Mảnh đất Hà Giang có nhiều điều đặc biệt mà du khách đang ngày càng ham thích khám phá. Nơi đây không chỉ có cao nguyên đá kỳ vĩ, mà còn có những trầm tích văn hóa với nhiều người con đang tích cực gìn giữ những sắc màu văn hóa truyền thống của dân tộc. Một trong số đó là nghệ nhân hát Then Nguyễn Văn Chự.
Hát Then xưa nay vốn là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Thái trắng ở xã Mường Giàng, huyện Quỳnh Nhai (Sơn La). Nhưng để điệu hát Then phát triển đến ngày hôm nay, một phần lớn nhờ công của những con người đã gìn giữ, thổi hồn vào từng điệu hát.
Ở nhiều tỉnh như Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn... công việc bảo tồn hát Then được người dân và chính quyền quan tâm. Đặc biệt, những nghệ nhân yêu văn hóa dân tộc vẫn truyền dạy cho thế hệ trẻ, để họ thêm yêu Then và có thể biểu diễn được Then.
Chúng tôi về Định Hóa (ATK-Thái Nguyên) với bao cảm xúc khó tả. Những câu thơ của Bác Hồ vịnh cảnh nơi đây ẩn chứa cảm xúc lắng đọng một thuở kháng chiến đầy gian khó. Mỗi một cảnh sắc trong miền sơn cước giờ đây hiển hiện đúng với hình ảnh ngày nào Bác viết: “Non xanh nước biếc tha hồ dạo/ Rượu ngọt chè tươi mặc sức say” (Cảnh rừng Việt Bắc). Dãy núi Hồng nghiêng nghiêng trong mây trời như mơ bên dòng thác bảy tầng Khuôn Tát.
Trong Chiến lược và Quy hoạch tổng thể du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đã xác định một trong những hướng đi quan trọng để phát triển du lịch ở khu vực Việt Bắc (gồm 6 tỉnh Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên và Tuyên Quang) là khai thác tiềm năng từ các giá trị di sản văn hóa, lịch sử.
Nhiều người không khỏi bất ngờ khi nghệ nhân trẻ Xuân Bách bước vào tuổi 31 đã có một chặng đường dài gần 20 năm gắn bó với then và đã đưa then lan tỏa đến với công chúng ở trong và ngoài nước.
Thực hành then của dân tộc Tày, Nùng cuối năm 2019 đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đó là công sức của nhiều thế hệ nghệ sĩ, nghệ nhân tâm huyết với loại hình âm nhạc này, trong đó phải kể đến Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Bông (dân tộc Tày ở thị trấn Tràng Định, Lạng Sơn).
Ngày 13-5, hàng trăm sản phẩm là sản vật và "đặc sản" văn hóacủa nhiều tỉnh thành, đặc biệt là dân tộc Tày, Nùng, Thái và tỉnh Hà Giang đã được giới thiệu với người dân và du khách đến Hà Giang.
Ngày 13-5, Liên hoan hát Then, đàn Tính các dân tộc Tày-Nùng-Thái đã chính thức khai mạc tại Quảng trường 26-3,TP Hà Giang với sự tham gia của gần 500 nghệ nhân, nghệ sĩ đến từ 14 tỉnh, thành trên cả nước. Hàng trăm tiết mục biểu diễn được các nghệ nhân, nghệ sĩ biểu diễn trong dịp này.
Liên hoan nghệ thuật hát Then, đàn Tính các dân tộc Tày – Nùng – Thái toàn quốc lần thứ VI năm 2018 sẽ diễn ra tại tỉnh Hà Giang từ ngày 12 đến ngày 14-5 với sự tham gia của gần 500 nghệ nhân thuộc 14 đoàn của 14 tỉnh, thành phố.
Người Tày là nhóm cư dân thuộc ngữ hệ Tày Thái. Do hoàn cảnh địa lý, họ có điều kiện tiếp xúc và thu nạp các nền văn hóa, văn minh, từ các dân tộc khác sớm hơn. Phải chăng vì thế mà sắc thái văn hóa Tày có phần nào bị pha loãng, mai một dần.
Chiều 24/9, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Tuyên Quang, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Triển lãm “Di sản văn hóa Then các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam” năm 2015.
