1.
Hầu So Chía, người giàu nhất thị trấn vừa mới đi viện về. Là người ta nhìn chiếc xe trắng có hình dấu cộng đỏ hú còi liên hồi đậu trước căn nhà gỗ bề thế giữa trung tâm thị trấn mà đoán thế chứ không ai biết thực hư thế nào. Chỉ biết là mấy tháng rồi dân trong thị trấn không nhìn thấy lão Chía. Nhà ấy, từ trước đến nay mọi sự kín như bưng...
Cho đến buổi chiều, cô con dâu cả nhà lão Chía là Vàng Thị Dùa lỡ miệng nói với bà hàng thịt là mua tim về nấu cháo cho bố chồng vừa đi viện về thì cái tin lúc sáng mới được xác thực. Rồi cái tin từ bà hàng thịt lao nhanh hơn gió bão, hơn nước lũ. Người ta còn biết lão Chía đã vô phương cứu chữa, chỉ đợi ngày đợi giờ là "tùa" (chết). Đến cuối chiều cả thị trấn đã biết lão Chía sắp chết. Người dửng dưng. Người hả hê... Lão có chết thì thị trấn này vẫn vậy, cuộc đời này vẫn vậy...
2.
- Nước... nước... nước...
Lão gọi đến mấy lần mà không đứa nào nghe thấy. Bây giờ thì đã nửa đêm rồi, chắc con cháu lão đã đi ngủ sau một ngày mệt mỏi. Mà không chắc chúng đã ngủ, mỗi người một phòng đóng im ỉm thì sao biết cơn khát đang hành hạ lão.
Khát. Khát cháy họng. Khát cháy ruột gan... Cơn khát làm lão muốn điên lên; cái thân thể phì nộn của lão muốn nổ tung. Lão ước được quay lại dòng suối Mo Phí, dòng suối trong xanh ngay đầu bản Cán Cấu của lão. Lão sẽ ngụp lặn trong đấy, uống căng bụng, uống no nê cho thỏa cơn khát đang hành hạ lão.
Nhưng liệu giờ lão còn nhớ nổi đường về Cán Cấu và dòng suối Mo Phí có còn chảy nữa không? Bao con suối ở vùng này đã thành suối chết rồi. Ngay như con suối Nậm Pao chạy qua thị trấn này đây, nó đã chết trong thứ nước đen ngòm, hôi thối. Con người cả đấy, chính con người đã giết hại những dòng suối trên vùng đất này. Nước thải, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ... Lão rùng mình trong cơn khát làm khô cả hơi thở.
Cơn khát làm lão rã rời, thiếp đi trong tuyệt vọng.
Chập chờn. Ảo ảnh... Lão thấy mình đi trong buổi sáng đầy tuyết rơi. Cơn khát vẫn không thôi đeo bám, lão há miệng hứng những bông tuyết từ trên cao rớt xuống. Chưa thỏa cơn khát, lão vục tay vào những kẽ đá ven đường, vã từng nắm tuyết trắng, lạnh toát vào miệng. Hẳn là trông lão chẳng khác một đứa trẻ ăn vụng bột trong gian bếp...
Lão cứ vừa đi vừa bốc những nắm tuyết đưa vào miệng nhai. Lão đi như người mê ngủ...
3.
Bàn chân lão dừng trước một ngôi nhà. Tường trình đã xiêu vẹo, mái tranh bên trên rêu mọc xanh rì, từng lớp tuyết đang phủ kín những mảng rêu. Trên dây phơi dưới hiên nhà, vài cái áo tà pủ và một chiếc váy đã rách như tổ quạ bị bão quật. Cây đào già mốc meo bị lớp băng tuyết đóng đông cứng cành lá, hai cành bị gãy nhưng chưa rời khỏi thân, mỗi cơn gió lại bay lủng lẻo.
Lão bước qua cửa chính, vào nhà. Nhưng rồi lão khựng lại, dưới ánh sáng vàng ệch của bóng điện dây tóc, một người đàn bà đầu tóc xõa xượi ngồi trên chiếc giường xộc xệch, bùng nhùng chăn màn. Những lọn tóc đổ tràn như những con hắc xà bò lên ngực, lên lưng người đàn bà. Vừa thấy lão, người đàn bà quắc ánh mắt xanh lét như mắt mèo, bắn những tia căm hờn vào lão... Hừ... hừ... á...á... Rú lên rồi mụ ta định lao vào lão mà cào cấu. Lão run rẩy, vừa lùi vừa chạy...
