Trong buổi nói chuyện với Đại úy Nguyễn Tiến Đỗ - cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái, anh đã cho tôi biết sự khó khăn của các cán bộ, chiến sĩ Công an trong quá trình giải quyết các vụ án buôn người diễn ra trên địa bàn tỉnh.
Với cuộc sống khó khăn của các bà con người dân tộc, thu nhập hàng ngày chỉ đến từ vài thửa ruộng nên rất dễ bị các đối tượng buôn người lừa lọc để bán sang Trung Quốc. Đôi khi chỉ bằng vài câu dụ dỗ, vài viễn cảnh tương lai tươi sáng, cuộc sống sung túc đã khiến cho các nạn nhân mủi lòng và nhắm mắt đưa chân đi theo những kẻ lang sói sang đất khách quê người. Và rồi ở đó nào có những gì họ mong đợi, chỉ có đòn roi, phòng tối và những ngày tiếp khách thâu đêm.
Nếu có một vài người may mắn trốn thoát, khi về đến Việt
Nhưng những khó khăn đó không khiến cán bộ, chiến sĩ của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái nản lòng, các anh luôn cố gắng theo sát quần chúng và nắm bắt tình hình để từ đó động viên các nạn nhân ra tố giác. Nhờ đó nhiều vụ án buôn người có tính chất nguy hiểm đã được triệt phá. Đường dây mua bán phụ nữ trẻ em của anh em Đồng Văn Chấn, Đồng Văn Sươi là một ví dụ điển hình.
Từ sự trở về của một nạn nhân
Vụ án được hé lộ từ sự trở về của cháu bé tên Vi Thị Hoa - 13 tuổi người dân tộc Thái ở xã Nghĩa An, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. Vào đầu năm 2006, Vi Thị Hoa đã mất tích không rõ nguyên nhân. Gia đình Hoa ra sức tìm kiếm em khắp mọi nơi nhưng tất cả đều kết thúc trong vô vọng. Hoa là một cô bé xinh xắn, hằng ngày chỉ biết chăn trâu cắt cỏ và làm công việc đồng áng giúp cha mẹ. Lần cuối cùng có người nhìn thấy Hoa là khi em đi cùng dì và rồi sau đó cả em lẫn dì em đều không rõ tung tích.
Và rồi 6 tháng sau, Hoa trở về trong trạng thái tàn tạ, mệt mỏi cả thể xác lẫn tâm hồn. Qua lời kể của em, ngày hôm ấy, em và dì em được một người đàn ông trong bản rủ đi chơi và mời hai dì cháu uống nước. Sau khi uống cốc nước mà người đàn ông đó đưa cho, Hoa bỗng cảm thấy buồn ngủ và khi tỉnh lại em thấy mình bị nhốt cùng dì trong một gian nhà gỗ cùng nhiều người khác. Sau đó, Hoa được đưa đến một ổ chứa mại dâm mà chủ ở đó cũng là một người Việt.
Và rồi tại địa ngục trần gian đó, cô bé 13 tuổi Vi Thị Hoa bị bắt tiếp khách nhiều lần trong một ngày và phải chịu cảnh đánh đập dọa dẫm những khi có ý định bỏ trốn. Nhiều tháng sau, em bị đưa đến một ổ chứa khác và mất liên lạc với người dì. Ở đây cũng là một địa ngục trần gian khác với Hoa. Mỗi ngày em phải tiếp nhiều khách hơn, bị đối xử tệ bạc, cơm ăn không đủ no và luôn bị hành hạ đánh đập.
Những tưởng cuộc đời mình sẽ phải làm những công việc tủi nhục này cho đến cuối đời. Nhưng cuối cùng, may mắn đã đến với số phận hẩm hiu đau khổ của Hoa. Trong thời gian bị bắt bán dâm ở đó, em quen được hai người bạn cùng cảnh ngộ, một cô bé đến từ Yên Bái và người còn lại đến từ Thanh Hóa. Sau nhiều đêm bàn mưu tính kế, ba cô gái trẻ quyết tâm bỏ trốn khỏi cái ổ quỷ đã giam giữ hành hạ mình trong suốt bao nhiêu ngày đêm này.
