#điển cố

Điển cố cũng là “cổ mẫu” chỉ những biểu tượng, câu chuyện xa xưa nhưng được đặt trong văn cảnh mới để vẫn có thể “đẻ” ra ý nghĩa mới (tiếng Pháp gọi là “archétype” được ghép từ âm tiết “arche”: khởi đầu, cơ sở... và “type”: hình ảnh, mô hình...). Đặc trưng của điển cố là tính liên tưởng, như cây cầu “liên văn hóa” chuyên chở ý nghĩa nguyên thủy từ miền xa xưa về thời hiện tại.

Bất cứ một nền văn học, một giai đoạn, thậm chí một tác giả lớn cũng đều có một hệ thống thi pháp tức những nguyên tắc kiến tạo nên thế giới nghệ thuật. Nằm trong mỹ học “Thuật nhi bất tác” (kể lại mà không sáng tác mới) cổ điển phương Đông nên văn học trung đại Việt Nam vừa tuân theo vừa “lách luật” để tạo ra cuộc vượt thoát ngoạn mục là dùng “điển cổ”.