May đấy. Vừ Thị May đấy. Bông hoa đẹp, kiêu sa nhất thung lũng Vần Chín ngày nào. Lão từng sung sướng, hả hê với cái kết thê thảm đó mà. Sao giờ này lão run sợ? Một người đàn bà điên loạn, sống không ra sống, chết không ra chết thì làm gì được lão nào?
Không, chưa khi nào lão sợ, ngay cả khi chồng của May còn sống. Ngược lại, ở cái thung lũng Vần Chín khô khát, đáng thương, tội lỗi ấy, ai cũng phải sợ, cúi đầu trước cha con lão. Thế nên làm sao lão có thể chấp nhận thua Giàng Mí Gấu được. Hắn ta có gì hơn lão nào, gia thế, nhà cửa, trâu bò, dê ngựa, tiền bạc và cả tài năng của một thằng trai Mông. Tất cả là tại các người không chịu đầu hàng, cứng đầu cứng cổ chống lại cha con lão mà thôi.
4.
May à, tôi có tội với May, có tội với... Lão nói trong mê sảng, trong cơn khát. Không biết có phải lão bị lẫn lộn cảm giác nhưng rõ là lão nghe thấy tiếng mưa. Hơi lạnh của mưa làm lão rùng mình một cái. Và lão ngửi thấy mùi mưa, mùi tanh tanh của máu. Không thể nào... Lão chợp mắt và cái đêm mưa gió bão bùng ấy lại ùa ập về trong lão, quất vào quả tim sắp rữa nát của lão, như đòi lão phải trả lời một câu hỏi: "Tại sao?"...
Đêm ấy, đã khuya lắm, lão tỉnh giấc bởi trận mưa xối xả. Tiếng mưa rào rào trên mái ngói âm dương, tiếng gió rin rít trên những đỉnh đá. Vợ con đã về bên ngoại ăn đám, lão thấy căn nhà gỗ như rộng mãi ra. Bố lão thì từ lâu đã nằm một chỗ, được lão dựng cho một căn nhà nhỏ phía sau nhà bếp của lão. Hình như mưa gió cố tình len qua thưng gỗ để vào trêu đùa lão.
Bao năm qua, từ ngày May lấy chồng, lấy cái thằng Giàng Mí Gấu ấy, là bấy nhiêu năm lão vùi cuộc đời mình trong cô đơn, uất hận. Lão là kẻ thua cuộc, thua một thằng nghèo xác xơ ở thung lũng này. Nhiều lúc lão thấy quả tim lão, lòng dạ lão trống hoác trống hơ. Lấy vợ, rồi sinh một lũ con cũng không lấp đầy cái khoảng trống ấy trong lão được.
Có tiếng đập cửa dập dồn, lão nghĩ đó là tiếng một trận gió cuồng. Lão nằm im nghe. Một phút sau tiếng đập cửa lại to rõ hơn, gấp gáp hơn. Lão mở cửa. Và mắt lão trợn ngược lên khi thấy một người ướt như một con thỏ bị dội nước sôi. Người đó là Vừ Thị May. Cô ta cúi gằm mặt. Toàn thân run rẩy, hai đầu gối đang va vào nhau, những ngón chân như móng con kì đà bấm chặt xuống dưới nền đất.
Lão nhìn nhưng May vẫn không ngước lên. Và cái đầu gian manh, đầy mưu mẹo của lão đoán ra ngay May đến đây làm gì. Bố chồng May chết được một ngày, chưa có trâu, chưa có tiền bạc thì cái xác khô ấy còn nằm đấy. Lão kéo May vào nhà. Cô ta bước theo lão như một kẻ phải bùa. Như chúa sơn lâm vờn con mồi tội nghiệp, lão lượn vòng quanh người đàn bà nhan sắc chưa khi nào làm lão thôi khát khao, uất hận. Lão xoáy cái nhìn bỏng rát, hả hê vào khuôn mặt đẹp vẫn gằm xuống, xoáy vào những nơi người đàn bà vừa tự hào vừa e thẹn nơi cơ thể mình.
- Xin hãy... hãy... giúp đỡ nhà... họ Giàng... chúng tôi! - Người đàn bà nói như hụt hơi...
- Được. Nhưng họ Giàng sẽ trả Hầu So Chía thế nào? - Lão cười nham hiểm.
