Chiều 7/6, Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão đã đến Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba từ ngày 7-10/6/2026, theo lời mời của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng.
Ra sân bay quốc tế Nội Bài đón đoàn có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Đại biện Việt Nam tại Timor Leste Phạm Bình Đàm. Phía Timor Leste có Đại sứ Timor Leste tại Việt Nam João Pereira.
Tháp tùng Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và dự AFF 2026 có: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Kinh tế và Bộ trưởng Du lịch và Môi trường Francisco Kalbuady Lay; Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Xã hội và Bộ trưởng Phát triển Nông thôn và Nhà ở Cộng đồng Mariano Asanami Sabino; Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Bendito dos Santos Freitas; Bộ trưởng Giáo dục Dulce de Jesus Soares; Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Philip Nino Pereira; Thứ trưởng phụ trách các vấn đề ASEAN, Trưởng SOM ASEAN của Timor Leste, Bộ Ngoại giao và Hợp tác Milena Maria da Costa Rangel; Quốc vụ khanh phụ trách Truyền thông Xã hội Expedito Parrot Dias Ximenes; Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Cộng hòa Dân chủ Timor Leste tại Việt Nam João Pereira.
Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão sinh ngày 20/6/1946 tại Manatuto, Timor Leste. Ông biết giao tiếp 3 ngôn ngữ: tiếng Anh, Tetum, Indonesia.
Ông từng là Tổng thống Timor-Leste giai đoạn 2002-2007; Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng và An ninh giai đoạn 2007-2012; Thủ tướng giai đoạn 2012-2014; Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư chiến lược giai đoạn 2014-2017; Đại diện đặc biệt của Chính phủ để đàm phán biên giới trên đất liền với Indonesia vào năm 2018; Đại diện đặc biệt của Chính phủ trong việc ký kết các thủ tục cần thiết để phê chuẩn Hiệp ước giữa Timor-Leste và Australia về thiết lập ranh giới biển tương ứng trên biển Timor trong giai đoạn 2018-2020; Đại diện đặc biệt của Chính phủ về nền kinh tế xanh từ năm 2019 đến nay. Từ năm 2023 đến nay, ông là Thủ tướng Timor Leste.
Theo Đại biện Việt Nam tại Timor Leste Phạm Bình Đàm, chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão tới Việt Nam, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với quan hệ song phương hai nước mà cả với tiến trình hội nhập ASEAN của Timor Leste sau khi chính thức trở thành thành viên thứ 11 của Hiệp hội.
Những năm gần đây, lãnh đạo cấp cao Timor Leste nhiều lần thăm Việt Nam và tham dự các hoạt động lớn do Việt Nam tổ chức, thể hiện sự coi trọng của bạn đối với quan hệ hai nước và vai trò, vị thế của Việt Nam trong khu vực.
Đại biện Việt Nam tại Timor Leste Phạm Bình Đàm cho rằng việc đón Thủ tướng Timor Leste thăm chính thức thể hiện mong muốn thúc đẩy quan hệ song phương trên nhiều mặt, đồng thời có thể xem là hoạt động triển khai cụ thể Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, theo đó đối ngoại mang sứ mạng trọng yếu, thường xuyên, phục vụ thiết thực cho lợi ích về an ninh và phát triển của đất nước. Đưa quan hệ gần gũi, thực chất, hiệu quả giữa Việt Nam và Timor Leste lên một cấp độ mới phù hợp với lợi ích của hai đất nước, người dân hai nước, đồng thời đóng góp xây dựng một ASEAN đoàn kết, bao trùm và tự cường.
Về trọng tâm, trong khuôn khổ chuyến thăm lần này, hai bên dự kiến ký kết một số văn kiện hợp tác quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi thúc đẩy hợp tác nhiều mặt và giao lưu nhân dân, làm nền tảng lâu dài cho quan hệ hai nước.
Trả lời phỏng vấn báo chí trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão, Đại sứ Timor Leste tại Việt Nam João Pereira bày tỏ niềm tự hào sâu sắc về sự hỗ trợ chí tình của Việt Nam đối với sự phát triển của nước này, đặc biệt coi hợp tác viễn thông là biểu tượng thành công lớn nhất.
Đại sứ João Pereira kỳ vọng hai nước sẽ đẩy mạnh khai thác các tiềm năng to lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, khai khoáng và dầu khí.
Đại sứ João Pereira cho biết Timor Leste mong muốn cùng Việt Nam nghiên cứu áp dụng thành công của mô hình Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) để xây dựng một Khu công nghiệp Việt Nam-Timor Leste (V-TIP) tại Dili.
