PV: Trong số 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI được Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố vào cuối tháng 2/2026, hơn 45% là phụ nữ. Bà đánh giá thế nào về tỷ lệ nữ ứng cử này? Theo bà, những con số đó nói lên điều gì về vai trò, vị thế và sự tham gia chính trị của phụ nữ Việt Nam hiện nay?
Bà Caroline Nyamayemombe: Việc 45% ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI là phụ nữ là một tín hiệu rất đáng khích lệ và tích cực. Tỷ lệ này cũng phù hợp với quy định của pháp luật bầu cử Việt Nam, trong đó yêu cầu ít nhất 35% người trong danh sách chính thức ứng cử là phụ nữ. Theo tôi, con số này phản ánh ba yếu tố quan trọng.
Thứ nhất, bản thân phụ nữ mong muốn và có năng lực tham gia vào quá trình ra quyết định, đóng góp góc nhìn và kinh nghiệm sống của mình vào quá trình xây dựng và thực thi pháp luật, vì sự thịnh vượng của đất nước. Phụ nữ Việt Nam từ lâu đã thể hiện sự kiên cường và khả năng vượt qua thách thức, đồng thời ngày càng thấy rõ những đóng góp của mình đối với sự phát triển của quốc gia.
Thứ hai, nhiều ứng cử viên nữ chắc chắn nhận được sự ủng hộ từ gia đình, điều này cho thấy nhận thức trong xã hội Việt Nam đang thay đổi theo hướng tích cực: phụ nữ cần và nên đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề công. Ở nhiều quốc gia, định kiến giới về lãnh đạo và kỳ vọng rằng phụ nữ phải ưu tiên trách nhiệm gia đình thường khiến phụ nữ ngần ngại tham gia chính trị. Vì vậy, sự ủng hộ từ gia đình và cộng đồng có ý nghĩa rất quan trọng.
Thứ ba, đây cũng là kết quả của những nỗ lực mạnh mẽ của Việt Nam trong việc xây dựng khung pháp luật và chính sách thúc đẩy bình đẳng giới, cùng với các đầu tư dài hạn cho giáo dục và phát triển năng lực. Những yếu tố này đã góp phần tạo ra một môi trường thuận lợi hơn để phụ nữ tham gia lãnh đạo và ra quyết định.
Từ góc độ của UN Women, xu hướng này khẳng định vai trò và vị thế ngày càng tăng của phụ nữ Việt Nam trong đời sống chính trị, đồng thời gửi đi một thông điệp quan trọng tới thế hệ trẻ rằng tham gia chính trị là con đường khả thi và đáng được khuyến khích đối với phụ nữ.
PV: Theo bà, sự tham gia của phụ nữ trong chính trị đóng góp như thế nào vào việc thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao chất lượng quản trị công và đa dạng hóa tiếng nói trong Quốc hội?
Bà Caroline Nyamayemombe: Bình đẳng giới hướng tới việc tạo ra cơ hội và lợi ích bình đẳng cho mọi người. Để đạt được điều này, hệ thống quản trị cần bao trùm và phản ánh tiếng nói của các nhóm đa dạng trong xã hội.
Khi phụ nữ tham gia vào chính trị, họ mang đến những góc nhìn, kinh nghiệm và thực tế cuộc sống của mình vào quá trình ra quyết định. Điều này góp phần trực tiếp vào một nền quản trị bao trùm, nhạy bén và hiệu quả hơn.
Các bằng chứng từ UN Women và dữ liệu nghị viện toàn cầu cho thấy rằng khi phụ nữ được đại diện một cách thực chất, các cơ quan ra quyết định có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến những vấn đề gắn với đời sống hằng ngày của người dân, như y tế, giáo dục, an sinh xã hội, bình đẳng trước pháp luật và phúc lợi cộng đồng.
Trên phạm vi toàn cầu, phụ nữ hiện chiếm khoảng 26% số ghế nghị viện, đã có cải thiện trong thập kỷ qua nhưng vẫn chưa đạt được sự cân bằng. Điều này cho thấy các nỗ lực thúc đẩy sự tham gia chính trị của phụ nữ vẫn rất cần thiết.