- Nhà họ Giàng sẽ trả bằng hai những gì mượn họ Hầu...
- Chía này không cần tiền... không cần tiền...ha ha... - Lão cười sằng sặc làm người đàn bà càng co rúm lại.
-...
- Nhà họ Hầu không cần tiền. Hầu So Chía này không cần tiền...
Nói rồi đôi tay lão gồng lên, giơ những móng vuốt vồ lấy con mồi mà nhiều đêm nỗi khát khao đã làm cái cơ thể đàn ông sung mãn của lão vật vã, muốn nổ tung, để rồi lão phải dập vùi đến tơi tướp, đến ê chề một người đàn bà khác. Bây giờ thì sao? Cái con thỏ mềm mượt, bóng hồng, niềm ao ước của tất thảy những thằng con trai ở thung lũng Vần Chín đã lù lù dẫn xác đến, nộp mạng cho lão.
Lão hú hét, cắn xé, vầy vò con mồi trong niềm thống khoái tột độ. Vừ Thị May ơi là Vừ Thị May! Cô có biết Chía này đã bao lần bị cô từ chối trong nhục nhã trước người trong ngoài bản, bao đêm rách họng thổi kèn lá mà cô bịt tai chả thèm nghe? Rồi bao tháng ngày Chía này nát gan nát ruột khi cô quấn quýt cái thằng họ Giàng?
Người đàn bà cắn răng chịu đựng, hai hàng nước mắt bò trên má, rơi xuống cằm, chảy xuống ngực, rồi chảy xuống nữa. Đúng đến cái nốt ruồi son như một nụ đào gần tam giác kì diệu thì dừng lại. Lão nhìn xoáy vào cái nụ đào ấy. Rồi lão nhay lão nghiến như con thú say mồi. Đêm ấy, bông hoa kiêu sa năm nào bị lão hành đến mấy bận. Xong chuyện, lão quẳng cả túi bạc... Người đàn bà ôm lấy thứ cần phải có, vừa chạy vừa nức nở. Con thú no mồi thì ngủ, đúng đến chiều ngày hôm sau lão mới thức dậy. Và khi trở dậy lão sờ phải một đám máu lớn, đã khô trên chiếc đệm bông lau mà vợ chồng lão vẫn nằm.
Lão thấy một sự trống rỗng, hoang hoải. Cuộc vật lộn đêm qua, rút cuộc lão vẫn là người thua cuộc, lão chỉ chạm được vào cái thân xác trơ lì, khổ đau cùng cực của người đàn bà đó thôi. Lão không có được trái tim, linh hồn của Vừ Thị May. Mãi mãi là như thế.
Lão thấy như có hàng ngàn con mối đang xông cho tan hoang con người lão. Và cái quyền uy mà cha con lão bao năm gầy dựng lên cũng mục ruỗng, sụp đổ đến nơi.
5.
Lão thấy tức ngực. Lão không thể thở được nữa... Cơn khát vẫn cháy bên trong.
"Dèn... Thằng Dèn... đâu...?". Lão định gọi thằng Dèn, thằng con trai út của lão, trong đầu ý định là vậy mà miệng lão cứng lại. Hay lão cấm khẩu mất rồi. Lão cố lại một lần nữa, nhưng từ cuống họng lão chỉ phát ra những tiếng ư ư... ơ ơ... như không phải tiếng người. Lão thấy giận thằng con này quá, bốn đứa chị gái của nó đã lấy chồng xa, chỉ còn mình nó là người sẽ gánh vác dòng họ Hầu này, hưởng hết những gì mà lão, cha lão bằng mọi cách đã chiếm đoạt được.
Cha lão từng bảo với lão rằng: "Thế giới người cũng như thế giới vật thôi. Kẻ nào mạnh kẻ đó sẽ thống trị tất cả. Không làm ác không đứa nào sợ mình...". Từ đời cha lão đến đời lão, biết bao gia đình khốn khổ, bán nhà bán ruộng, vợ chồng con cái lìa nhau,... vì những âm mưu, lòng tham của cha con lão. Đôi khi lão tự an ủi rằng không có tiền bạc của cha con lão cho vay thì không ít kẻ chết nhăn răng. Người ta trông cậy đến cha con lão, đúng hơn là tiền bạc của cha con lão trong những lúc khốn quẫn. Lúc ấy, tiền bạc như những vị thần linh và cha con lão là chủ của thần linh, ai ai cũng khuất phục.
