Nhà thơ Nguyễn Duy của chúng ta đang đứng ở thời điểm "ngày đông tháng giá" của đời người, thế mà hồn thơ vẫn không ngừng bay lên như cánh chim không mỏi. Nơi giường bệnh, tỉnh lại sau hôn mê ông lại "chấp bút" gửi thơ vào đời.
Thơ ca là tiếng nói của tâm hồn, là nơi mỗi con người gửi gắm nỗi nhớ thương, khát vọng và những trăn trở trước cuộc sống. Ở mọi nền văn hóa, dù phương Đông hay phương Tây, châu Phi hay Mỹ Latinh, quê hương, đất nước và gia đình luôn là cội nguồn để thi nhân trở về, nuôi dưỡng và khơi gợi thi hứng.
Trong quyển "Hoài Thanh và thi nhân Việt Nam, 1932-1941", NXB Hội Nhà văn, H, 1995, Giáo sư Phong Lê ở trang 17 có đoạn viết: "Suốt hơn 30 năm qua, tính từ sau 1945, nền thơ ca chính thống của ta hiếm có lấy một bài buồn - cái buồn riêng của cá nhân".
Sở dĩ tôi phải nói điều này vì khiêm tốn mà anh Thuận Hữu ít nói về thơ mình; vì có nhiều người cho rằng, "Thuận Hữu không có ý thức làm thơ như một nhà thơ".
Đinh Ngọc Lâm làm thơ sớm, nhưng đến với văn chương lại bằng đường truyện ngắn. Thơ có lẽ chỉ là thú vui không thể thiếu được của một người giàu cảm xúc như anh? Không ít lần, tôi từng được nghe anh đọc, thấy anh hoan hỉ, tâm đắc. Nhưng rồi, lại vẫn vô tâm với cái ý nghĩ cố hữu, tồn tại đến thâm căn cố đế trong người mình, rằng: Anh là một cây truyện ngắn. Bây giờ, tôi có trong tay một tập thơ mới tinh, có thể nói là "chưa bóc tem" - "Cỏ hát" của anh.
Sáng tác thơ là một cuộc chơi trí tuệ. Diễn trò từ khoái cảm của cái tôi bản thể, từ chất liệu đa tầng của cuộc sống hay khuynh hướng tạo sinh, khiêu khích với những con chữ... đều tạo nên sự đa dạng, phong phú cho thi ca. Mỗi thi sĩ có một “cách thế” chơi.
Tài năng và vốn sống như hai cánh để con chim đại bàng thi nhân bay cao bay xa vào bầu trời văn hóa. Với trường hợp đời thơ và tài thơ Chu Thần Cao Bá Quát (1808 - 1855) thì điều đó như là một minh chứng nổi bật.
Phố Cao Bá Quát (Ba Đình-Hà Nội) cong queo như một cành bàng rụng lá. Con đường khúc khuỷu vì xưa những ngôi biệt thự được dựng trên bờ hào nước ven thành Hà Nội cổ kính. Đó là một phố Tây điển hình vì toàn biệt thự rộng. Phố dài hơn 500 mét nhưng mỗi bên hè đường chỉ có chừng hai mươi số nhà. Đầu phố kết thành ngã ba với đường Lê Duẩn. Cuối phố chớm vào ngã tư Nguyễn Thái Học và phố Văn Miếu.
Mỗi con người, trong một ngày cũng như trong suốt cuộc đời, luôn phải xác lập các tư thế khác nhau của mình trong sự trôi chảy xung quanh của đời sống, của vạn vật. Các tư thế ấy có thể biểu hiện sự vận động (đi, chạy), có thể biểu hiện sự nghỉ ngơi (nằm, ngồi), lại có những tư thế mang tính trung gian giữa vận động và nghỉ ngơi (đứng).
Bài “Gió gác Sơn Nam” của thi sĩ Trần Huyền Trân, in năm 1943, ngay dưới nhan đề tác phẩm có chua dòng chữ: “Kỷ niệm với Thâm Tâm và Nguyễn Bính”. Lẽ dĩ nhiên, dòng chữ này chính là yếu tố quan trọng nhất để ta có căn cứ mà cho rằng “ba chiếc bóng gầy”, “ba mái tóc bềnh bồng” trong bài thơ chẳng phải ai khác ngoài ba nhà thơ đã có tên trong “Thi nhân Việt Nam”: Trần Huyền Trân, Thâm Tâm và Nguyễn Bính.
Mùa xuân đến, ngắm những nụ đào rung rinh trước gió, hẳn nhiều người nhớ về một câu “Kiều”: “Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông”. Câu này có tích từ chuyện nhà thơ Thôi Hộ (đời Đường) đi chơi tiết thanh minh gặp một vườn đào rất đẹp, một ngôi nhà đơn sơ, xinh xắn bèn gõ cửa xin nước uống. Một cô gái tuổi trăng tròn đẹp như hoa nở xuất hiện trước cửa ý nhị mời người khách vãng lai...
