Nếu như ai đó nghĩ rằng, ở trại giam thì làm gì có nhạc, có hoa, khi đến đây tôi tin người đó sẽ thừa nhận, mình nghĩ sai. Tại khu ở của phạm nhân nữ, phân trại K1, những trái quất đã chuyển màu vàng tươi. Trảng cỏ xanh mướt chạy xung quanh tạo nên khung cảnh thật yên bình.
Chiều muộn, một nhóm phạm nhân nữ vẫn say sưa đá cầu. Tiếng cười giòn tan mỗi khi ai đó hứng được quả cầu hay tiếng xuýt xoa tiếc rẻ khi đá trượt. Sự trong trẻo giữa chốn này thật đáng ngạc nhiên. Tôi nhìn các nữ phạm nhân thật kỹ, họ thuộc các lứa tuổi. Trẻ nhất cũng ngoài 20 tuổi, lớn hơn có những chị đã ngoài 40. Nếu ở bên ngoài, ít khi bắt gặp những người phụ nữ ở tầm tuổi này đá cầu.
Hôm sau, trò chuyện với Thượng tá Nguyễn Xuân Trường, Giám thị, chúng tôi mới biết, đá cầu là một trong những môn thể thao sẽ thi đấu trong các dịp lễ, Tết. Để giành phần thắng, cứ rảnh rang là phạm nhân, bất cả nam hay nữ đều luyện đá cầu. Có những phạm nhân từng là thành viên của câu lạc bộ đá cầu ở địa phương. Thế nên, khi phải đi thi hành án tại đây, họ được dịp phát huy sở trường. Vừa giải trí, vừa thi đấu, thể thao đã xóa đi mặc cảm, kéo họ xích lại gần nhau hơn. Trong kỳ nghỉ Tết Canh Dần, trại còn tổ chức thi kéo co, đi trong bao bố, đấu vật, cờ tướng... Ngoài ra, trại còn tổ chức thi "Tiếng hát hay"... Thi đấu thể thao, văn nghệ là những hoạt động vui chơi có thưởng rất sôi động, tạo không khí chan hòa, ấm áp. Việc này khích lệ tinh thần phạm nhân, động viên họ an tâm cải tạo, quên đi những phiền muộn khi nhớ về gia đình, người thân khi Tết đến, xuân về.
Náo nức, háo hức là cảm nhận của chúng tôi khi đến đây. Tại phòng thăm gặp phân trại K2, chúng tôi chứng kiến cuộc gặp giữa phạm nhân Chu Văn Vinh, quê ở Cao Bằng và vợ, con, các em. Cháu bé xinh xắn được mẹ mặc cho bộ váy đỏ, đi giày màu trắng chạy tung tăng bên bố. Người vợ ngồi bên chồng trao đổi chuyện nhà, chuyện cửa. Bên cạnh là túi đồ thăm nuôi, vật dụng cá nhân. Hẳn đây là quà chị vợ đã dành nhiều tâm huyết để chuẩn bị cho chồng một cái Tết chu đáo nhất.
Anh Vinh hiện đang điều trị bệnh viêm đường tiết niệu ở bệnh xá. Dù ốm đau nhưng được các bác sỹ, y tá của trại chăm sóc, điều trị khiến anh và gia đình rất yên tâm. Đại úy Vũ Sỹ Minh, cán bộ trực tại phòng thăm gặp cho biết, trong những ngày này, gia đình phạm nhân đến thăm nuôi rất đông. Để tạo điều kiện cho thân nhân phạm nhân, trại đã bố trí địa điểm, cán bộ trực, tránh bị "ùn tắc". Ngay trong buổi sáng 2/2, đồng chí Minh đã chứng kiến cả chục cuộc gặp gỡ giữa phạm nhân với các gia đình. Việc tạo ra không gian yên tĩnh, ấm cúng, thân tình làm cho tình thân giữa phạm nhân và gia đình thêm thắt chặt, giúp phạm nhân yên tâm cải tạo.
Một trong những phần việc quan trọng mà cán bộ Trại giam Phú Sơn 4 phải hoàn thành tốt trong dịp Tết là khâu hậu cần. Mâm cỗ cho phạm nhân ngày Tết phải có đủ 4 đĩa, 4 bát theo đúng phong tục. Chính vì thế, việc bố trí nấu bánh chưng, gói giò bò, giò lụa, giò xào, dưa hành... phải thực hiện chu đáo. Ngoài ra, phải có thịt bò, thịt lợn, rau, măng... Quây quần quanh mâm cỗ ngày Tết, thưởng thức những món ăn truyền thống sẽ làm vơi đi nỗi nhớ nhà của những con người lầm lỗi. Với các phạm nhân, sự chăm chút này cũng khiến người ta hướng thiện. Mâm cỗ ngày Tết mang trong mình giá trị tinh thần là vì thế.
Đảm bảo một cái Tết vui vẻ, an toàn là trách nhiệm của cán bộ chiến (CBCS) Trại giam Phú Sơn 4. Để làm được điều này, trong nhiều năm qua, công tác giáo dục, cảm hóa phạm nhân đặc biệt được coi trọng. Khi được giải thoát về mặt tinh thần, những con người đang bị giam giữ không còn buồn chán, tiêu cực.
Mới đây, Ban giám thị đã mời Đại đức Thích Nguyên Thành, Ủy viên Ban chấp hành TW hội Phật giáo Việt Nam, Chủ tịch Hội Phật giáo tỉnh Thái Nguyên đến nói chuyện với phạm nhân. Những lời răn dạy của nhà Phật giúp các phạm nhân ngẫm ngợi, hướng thiện. Đi cùng Đại đức Thích Nguyên Thành còn có anh Nguyễn Văn Khánh, người cũng từng có thời gian lầm lỗi. Sự hướng thiện của anh chính là bài học giao dục sâu sắc cho những người đang bị giam giữ hiện nay.
Mới đây, Trại đã tiến hành sang cát cho những phạm nhân chết vì bệnh tật theo đúng phong tục. Trước đó, Trại thông báo về cho thân nhân các phạm nhân này biết để phối hợp. Những phạm nhân không có người thân đến nhận sau khi cất bốc, được hoàn táng tại nghĩa địa phạm nhân. Chúng tôi cảm nhận được sự nhân ái của những người làm công tác giáo dục, cảm hóa người lầm lỡ khi đứng trước những ngôi mộ được xây cẩn thận, quét vôi trắng. Dẫu có tội và chịu hình phạt của pháp luật nhưng khi về với đất mẹ, họ cũng cần được chăm lo phần hồn. Các chiến sỹ Cảnh sát Trại giam là những người rất hiểu và trọng đạo nghĩa, họ đã làm được việc này bằng cái tâm sáng ngời.
Lo Tết cho phạm nhân trước khi lo Tết cho mình đó là ghi nhận của chúng tôi khi gặp gỡ, trao đổi với CBCS Trại giam Phú Sơn 4. Trong ngày Tết, họ phải thực hiện nghiêm các công điện của Bộ Công an về đảm bảo an toàn Tết. Chính vì vậy, CBCS phải nâng cao tinh thần cảnh giác, trách nhiệm. Phạm nhân đón Tết vui vẻ, an toàn cũng là cách để họ giữ cho mình niềm vui trọn vẹn khi xuân sang. Các anh xứng đáng là người chiến sỹ ở đơn vị đã hai lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