Ấy thế nhưng lão lại bất lực trước thằng con thủng giời rơi xuống. Lớn xác mà chả chịu làm ăn gì, hết ăn ngủ lại chơi điện tử, không chơi điện tử thì phóng xe vù đi với đám thanh niên lêu lổng trong thị trấn. Chúng đi đâu, làm những gì thì có trời mới biết. Từng có tin thằng Dèn bị lũ bạn hư dẫn đi hút hít cái chất ma túy chết người. Lão lôi về, nhốt nó bốn ngày trong phòng.
Sang ngày thứ năm biết lão đứng bên ngoài nó thều thào nói ra: "Bố không thả tôi ra thì đêm nay tôi cắn lưỡi chết". Thế là lão vội mở cửa cho nó ra. Nó bảo lão nó không ngu đi hút hít cái chất ấy, nó còn phải sống để ăn chơi cho thỏa cái cuộc đời, để còn phải lấy được con Vàng Thị Dùa, đứa con gái đẹp nhất thị trấn. Lão chửi nó: "Mày chỉ biết chơi với tống vào mồm thôi à?". Nó bảo: "Tôi có ăn chơi cả đời cũng chả hết được tiền của bố. Chết bố có mang đi được đâu?".
Mất dạy, súc sinh thế chứ! Mà băm người ngoài thì được chứ băm con mình được à? Thế là lão phải dịu với nó, rồi nhờ người đến hỏi con Dùa cho nó, vì lão nghĩ rằng có vợ nó sẽ thay đổi. Nhưng thay đổi chả thấy đâu, cả hai vợ chồng nó chỉ ăn với chơi, rồi hú hí, rinh rích trong phòng như chuột, không hú hí thì mỗi đứa nằm ôm một cái điện thoại nhí nhoáy bấm "bùm... chíu... bùm... chíu" đến nhức óc. Lão bầm gan tím ruột chịu.
Mấy năm sau, vợ chồng nó đẻ liền ba đứa con, nhưng thằng bố con mẹ chả thấy thay đổi gì, cứ ôm con rồi ăn chơi. Mà ôm con cũng chẳng xong, suốt ngày vợ chồng chành chọe, cãi vã nhau hơn quạ tranh ăn. Lão đi viện mấy tháng, vợ chồng nó thò mặt được vài ngày. Dăm hôm sau thì dẫn một người đàn bà trong thị trấn xuống chăm lão, bảo thuê cả gói rồi, chăm bố đến khi nào không còn chăm được nữa thì thôi. Nó nói khi nào thì lão hiểu ngay là nó rất mong đến khi nào...
Nghĩ đến lúc thằng con vừa khênh lão vào áo quan vừa nhếch mép cười làm lão sôi lên. Lửa gọi lửa thiêu đốt lão. Lửa đốt cháy lão trong mê lịm...
6.
Lão lạc vào khu rừng lửa. Trời ơi! Cả một rừng thảo quả quý giá của lão sẽ biến thành tro mất. Cả rừng thảo quả này vốn là của nhà họ Hờ. Nhưng rồi thằng con lão Hờ Văn Dình là Hờ Văn Dàng bỗng đâu lao vào con đường nghiện ma túy. Từ đàn dê cho đến đàn bò, rồi nương thảo quả này tan theo khói thuốc của nó.
Khi mọi thứ trong nhà phải ra đi, sang tên đổi chủ thì thằng Dàng lăn ra chết. Vợ chồng lão Dình bỏ đi đâu chẳng ai biết, có người bảo gặp vợ chồng lão sang bên kia biên giới làm thuê. Sau này vụ án về ma túy trong thị trấn được mở rộng điều tra, người trong vùng xì xào về một người bị bắt, đó là Hầu Lềnh Pao.
Pao là cháu họ xa, là một tay thân tín như vệ sĩ của bố lão Chía. Pao đi tù thì một sáng nọ có người gặp bố lão Chía mang sang cho vợ Pao một cọc tiền và một túi bạc. Vài tháng sau vợ Pao dựng được ngôi nhà rất to. Người ta đồn đoán nhiều, nhưng không ai dám nói ra cái điều mình nghĩ...
