Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thủ tướng Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba từ ngày 7 đến 10/6.
Chiều 9/6, tại Thủ đô Hà Nội, sau lễ đón trọng thể, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã hội đàm với Thủ tướng Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão.
Tại hội đàm, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhiệt liệt chào mừng Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam, đánh giá chuyến thăm thể hiện sự tin cậy chính trị cao, tình hữu nghị và sự ủng hộ lẫn nhau giữa hai nước.
Thủ tướng chúc mừng Timor Leste về những thành tựu quan trọng mà đất nước và nhân dân Timor Leste đã đạt được thời gian vừa qua; đặc biệt là việc Timor Leste đã chính thức trở thành thành viên của đại gia đình ASEAN; nhấn mạnh đây là dấu mốc quan trọng góp phần củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm và sức sống của ASEAN.
Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ tin tưởng với quyết tâm hội nhập mạnh mẽ, Timor Leste sẽ sớm tham gia đầy đủ và hiệu quả vào các cơ chế hợp tác của ASEAN, qua đó cùng các nước thành viên đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực.
Thủ tướng Timor Leste Xanana Gusmão bày tỏ cảm ơn sự tiếp đón nồng hậu và trọng thị của Chính phủ và nhân dân Việt Nam dành cho đoàn và chúc mừng những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, cũng như việc Việt Nam chủ trì thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba (AFF-3) – một Diễn đàn có vai trò quan trọng để trao đổi về tầm nhìn hợp tác khu vực.
Thủ tướng Xanana Gusmão cảm ơn Việt Nam đã ủng hộ, đồng hành cùng Timor Leste trong suốt quá trình Timor Leste xin gia nhập ASEAN; nhấn mạnh Việt Nam không chỉ là người bạn tin cậy mà còn là đối tác phát triển hiệu quả và chặt chẽ của Timor Leste.
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Xanana Gusmão nhất trí cho rằng, Việt Nam và Timor Leste hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế để mở rộng hơn nữa hợp tác, vì lợi ích của người dân hai nước cũng như đóng góp vào sự phát triển ổn định, tự cường và bền vững ở khu vực.
Hai Thủ tướng bày tỏ vui mừng trước những bước phát triển tích cực trong quan hệ Việt Nam - Timor Leste thời gian qua; nhất trí tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, tăng cường trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao trên tất cả các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân; triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao và các văn kiện đã ký kết, trong đó có Hiệp định khung về Hợp tác kinh tế và kỹ thuật, sớm tổ chức cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam - Timor Leste do hai Bộ trưởng Ngoại giao đồng chủ trì; hướng tới mục tiêu đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới nhân dịp kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027.
Hai Thủ tướng hoan nghênh việc ký các văn kiện hợp tác về miễn thị thực, hợp tác giáo dục và thông tin truyền thông nhân chuyến thăm, tạo nền tảng quan trọng để tăng cường giao lưu nhân dân và mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực.
Về hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư, hai lãnh đạo nhất trí cần khai thác tốt hơn tiềm năng, thế mạnh bổ sung lẫn nhau; sớm phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại song phương; thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực gạo, nông sản, thủy sản, dệt may, giày dép, hàng tiêu dùng thiết yếu, viễn thông, chuyển đổi số, hạ tầng, nông nghiệp và dịch vụ.
Thủ tướng Timor Leste đề nghị Việt Nam tiếp tục cung ứng các sản phẩm Việt Nam thế mạnh cho thị trường Timor Leste, nhất là gạo, góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho Timor Leste; đánh giá cao đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là Viettel với thương hiệu Telemor, đã đóng góp tích cực vào việc phát triển hạ tầng số và kết nối tại Timor Leste; bày tỏ mong muốn tiếp tục đón các doanh nghiệp Việt Nam sang đầu tư trên các lĩnh vực nông nghiệp, nghề cá, du lịch, cơ sở hạ tầng và khai thác tài nguyên.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên thúc đẩy đàm phán, ký kết Hiệp định Khuyến khích và bảo hộ đầu tư, nghiên cứu thiết lập cơ chế song phương về kinh tế, thương mại, đầu tư để kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp.
Hai lãnh đạo cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực tiềm năng như quốc phòng - an ninh, nông nghiệp, thủy sản, an ninh lương thực, giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa, du lịch, thể thao, kết nối giao thông và giao lưu nhân dân. Hai bên nhất trí tăng cường trao đổi kinh nghiệm về phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế biển, nghề cá bền vững, hợp tác về nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy hải sản.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển, hội nhập quốc tế, đào tạo nguồn nhân lực và cử chuyên gia hỗ trợ Timor Leste trong các lĩnh vực phù hợp với nhu cầu của Timor Leste.
Về hợp tác đa phương, hai lãnh đạo nhất trí tăng cường phối hợp, ủng hộ lẫn nhau tại Liên hợp quốc, ASEAN và các diễn đàn khu vực, quốc tế; cùng duy trì đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực, trong đó có việc đề cao luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.
Kết thúc hội đàm, hai bên nhất trí chỉ đạo các bộ, ngành liên quan triển khai các thỏa thuận và nhận thức chung đạt được, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Timor Leste phát triển ngày càng sâu rộng, thực chất và hiệu quả. Nhân dịp này, hai bên đã chứng kiến trao các văn kiện hợp tác bao gồm: Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục đại học giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học và Văn hóa Timor Leste; Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục Timor Leste; Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Timor Leste; Bản ghi nhớ hợp tác giữa Thông tấn xã Việt Nam và hãng thông tấn TATOLI.
