Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) mới đây thông báo, máy bay nghiên cứu X-59 đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm siêu âm đầu tiên. Đây là cột mốc quan trọng của chương trình Quesst (Quiet SuperSonic Technology) do NASA phối hợp với hãng hàng không vũ trụ Lockheed Martin phát triển.
Thông cáo của NASA nêu rõ, phi công thử nghiệm của NASA Jim "Clue" Less đã cất cánh và hạ cánh tại căn cứ không quân Edwards ở California, đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1.1 (hơn 1300 km/h) và độ cao 13,2 km. Chuyến bay kéo dài 81 phút.
Tuy vậy, điều khiến giới hàng không đặc biệt quan tâm không nằm ở việc X-59 vượt âm, bởi công nghệ này đã xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước. Điểm khác biệt là NASA đang tìm cách giải quyết bài toán từng khiến kỷ nguyên hàng không siêu thanh dân dụng gần như khép lại - tiếng nổ siêu thanh (sonic boom).
Khi một máy bay bay nhanh hơn tốc độ âm thanh, các sóng xung kích tạo ra tiếng nổ lớn có thể làm rung cửa kính, gây khó chịu cho người dưới mặt đất. Chính vì lý do này, Mỹ từ năm 1973 đã cấm hầu hết các chuyến bay dân dụng siêu thanh trên đất liền.
X-59 được thiết kế với thân dài, mũi cực nhọn và cấu trúc khí động học đặc biệt nhằm phân tán các sóng xung kích. Thay vì tạo ra tiếng nổ lớn như các máy bay siêu thanh truyền thống, NASA kỳ vọng X-59 chỉ tạo ra âm thanh nhẹ với cường độ khoảng 75 decibel, tương đương tiếng cửa ô tô đóng ở khoảng cách vài mét.
Nếu mục tiêu này được chứng minh thành công trong các cuộc thử nghiệm tiếp theo, dữ liệu của X-59 có thể giúp các cơ quan quản lý hàng không xây dựng những tiêu chuẩn tiếng ồn mới, qua đó mở đường cho việc để máy bay siêu thanh dân dụng hoạt động trở lại trên các tuyến bay nội địa. Nhiều chuyên gia nhận định đây mới là ý nghĩa lớn nhất của dự án.
Theo kế hoạch, giai đoạn thử nghiệm tiếp theo sẽ tập trung vào cấu hình âm thanh của X-59 để xác minh khả năng tạo ra tiếng động êm ái, hướng tới Mach 1,4 ở độ cao khoảng 16,8 km. Sau đó, cơ quan này dự kiến thực hiện các chiến dịch bay qua nhiều khu vực dân cư tại Mỹ để thu thập phản hồi thực tế về mức độ tiếng ồn mà người dân cảm nhận được.
Dù còn nhiều năm nữa mới có thể xuất hiện các máy bay thương mại ứng dụng công nghệ tương tự, giới quan sát cho rằng chuyến bay vượt âm đầu tiên của X-59 là bước tiến quan trọng nhất của ngành hàng không siêu thanh kể từ sau thời kỳ Concorde. Thành công của dự án có thể góp phần định hình cách con người di chuyển trong những thập niên tới, khi các hành trình liên lục địa được rút ngắn đáng kể mà không gây ra những tác động về tiếng ồn như trước đây.