Lửa cháy dữ dội quá. Lão muốn lao vào dập lửa. Lửa cháy phừng phừng. Mùi thảo quả thơm ngào ngạt. Rồi tiếng hú hét như muốn xé toạc cả bầu trời. Từ trong đám cháy một ngọn đuốc người nhảy nhót, thét gào điên loạn...
- Thằng Chía kia! Mày là con rắn độc... Tao sẽ đốt mày. Đốt rừng thảo quả mà bố mày cướp được. Đốt cả họ Hầu nhà mày...
Lão muốn chạy nhưng không thể nào chạy được. Chân lão như bị một thứ nhựa cây khủng khiếp dính chặt xuống mặt đất. Ngọn đuốc người nhảy lộn, gào rú quanh lão. Và rồi lão kinh hãi nhận ra người ngập trong ngọn lửa đùng đùng kia chính là Giàng Mí Gấu, cái thằng đàn ông dám cướp Vừ Thị May của lão.
Cái thằng đã phải nhục nhã trong tiệc rượu hội gầu tào năm nào, khi trước mặt tất thảy đàn ông, con trai trong bản, lão bảo với nó rằng: "Cái thằng sáu ngón kia! Mày có biết bố mày được làm ma bằng cái gì không?". Nó vằn mắt định đấm cho lão một cái thì đám thanh niên vào kéo cả hai ra, nhưng lão vẫn kịp gào lên: "Là nhờ cái nốt ruồi gần cái mu vợ mày đấy... ha ...ha...". Lão nói hay rượu nói thì lão không cần biết nữa. Lão chỉ biết rằng đã phóng đi được một mũi tên tẩm độc mà lão đã ngâm kĩ từ lâu trong lòng.
Không biết nghĩ khôn nghĩ dại thế nào, hai hôm sau, giữa một buổi chiều nắng cháy, người ta hô hoán rừng thảo quả của lão bị cháy. Khi lão tới nơi thì cả rừng thảo quả vàng bạc của lão chỉ còn là những tàn tro. Lão đứng tim bởi một hình nhân cháy rụi. Lão lật cái hình nhân ấy lên và thất kinh khi thấy bàn tay sáu ngón bị xém đen.
Mấy ngày sau thì Vừ Thị May cũng phát điên. Lão không chịu được tiếng hờ khóc, tiếng chửi rủa của người đàn bà điên ấy. Đêm đêm tiếng khóc, tiếng gào như từ cõi âm ti vọng lên, chui vào tim óc lão. Lão mất ngủ triền miên, đầu đau như búa bổ.
Năm ấy, bố đẻ lão cũng chết. Lão thuê người thợ mổ ngả hai con trâu cúng bố. Nhưng ngoài người họ Hầu thì không một người nào trong vùng đến đưa bố lão về cõi ông bà tổ tiên. Đó là một nỗi nhục lớn nhất của bất cứ người sống, người chết nào ở thung lũng này. Lão biết từ đám ma tươi bố lão, sức mạnh của cha con lão đã hoàn toàn sụp đổ...
Lão bán mọi thứ có thể bán rồi cả bầy đàn vợ chồng con cái kéo nhau về thị trấn.
7.
Lửa đã thôi cháy trong lão. Lão gồng mình rồi quật xuống. Hai giọt nước mắt rỉ ra, vón lại như đá. Lão thành sợi khói, nhẹ bẫng vút bay đi. Mọi gương mặt khổ đau, uất hận, hả hê, thống khoái, hồng hào, tai tái, cháy xém... lướt qua thân xác lão, biến thành những bông tuyết trắng muốt.
Lão nhìn thấy thằng Dèn và ba thằng cháu họ lão dùng cáng khiêng lão về Cán Cấu như lời dặn dò lão viết trong tờ giấy gửi lại thằng Dèn. Cả bốn thằng đàn ông họ Hầu bước đi trong cơn mưa tuyết. Tiếng những bầy chim kêu thảng thốt, những bông hoa cải vàng rũ rượi ven đường.
Tuyết mỗi lúc bay một dày, phủ ngập lên cái thân xác co quắp của lão mà người khiêng lại thấy cái cáng nhẹ như không. Khi về đến Cán Cấu, cả bốn thằng con cháu lão cùng vục tay vào đống tuyết hình người trên cáng nhưng thân xác lão đã hoàn toàn biến mất.
Một trận gió bất ngờ quật tới. Đống tuyết vừa được bới lên cuộn tung theo gió, bay lấp lóa giữa trời.