Vào một đêm mưa gió, Hoa cùng các bạn chui ra ngoài và bỏ chạy vào rừng. Trước khi bị đưa đến đây, do bị dọa nếu ra đường cái sẽ bị bắt lại nên ba đứa trẻ chỉ biết lang thang trong rừng, ăn hoa quả dại cầm hơi. Sau nhiều ngày trong rừng, Hoa và các bạn đã bắt được xe trở về cửa khẩu Móng Cái - Quảng Ninh. Trở về được Việt
Biết tin Hoa trở về sau 6 tháng mất tích, nhận định em là một nạn nhân của đường dây mua bán phụ nữ, các cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự đã đến động viên và giúp đỡ Hoa tố giác tội phạm. Theo như lời tố cáo của Hoa, đối tượng được xác định đã bán em và dì em sang Trung Quốc là Đồng Văn Sươi đang sinh sống trên địa bàn huyện Văn Chấn.
Theo lời kể của Hoa và qua xác minh thấy rằng còn nhiều nạn nhân vẫn chưa được giải cứu, ngay lập tức, Chuyên án 306N được Ban Giám đốc Công an tỉnh Yên Bái ký xác nhân thành lập. Được đánh giá là một chuyên án mang tính chất phức tạp cần tập trung giải quyết ngay nên từ khi bắt đầu, các chiến sĩ đã tập trung cao độ, nhằm sớm giải quyết triệt để đường dây này tránh có thêm người bị hại và giải cứu các nạn nhân còn đang lưu lạc ở nơi đất khách quê người.
Tuy nhiên, do đối tượng cảnh giác cao độ nên trước khi các cán bộ, chiến sĩ tìm đủ bằng chứng để bắt Sươi thì hắn đã bỏ trốn khỏi địa bàn Yên Bái. Không nản lòng trước những khó khăn đó, một tổ công tác điều tra liên tỉnh được thành lập để truy tìm tung tích tên buôn người này.
Cuối năm 2007, phát hiện được Đồng Văn Sươi liên lạc với gia đình qua điện thoại, các chiến sĩ của Phòng Cảnh sát hình sự ngay lập tức đi xác minh để lần tìm dấu vết nơi Sươi đang lẩn trốn. Qua điều tra, xác định được nơi mà Sươi gọi điện về thuộc địa bàn Chương Mỹ, Hà Tây, Phòng Cảnh sát hình sự liền lập một tổ công tác xác minh về địa bàn để điều tra và tiến hành bắt giữ đối tượng.
Kể về chuyến đi bắt giữ Đồng Văn Sươi, Đại úy Nguyễn Tiến Đỗ cho biết đây là một chuyến đi vô cùng khó khăn, mục tiêu đặt ra là xác định được đối tượng và nếu có thể thì bắt giữ ngay tại chỗ. Tuy nhiên, các cán bộ không hề biết mặt đối tượng do Sươi không làm giấy chứng minh nhân dân nên chuyến đi này đã gặp khó khăn ngay từ lúc bắt đầu.
Có mặt tại địa bàn Hà Tây, nhờ sự giúp đỡ của Công an địa phương, bước đầu tìm được nơi mà Sươi đã gọi điện thuộc xã Trường Yên. Theo điều tra cho biết, khi trốn khỏi địa bàn Yên Bái, Sươi đã đổi tên họ và lấy một người vợ khác tại đây và đang tham gia một nhóm chuyên đi làm thuê cho các cơ sở trên địa bàn Hà Tây. Số điện thoại mà Sươi dùng để gọi về nhà là số của một cơ sở mà hắn đã làm thuê.
Khi kể cho tôi nghe về lúc trực tiếp tiếp cận đối tượng, Đại úy Nguyễn Tiến Đỗ vẫn tỏ vẻ hồi hộp như việc đó vừa mới xảy ra: "Lúc ấy, đóng giả thành một người làm thuê, tôi đến bên cạnh Sươi để lân la dò hỏi. Ban đầu hắn vẫn tỏ vẻ nghi ngờ và lảng tránh những câu hỏi của tôi nhưng sau một thời gian dài làm việc cùng thì hắn mới bộc lộ thân phận thật sự của mình. Để làm được điều đó, tôi đã phải làm việc cùng hắn nhiều ngày liền để tạo mối quan hệ. Những ngày đó rất vất vả do ban ngày thì làm việc cùng, ban đêm còn phải trở về tổ để thông báo tình hình…".