Tại Việt Nam, trong Quốc hội khóa XV, phụ nữ chiếm khoảng 30-31,6% tổng số đại biểu, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ nữ đại biểu cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Khi nhiều góc nhìn đa dạng được đưa vào Quốc hội, các cuộc thảo luận trở nên phong phú hơn, chính sách được xây dựng dựa trên thực tiễn đời sống tốt hơn và hệ thống quản trị trở nên lấy người dân làm trung tâm và bao trùm hơn, mang lại lợi ích cho toàn xã hội.
PV: Theo bà, Việt Nam đã tạo ra những điều kiện thuận lợi nào để hỗ trợ phụ nữ tham gia sâu hơn vào chính trị và đảm nhận các vị trí lãnh đạo, quản lý?
Bà Caroline Nyamayemombe: Việt Nam đã có nhiều bước đi đúng đắn để thúc đẩy sự tham gia chính trị của phụ nữ, và kinh nghiệm này có thể mang lại những bài học hữu ích cho nhiều quốc gia khác. Tôi xin nêu ba yếu tố nổi bật.
Thứ nhất là Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030, trong đó đặt ra các mục tiêu cụ thể về tỷ lệ phụ nữ tham gia cơ quan dân cử và các vị trí lãnh đạo trong hệ thống chính trị, khu vực công và cả lĩnh vực kinh tế. Những lĩnh vực này tạo nên lộ trình phát triển lãnh đạo cho phụ nữ.
Thứ hai là vai trò của các tổ chức quần chúng, như Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Đoàn Thanh niên. Những tổ chức này tạo ra nền tảng quan trọng để huy động, phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực nữ tham gia chính trị.
Thứ ba là đầu tư cho đào tạo và bồi dưỡng lãnh đạo. Ví dụ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đang thực hiện nhiều chương trình nhằm chuẩn bị đội ngũ lãnh đạo và quản lý tương lai. Nếu có các mục tiêu cụ thể để tăng cường đào tạo cho phụ nữ, điều này sẽ giúp tăng cường nguồn cán bộ nữ cho các vị trí lãnh đạo.
Ngoài ra, các chương trình hợp tác phát triển quốc tế và giao lưu văn hóa, học thuật cũng góp phần thay đổi nhận thức xã hội về vai trò của phụ nữ, đồng thời tạo thêm cơ hội học tập và phát triển cho phụ nữ trong các lĩnh vực như khoa học, quản trị và ngoại giao. UN Women cùng với các cơ quan Liên hợp quốc như UNDP và UNESCO đang đóng góp vào các chương trình thúc đẩy lãnh đạo nữ tại Việt Nam.
PV: Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, bà có khuyến nghị gì để phụ nữ Việt Nam có thể tham gia tích cực và hiệu quả hơn vào đời sống chính trị?
Bà Caroline Nyamayemombe: Khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, việc tiếp tục đầu tư vào cả hệ thống và con người là yếu tố then chốt để tăng cường sự tham gia chính trị của phụ nữ.
Một số ưu tiên quan trọng bao gồm: Tăng cường thực hiện các chính sách và mục tiêu về bình đẳng giới, đặc biệt là các mục tiêu về lãnh đạo nữ trong Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới, thông qua cơ chế giám sát và nguồn lực phù hợp; mở rộng các chương trình đào tạo, cố vấn và kết nối mạng lưới lãnh đạo nữ, đặc biệt dành cho phụ nữ trẻ, ứng cử viên lần đầu và phụ nữ trong khu vực công; tiếp tục nỗ lực thay đổi định kiến giới và thúc đẩy chia sẻ trách nhiệm công việc chăm sóc không được trả lương, để phụ nữ có thêm cơ hội học tập, giao lưu và phát triển sự nghiệp.
Phụ nữ Việt Nam có đầy đủ năng lực để tỏa sáng và đóng góp mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
PV: Trân trọng cảm ơn bà Caroline Nyamayemombe!
Đại tá Võ Thị Hoài Ngọc được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI 
