Việt Nam và hành trình chinh phục vũ trụ

Cùng với việc đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ quan trọng như phóng các vệ tinh viễn thông VINAsat - 1, VINAsat - 2, vệ tinh quan sát Trái Đất đầu tiên của Việt Nam (VNREDsat - 1), xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc… hoạt động nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ (CNVT) phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội thời gian qua cũng đạt được những kết quả đáng kể.

Vệ tinh VNREDsat - 1 được phóng thành công lên quỹ đạo vào đầu tháng 5-2013. Từ đó đến nay, VNREDsat - 1 vẫn hoạt động ổn định trên quỹ đạo 680km và hằng ngày vẫn chụp ảnh truyền về mặt đất, cung cấp ảnh cho các bộ, ngành và địa phương. 

Tuy nhiên, hệ thống VNREDsat -1 được thiết kế trên cơ sở hệ thống ASTROSAT 100 đã được sử dụng cho các vệ tinh của Alsat, SSOT nên các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật đã được tiêu chuẩn hóa cao, nghĩa là công nghệ khác nhau nên quy trình vận hành cũng không giống nhau. 

Tiến sĩ Phạm Minh Tuấn, Viện Công nghệ vũ trụ, Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam (HLKH và CNVN) cùng nhóm nghiên cứu đã triển khai thực hiện đề tài "Nghiên cứu làm chủ quy trình công nghệ điều khiển vệ tinh nhỏ quan sát trái đất và đề xuất các quy trình về vận hành và khai thác an toàn, hiệu quả vệ tinh VNREDsat -1". 

Các sản phẩm nghiên cứu của chương trình CNVT có nhiều ứng dụng với đời sống.
Các sản phẩm nghiên cứu của chương trình CNVT có nhiều ứng dụng với đời sống.

Muốn vậy, theo TS Tuấn cho biết, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích các đặc điểm kỹ thuật của quả vệ tinh nhỏ, hợp phần vật mang, hợp phần thiết bị chụp ảnh, các cơ cấu điều khiển nhiệt, động lực học. Mặt khác phải nghiên cứu đặc điểm kỹ thuật các hệ thống điều khiển mặt đất cần thiết để điều khiển hệ thống một vệ tinh (trạm ăng ten băng S, trạm ăng ten thu ảnh băng X, hệ thống thiết bị trung tâm điều khiển)… 

Kết quả của đề tài là góp phần xây dựng và kiểm chứng được các quy trình, quy định vận hành hệ thống vệ tinh VNREDsat - 1 trong điều kiện Việt Nam. Nó phục vụ thiết thực cho hoạt động hàng ngày của cả hệ thống, vệ tinh VNREDsat -1 nói chung, trong đó có các phân hệ điều khiển vệ tinh nhất là quy trình khắc phục các lỗi, sự cố, các tình huống điều khiển khẩn cấp nhằm tránh va chạm giữa vệ tinh VNREDsat -1 với vật thể bay đã xảy ra trong quỹ đạo thời gian qua. 

Đồng thời đây là cơ sở để xây dựng quy chế phối hợp giữa Viện HLKH và CNVN với Bộ Tài nguyên và Môi trường trong quản lý, vận hành và khai thác có hiệu quả VNREDsat-1.

Hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu (GNSS) lâu nay đã và đang phát triển nhanh chóng và đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực như giao thông vận tải, đo vẽ bản đồ, giám sát môi trường, phương tiện tự hành… nhưng chỉ đạt độ chính xác đến cỡ mét. Trong khi không ít công việc như khảo sát, điều khiển vệ tinh, đo vẽ bản đồ, dẫn đường các phương tiện tự hành đòi hỏi độ chính xác định vị phải đạt cm, thậm chí là mm. 

Nhận thức tầm quan trọng ngày càng cao của GPS/GNSS trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Quốc tế nghiên cứu và Phát triển công nghệ định vị sử dụng vệ tinh (NAVIS), Đại học Bách khoa Hà Nội đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu chế tạo hệ thống cung cấp dịch vụ định vị GPS độ chính xác cm trong thời gian thực cho các lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác định vị cao” do Tiến sĩ Tạ Hải Tùng làm chủ nhiệm. 

Sau ba năm tập trung trí tuệ và tâm lực, các nhà khoa học ở đây đã thiết kế, chế tạo thành công thiết bị (phần cứng) NAVISA thu nhận tín hiệu định vị vệ tinh phục vụ định vị với độ chính xác cao bao gồm nhiều phiên bản khác nhau: phiên bản tại trạm cài chính, phiên bản hoạt động tại hiện trường…

GS Nguyễn Khoa Sơn, Chủ nhiệm chương trình khoa học CNVT, Viện HLKH và CNVN (giai đoạn 2012 - 2015) trong Hội nghị tổng kết mới đây cho biết: Hơn 100 nhà khoa học thuộc 17 đơn vị nghiên cứu khác nhau trong cả nước đã triển khai thực hiện gần 30 đề tài, nhiệm vụ, trong đó phần lớn là nghiên cứu ứng dụng. 