Sau khi đã xác định rõ đối tượng và mang theo đủ bằng chứng, nhờ sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng địa phương, tổ công tác của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái đã bắt và áp giải Đồng Văn Sươi thành công.
Qua đấu tranh tư tưởng, đối chiếu lời khai của các nạn nhân và bằng các bằng chứng xác thực, các trinh sát đã được Đồng Văn Sươi đã phải thừa nhận hành vi buôn bán người của mình. Sươi đã khai nhận đã thực hiện trót lọt nhiều vụ buôn người qua biên giới. Sử dụng thủ đoạn tán tỉnh, làm quen và rủ rê đi kiếm sống bên Trung Quốc, Sươi đã lừa được 6 nạn nhân trong đó có cả trẻ em để bán cho em gái mình là Đồng Thị Chanh, đang làm chủ một ổ mại dâm bên Trung Quốc.
Ngay sau đó, Công an tỉnh đã phát lệnh truy nã Chanh trên toàn quốc và nhờ sự giúp đỡ của công an nước bạn. Trong vụ án này, Đồng Văn Sươi bị tuyên án 19 năm tù với tội danh buôn bán người. Tuy nhiên sự việc vẫn chưa kết thúc ở đó, sau vụ án của Đồng Văn Sươi, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái tiếp tục triệt phá đường dây buôn người thứ hai và thủ phạm của vụ án cũng là những người có liên quan tới Đồng Văn Sươi.
Triệt phá đường dây thứ hai
Như đã nói ở trên, trong sự trở về từ địa ngục trần gian của Vi Thị Hoa còn có hai người bạn. Trong đó có một người sinh sống ở xã Nậm Mười, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. Nậm Mười là một xã vùng sâu vùng xa của Yên Bái, nhiều chỗ vẫn chưa có điện, để vào được xã thì chỉ có thể đi bộ. Do đó rất khó khăn cho việc nắm bắt tình hình của các nạn nhân sau khi trở về.
Nhưng bằng quyết tâm và sẵn sàng chịu gian khổ, sau khi xác định người bị hại này trở về cùng Vi Thị Hoa nhưng không phải là một trong những nạn nhân trong bản lời khai của Đồng Văn Sươi. Theo đánh giá, có thể đây là một đường dây buôn người khác nên Phòng Cảnh sát hình sự đã bắt tay vào xác minh để triệt phá đường dây này.
Qua lời kể của người bị hại, Phòng Cảnh sát hình sự đã xác định được hai đối tượng nghi vấn là Đồng Văn Chấn – 49 tuổi (anh trai của Đồng Văn Sươi) và Đinh Thị Vân – 42 tuổi, một người dân tộc Thái đang sống trên địa bàn Nậm Mười. Khi nói về Đinh Thị Vân, người dân xã Nậm Mười cho biết, Vân là một người gian manh xảo quyệt, luôn có xu hướng kiếm tiền bất chính và trong diện nghi ngờ có hành vi buôn bán người.
Nơi Vân sinh sống là ngay bên ngoài con đường độc đạo đi vào xã Nậm Mười, hằng ngày người dân đi vào xã phải qua một chiếc cầu nhỏ và Vân yêu cầu mỗi người qua cầu phải đóng tiền thì mới cho đi qua. Cũng nhờ đó, Vân nắm bắt được tình hình của tất cả người dân sinh sống trên địa bàn xã Nậm Mười và theo lời kể của một số bị hại thì sau khi trở về nhà đều bị Vân dọa dẫm và mua chuộc để không tố cáo thị.
Sau nhiều ngày bám trụ lại địa bàn, ăn ngủ cùng bà con, các cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự đã có được lá đơn tố cáo của những nạn nhân bị Đinh Thị Vân làm hại. Khi bằng chứng đã đầy đủ, Đinh Thị Vân đã bị bắt và sau đó khai ra các đồng bọn. Đồng bọn của Vân trong các vụ buôn người là Đồng Văn Chấn, anh trai của Đồng Văn Sươi - kẻ vừa bị bắt trong vụ án trước đó. Qua quá trình đấu tranh lấy lời khai, Vân đã phải kể lại toàn bộ sự việc, các vụ buôn bán mà thị cùng đồng bọn đã làm.
