Triển lãm là hoạt động đặc biệt do Trung tâm Lưu trữ quốc gia I - Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tổ chức nhân dịp 67 năm ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2021). Triển lãm gồm 3 phần: Quá trình thay đổi diện mạo hồ Gươm; Bảo tồn không gian văn hóa, lịch sử Hồ Gươm; Hồ Gươm - trung tâm dịch vụ và văn hóa giải trí.
Theo Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Hồ Gươm là dấu tích của một khúc sông Nhị Hà xưa, là thắng cảnh nổi tiếng của Thủ đô, được bao quanh bởi phố Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Đinh Tiên Hoàng.
Với vị trí đắc địa, Hồ Gươm đã được người Pháp lựa chọn để trở thành trung tâm trong công cuộc chỉnh trang thành phố Hà Nội ngay khi họ đặt chân đến mảnh đất này.
Dưới bàn tay quy hoạch của người Pháp, Hồ Gươm như một Giao lộ - điểm nối hai nét kiến trúc và văn hóa Đông - Tây, là sự chuyển biến hợp lý giữa khu phố Ta ở phía Bắc và khu phố Tây ở phía Nam. Cùng với những nếp quen cũ, những tập quán sinh hoạt truyền thống của người Hà Nội, diện mạo mới của một đô thị phương Tây đã khiến cho lối sống của người dân có thêm nhiều điều mới mẻ. Sự cộng hưởng đó đã tạo nên một dấu ấn rất riêng cho hồ Gươm và Phố cổ ngày nay.
Triển lãm “Hồ Gươm, giao lộ Đông - Tây” đồng hành với công chúng trong khám phá lịch sử hình thành, phát triển của khu vực Hồ Gươm – trung tâm TP. Hà Nội từ năm 1873, Pháp đánh chiếm Hà Nội cho đến khi khu vực này và vùng phụ cận trở thành một trung tâm văn hóa, chính trị, tín ngưỡng, thương nghiệp, dịch vụ và giải trí của Hà Nội. Hàng loạt dinh thự, cơ quan hành chính, công sở ở phía Đông Hồ Gươm xưa. Nhiều nhà máy, xí nghiệp, cửa hàng, cửa hiệu, hãng buôn mọc lên xung quanh hồ, các phố Tây dần được hình thành. Các khu trung tâm vui chơi, giải trí kiểu Âu ra đời như: nhà hát Lớn thành phố, câu lạc bộ, bể bơi…
Triển lãm bắt đầu từ ngày 8/10, trên website http://archives.org.vn và fanpage https://facebook.com/luutruquocgia1.