Nội dung các đề tài KH-CN tập trung chủ yếu việc ứng dụng viễn thông, viễn thám, hệ thông tin địa lý, và hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu. Sử dụng dữ liệu vệ tinh để theo dõi, giám sát và quản lý tài nguyên thiên nhiên, môi trường, biến đổi khí hậu, các tai biến địa chất trên đất liền cũng như ngoài hải đảo. 

Một số nhà khoa học đi sâu nghiên cứu, tiếp thu và phát triển một số nội dung có chọn lọc về công nghệ vệ tinh nhỏ quan sát trái đất (cấu trúc cơ khí quả vệ tinh, thiết bị payloat, phân hệ điều khiển và ổn định tư thế vệ tinh, quy trình thiết kế và chế tạo, lắp ráp và thử nghiệm vệ tinh) chuẩn bị các yếu tố cần thiết khi Trung tâm Vũ trụ Việt Nam hoàn thành xây dựng và đi vào hoạt động (năm 2020). Chương trình khoa học CNVT giai đoạn 2012 - 2015 đã góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia, trong đó có phương pháp định danh cảnh ảnh VNREDsat-1 trên toàn thế giới, phương pháp phân tích xử lý ảnh nhất là ảnh có độ phân giải cao nhằm phục vụ nhu cầu giám sát môi trường, thiên tai, bảo đảm an ninh quốc phòng ở nước ta. 

Các kết quả nghiên cứu của gia đoạn này cũng đã xây dựng được hàng chục bộ bản đồ về hiện trạng tai biến địa chất (lũ quét, lũ bùn đá, trượt lở đất vùng lòng hồ thủy điện Hòa Bình và Sơn La); tình trạng biến động lớp phủ, chiều hướng suy giảm cũng như khả năng tái sinh của một số khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia khu vực Tây Bắc… 

Đây cũng là những tiền đề quan trọng góp phần tiếp tục thực hiện “Chiến lược nghiên cứu ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020” có hiệu quả hơn.

Ứng dụng viễn thám trong giám sát lúa

Ngày 24-10, tại TP Cần Thơ, Ban chỉ đạo Tây Nam bộ phối hợp với Trung tâm Vệ tinh quốc gia, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Hội thảo “Ứng dụng viễn thám trong giám sát lúa ở ĐBSCL”.

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp nâng cao hiệu quả cho phát triển nông nghiệp trước những thách thức toàn cầu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất cây lúa cũng như nâng cao chất xám trong sản xuất nông nghiệp.

Theo TS Lâm Đạo Nguyên, Trung tâm Ứng dụng Công nghệ Vệ tinh miền Nam (Trung tâm Vệ tinh Quốc gia), Việt Nam nói chung và ĐBSCL nói riêng nằm trong vùng nhiệt đới nên bầu trời thường xuyên có mây mù che phủ, là một trong những vùng trên thế giới bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi sự ấm lên của toàn cầu, vì vậy cần phải sử dụng dữ liệu ảnh vệ tinh Radar (SAR) kết hợp với ảnh vệ tinh quang học để giám sát môi trường và thiên tai. Tại hội thảo, khách mời cùng các nhà khoa học được giới thiệu về Dự án “Trung tâm vũ trụ Việt Nam”. 

Đây là dự án lớn nhất về khoa học công nghiệp Việt Nam với mức đầu tư 54,4 tỷ Yên (Nhật) do đơn vị Trung tâm Vệ tinh Quốc gia (VNSC) thực hiện đầu tư, từ năm 2012-2020. Dự án được triển khai với các ứng dụng tiềm năng như: quản lý thiên tai, nông nghiệp, địa hình, địa chất và thổ nhưỡng, thực phủ sử dụng đất…

(Trần Lĩnh)

Nguyễn Khôi

Các tin khác

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Google ngày 19/9 xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của 3 công ty trong quá trình kiểm thử an ninh mạng hồi tháng 5. Mặc dù Google cho biết mô hình đã dừng hoạt động sau khi nhận ra các hệ thống này không thuộc môi trường thử nghiệm và không gây thiệt hại, vụ việc tiếp tục làm gia tăng quan ngại về khả năng kiểm soát các hệ thống AI ngày càng có tính tự chủ cao.