Vụ thứ nhất xảy ra vào tháng 5 năm 2003, do có quen biết nhau từ trước nên khi gặp Đồng Văn Chấn đang làm việc ở gần nhà mình, Vân đã rủ Chấn đến nhà Vân. Tại đây, hai kẻ gian manh đã bàn nhau tìm phụ nữ để lừa sang Trung Quốc bán kiếm tiền. Cũng vào thời điểm đó thì có hai phụ nữ cùng xã Nậm Mười là Dân và Lai đến nhà Vân chơi.
Trong khi tiếp Dân và Lai, Vân đã liên lạc với Chấn thông báo thời điểm sẽ chuyển "hàng" để đưa đi Trung Quốc. "Hàng" lần này của Vân chính là hai chị em Dân và Lai vừa đến nhà thị chơi. Hôm ấy, Vân đã rủ hai chị em ngủ lại nhà mình để hôm sau đi chơi ở thị xã Nghĩa Lộ - Yên Bái. Khoảng 5h sáng hôm sau, Vân chở hai chị em Dân, Lai đến nhà Đồng Văn Chấn. Tại đây Chấn nhờ mẹ mình là bà Vàng Thị Xuyến - một Hoa kiều và là chủ một đường dây buôn người đưa Vân cùng "hàng" sang Trung Quốc.
Buổi chiều hôm ấy, Vân đưa hai chị em Dân, Lai đến thành phố Lào Cai và vượt biên sang Trung Quốc. Khi đến địa phận Trung Quốc, thấy mọi người nói ngôn ngữ khác nên Dân, Lai cảm thấy hoảng sợ và nghĩ mình bị đưa đi bán nên đã khóc lóc đòi về nhưng bị Vân dọa giết nên không dám khóc nữa.
Sau đó, Vân cùng bà Xuyến đã bán Dân, Lai cho một đôi vợ chồng người Trung Quốc. Trong vụ mua bán này, Vân được bà Xuyến chia cho 300.000 VND và Chấn được chia 2.000.000 VND. Về số phận của chị em Dân, Lai sau khi bị bán, họ bị giam lỏng trong nhà đợi chủ nhà tìm mối để bán lại. Nhưng rất may sau đó đã được một người quen giải cứu và trở về Việt
Thành công trong phi vụ buôn người thứ nhất, Vân tiếp tục móc nối với Chấn để buôn người. Lần này, Chấn giới thiệu cho Vân với Đồng Thị Chanh (em gái Chấn). Chanh sẽ là người trực tiếp dẫn Vân đưa "hàng" sang Trung Quốc vì Chanh biết nhiều chỗ mua "hàng" giá cao hơn. Nghe lời Chanh, Vân trở về nhà và bắt đầu lân la tìm hiểu những phụ nữ trên địa bàn Nậm Mười.
Ngày 13/6/2005, Vân rủ Bàn Thị Xếnh – 21 tuổi là người cùng xã vào nhà chơi và ngủ lại qua đêm, sau đó liên lạc với Chấn để thông báo đã tìm được "hàng" và sẵn sàng đem đi bán. Ngay sau đó, khi nhận được tin, Chấn đã đến nhà Vân để xem "hàng" và khi thấy ưng ý hắn liền liên lạc với Đồng Thị Chanh để chuẩn bị đem Xếnh đi bán.
Khoảng 19h hôm ấy, Vân lừa rủ Xếnh đi sinh nhật một người bạn nhưng thực chất là đưa Xếnh sang Trung Quốc. Sau đó, Vân đã giao Xếnh cho Chanh và nhận được 700.000 VND từ Chanh do có công tìm "hàng". Sau khi đi cùng Chanh, Xếnh bị đánh thuốc mê và đến lúc tỉnh dậy đã thấy mình đang ở trong ngôi nhà ba tầng và sau này mới biết mình đang ở trên địa phận Trung Quốc.
