thảm họa nắng nóng năm 2003 từng khiến gần 15.000 người thiệt mạng.
Tại Pháp đã ghi nhận thiệt hại về người. Hôm 22/6, hai em nhỏ 4 tuổi và 2 tuổi được tìm thấy tử vong bên trong ô tô của gia đình ở bãi xe của cư dân thị trấn Carpentras, nơi nhiệt độ lên tới 39°C. "Nguyên nhân tử vong vẫn chưa được xác định, nhưng nắng nóng hiện là hướng điều tra chính", nhà chức trách Pháp thông tin.
Tại Anh, tình hình cũng đang trở nên đáng lo ngại. Cơ quan Khí tượng Anh dự báo nhiệt độ có thể đạt khoảng 39°C trong những ngày tới, vượt xa kỷ lục nhiệt độ tháng 6 là 35,6°C được thiết lập từ năm 1976. Nhà chức trách đã phát đi cảnh báo đỏ về nắng nóng cực đoan, mức cảnh báo hiếm khi được áp dụng.
“Đây không chỉ là một đợt nắng nóng, mà là một lò nung do vòm nhiệt gây ra, sẽ bao trùm hầu hết miền Nam nước Anh và đẩy nhiệt độ lên mức thực sự đặc biệt”, Akshay Deoras, một nhà khí tượng học tại Đại học Reading, cho biết.
CNN cho biết, các nhà khoa học Anh còn đặc biệt quan ngại về hiện tượng “đêm nhiệt đới”, khi nhiệt độ ban đêm không giảm xuống dưới 20°C. Điều này khiến cơ thể con người không có đủ thời gian để phục hồi sau khi phải chịu đựng nền nhiệt cao vào ban ngày, làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và các bệnh liên quan đến nhiệt.
Tại Tây Ban Nha, nhiều khu vực tiếp tục ghi nhận nhiệt độ 38-40°C. Dọc bờ biển Almería ở phía Đông Nam, nhiệt độ ban đêm có thời điểm không xuống dưới 30°C. Tại thủ đô Madrid, khu vực dành cho người hâm mộ theo dõi các trận đấu World Cup qua màn hình lớn đã phải đóng cửa vì thời tiết quá khắc nghiệt.
Giới chuyên gia cho rằng châu Âu đặc biệt dễ tổn thương trước các đợt nắng nóng cực đoan do tỷ lệ sử dụng điều hòa nhiệt độ còn thấp. Chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại châu Âu được trang bị điều hòa, trong khi tỷ lệ này tại Mỹ lên tới khoảng 90%.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo nắng nóng là một trong những hình thái thời tiết cực đoan gây chết người nhiều nhất hiện nay. Không giống như bão, lũ lụt hay cháy rừng, tác động của nhiệt độ cao thường diễn ra âm thầm nhưng nghiêm trọng.
Theo WHO, nhiệt độ cực đoan đã khiến hơn 200.000 người thiệt mạng trên toàn thế giới trong vòng 4 năm qua. Các nhà khoa học khí hậu nhận định biến đổi khí hậu đang làm gia tăng đáng kể tần suất, cường độ và thời gian kéo dài của các đợt nắng nóng cực đoan.