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

Google xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của ba công ty trong một cuộc thử nghiệm về năng lực an ninh mạng, làm gia tăng lo ngại về những rủi ro có thể phát sinh khi các mô hình AI được trao quyền truy cập Internet.

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Việc phòng ngừa tội phạm sử dụng thông tin giả do AI tạo ra không thể chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng hay các doanh nghiệp công nghệ. Mỗi người dân, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, người có ảnh hưởng…đều phải trở thành một “lá chắn” trong việc bảo vệ an toàn cho chính mình và cộng đồng…

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Những lời mời gọi đầu tư tài chính “sinh lời khủng”; có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi”... thực chất là cạm bẫy công nghệ cao nhằm lừa đảo người dân. Trước diễn biến phức tạp của tội phạm mạng, người dân cần hết sức tỉnh táo, nhận diện chính xác các dấu hiệu lừa đảo để tự bảo vệ tài sản của bản thân và gia đình.

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) tiếp tục mở rộng tính năng “Cảnh báo tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo” đối với các giao dịch trong cùng hệ thống. Việc bổ sung lớp thông tin ngay trong quá trình thực hiện lệnh giúp người dùng có thêm cơ sở kiểm tra, xác minh và cân nhắc trước khi chuyển tiền.

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Ngày 14/9, thông tin từ Công an xã Xuân Hòa (TP Đồng Nai) cho biết đơn vị đã làm việc và xử phạt vi phạm hành chính đối với ông C.A.L (ngụ ấp Xuân Đà, xã Xuân Hòa) về hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin có nội dung xúc phạm lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) trên mạng xã hội…

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Các quy định của dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác do Bộ Công an chủ trì xây dựng sẽ hình thành cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất, dựa trên dữ liệu. Đồng thời, tăng cường định danh, xác thực và truy vết nguồn phát tán; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan.

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Không chỉ giả danh cơ quan chức năng, các đối tượng lừa đảo còn lợi dụng những hoạt động mang ý nghĩa nhân văn, như: giải chạy thiện nguyện; hoạt động trải nghiệm dành cho trẻ em; cuộc thi, sự kiện thể thao; trao học bổng… để tạo lòng tin, dẫn dụ người dân chuyển tiền, hoặc truy cập các ứng dụng không an toàn nhằm chiếm đoạt tài sản.

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Sáng 10/9, tại Đắk Lắk, Hiệp hội Internet Việt Nam phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk tổ chức “Security Bootcamp 2026” lần thứ 12 với chủ đề “Agentic Security”, tập trung vào xu hướng AI chuyển từ vai trò hỗ trợ sang chủ động tham gia phát hiện, phân tích và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng.

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Bộ Công an nhiều lần cảnh báo thủ đoạn sử dụng ứng dụng VNeID giả mạo hoặc đường dẫn chứa mã độc chiếm quyền điều khiển thiết bị, thu thập thông tin để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, người dân cần bình tĩnh xác minh trước khi cung cấp thông tin, hoặc thực hiện yêu cầu liên quan đến tài khoản, thiết bị và tài sản...

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Ngày 28/8, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 15 triệu đồng đối với một kiểm duyệt viên nhóm Facebook do không thực hiện các biện pháp ngăn chặn thông tin sai sự thật được đăng tải, gây hoang mang dư luận.

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Thời điểm năm học mới sắp đến, nhu cầu tìm mua sách giáo khoa của phụ huynh, học sinh tăng cao. Lợi dụng tâm lý muốn mua sách nhanh, đủ bộ với giá rẻ, kẻ gian lợi dụng mạng xã hội (MXH) để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu thập trái phép thông tin cá nhân của người dân.

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Từ tháng 6/2026 đến nay, Công an tỉnh Cao Bằng đã chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng; phát hiện, xác minh và xử lý nhiều trường hợp có hành vi tương tác, lan truyền nội dung xấu độc từ các trang, kênh của các đối tượng phản động.

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Sự biến thiên phức tạp của môi trường số đòi hỏi phải có một tổ chức quy củ, một lực lượng nòng cốt thực sự. Đó là lý do Câu lạc bộ “Niềm tin số TP Huế” chính thức được thành lập nhằm cụ thể hóa sứ mệnh của Liên minh Niềm tin số...

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Hiện, trên mạng xã hội (MXH) xuất hiện nhiều hình ảnh, video quảng cáo các loại cây, hạt giống được cho là “siêu giống”, “giống độc lạ” với kích thước, năng suất bất thường... Cơ quan Công an khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, kiểm chứng kỹ thông tin trước khi đặt mua, chuyển tiền để tránh bị lừa.