Ngày hôm sau, Xếnh bị ép bán dâm cho khách trung bình 4-5 lần mỗi ngày và bị đối xử vô cùng tệ bạc. Sau khoảng 9 tháng, Xếnh bị Chanh bán cho một chủ chứa khác tên là Hà. Tại đây Xếnh tiếp tục bị ép buộc bán dâm và cho đến ngày 5/9/2006, Xếnh mới có cơ hội bỏ trốn về Việt
Trong vụ án triệt phá đường dây buôn bán người này, Đinh Thị Vân lĩnh án 18 năm tù, Đồng Văn Chấn 20 năm tù. Trong đó một số đối tượng liên quan vẫn đang được các cơ quan chức năng phát lệnh truy nã. Do sự hợp tác giữa các cơ quan công an các nước vẫn chưa được nhuần nhuyễn và chặt chẽ nên nhiều đối tượng đã lợi dụng đó để thực hiện hành vi buôn người xuyên quốc gia. Nhưng điều đó không phải là chúng sẽ không bị trừng trị bởi các cơ quan pháp luật và hai đường dây buôn bán của anh em Đồng Văn Sươi, Đồng Văn Chấn và Đinh Thị Vân là những ví dụ điển hình…
Phá thành công liên tiếp hai đường dây buôn người có tính chất nguy hiểm, các chiến sĩ của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái đã phải chịu biết bao nhiêu khổ cực.
Khi kể về những ngày tháng nằm vùng, tìm thông tin để phục vụ cho việc phá án, Đại úy Nguyễn Tiến Đỗ vừa cười vừa nói: "Trong vụ án có một số bị hại do thiếu hiểu biết và bị đe dọa nên cũng khó tiếp cận. Chúng tôi phải nhờ đến sự giúp đỡ của trưởng bản và hội phụ nữ xã mới có thể lấy được thông tin dễ dàng. Một điều nữa là khi đi xác minh thông tin, con đường vào trong các bản, xã rất khó đi, do đi không quen chúng tôi phải mất cả ngày đi bộ mới vào trong đó được. Do đó có một số lần chúng tôi phải bỏ tiền để nhờ bà con đi ra ngoài huyện để lấy thông tin rồi lại cho tiền, đồ ăn để hỗ trợ họ trên đường về".
Sự ngây ngô, thật thà của những người dân vùng cao cũng vì thế đã làm cho tình hình tội phạm buôn người trở nên khó khăn trong việc giải quyết dứt điểm nó.
Theo Đại úy Nguyễn Tiến Đỗ, tình hình phức tạp của nạn buôn người cũng còn phải cố gắng một thời gian nữa mới có thể giải quyết triệt để được. Điều quan trọng nhất phải nhờ vả đến sự giúp đỡ của bà con và các cán bộ quản lý địa phương. Mỗi khi có người mất tích hay phát hiện ra những đối tượng có nghi vấn buôn người phải ngay lập tức báo cáo các cơ quan có thẩm quyền để sớm giải quyết vụ việc.
Điều đáng buồn hơn là đối với một số bị hại sau khi bị bán sang Trung Quốc và trốn trở về được thì lại tiếp tục rủ thêm bạn bè, người cùng xã, bản sang Trung Quốc để bán. Một số người sau khi bị bán và làm việc thì lại mở ổ chứa để hại chính bà con, bạn bè thậm chí là người thân của mình và điển hình là ổ chứa của Đồng Thị Chanh.
Theo lời khai của anh em Đồng Văn Sươi, Đồng Văn Chấn, trước đây Chanh từng bị lừa bán sang Trung Quốc để làm gái mại dâm. Một thời gian sau, Chanh được một người khách làng chơi chuộc ra và được cho vốn làm ăn nhưng thị lại nghĩ đến việc mở một ổ chứa, để đưa những người dân hồn nhiên hiền lành vào cái địa ngục trần gian mà thị vừa trải qua.
Triệt phá được Chuyên án 306N và đường dây Đinh Thị Vân, các chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Yên Bái đã phần nào xua tan nỗi lo với đồng bào các dân tộc vùng cao. Qua những người bị hại trong vụ án, một lời cảnh tỉnh được đưa ra để giúp cho những người dân quanh năm chỉ biết gắn bó với đồng ruộng cảnh giác hơn. Nhiều lúc, những lời mời mọc, những viễn cảnh tươi sáng chỉ dùng để lừa dối và là tấm bình phong cho một địa ngục của trần gian đang sẵn sàng nuốt chửng những ai bị đưa vào đó…
