Những năm gần đây ở TP Hồ Chí Minh xuất hiện ngày càng nhiều trận mưa lớn vượt ngưỡng lịch sử. Đáng chú ý, không ít cơn mưa có lượng mưa hơn 100mm trong vài giờ khiến nhiều khu vực rơi vào tình trạng ngập sâu.
Cụ thể, khi tổng lượng mưa đạt trên 50mm trong 24 giờ được xem là mưa lớn; từ trên 50mm đến 100mm là mưa to; trên 100mm là mưa rất to. Khi mực nước tại các trạm Phú An, Nhà Bè hoặc Thủ Dầu Một vượt mức báo động III từ 1,6m trở lên hoặc hồ Dầu Tiếng xả lũ từ 200m³/giây, các cơ quan chức năng sẽ triển khai ngay phương án ứng phó phù hợp.
Việc thiết lập các ngưỡng kích hoạt được xem là bước chuyển quan trọng trong công tác quản trị rủi ro thiên tai. Thay vì xử lý sự cố khi ngập đã xảy ra, thành phố chuyển sang trạng thái chủ động dự báo và ứng phó từ sớm. Cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ để đưa ra dự báo, cảnh báo trước ít nhất 5 ngày đối với các đợt triều cường. Điều này tạo thêm thời gian cho chính quyền địa phương và người dân chuẩn bị các biện pháp phòng ngừa cần thiết.
TP Hồ Chí Minh tiếp tục quán triệt phương châm “4 tại chỗ” trong ứng phó thiên tai, ngập lụt gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Đồng thời thực hiện nguyên tắc “3 sẵn sàng” gồm phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời và khắc phục hiệu quả.
Theo phương án, trước mùa mưa lũ từ tháng 1 đến tháng 6 hàng năm, các địa phương phải tập trung sửa chữa, nâng cấp hệ thống bờ bao, cống ngăn triều, tiêu thoát nước; đồng thời tổ chức nạo vét kênh rạch, kiểm tra các vị trí xung yếu và xây dựng kế hoạch sơ tán người dân khi cần thiết. Các sở, ngành liên quan cũng được giao nhiệm vụ đẩy nhanh tiến độ những công trình thủy lợi, thoát nước trọng điểm; đồng thời kiểm tra, sửa chữa công trình xuống cấp, chuẩn bị đầy đủ phương tiện ứng cứu.
TP Hồ Chí Minh cũng xác định, hạn chế trước đây là việc ứng phó còn phân tán, thiếu sự phối hợp giữa các lực lượng. Khi xảy ra ngập trên diện rộng, việc huy động nhân lực, phương tiện nhiều lúc còn bị động.
Do vậy mà phương án lần này, UBND TP Hồ Chí Minh đã phân công rõ trách nhiệm của từng đơn vị. Từ lực lượng quân đội, Công an, thanh niên xung phong cho tới ngành y tế, giao thông, điện lực, cấp nước…Khi xảy ra ngập sâu, các lực lượng sẽ triển khai ca nô, tàu thuyền, xe chuyên dụng để sơ tán người dân, bảo vệ tài sản và hỗ trợ cứu hộ cứu nạn. Các đơn vị vận hành hệ thống bơm cũng được kích hoạt nhằm chống ngập tại khu vực hầm ngầm, bệnh viện, trường học, khu dân cư tập trung.
TP Hồ Chí Minh dự kiến sẽ huy động khoảng gần 80.000 người tham gia ứng phó ngập lụt, phần đông trong số này là lực lượng cấp cơ sở.
UBND TP Hồ Chí Minh cũng khuyến cáo người dân: Đối với người dân tại khu vực đô thị, cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết và hướng dẫn từ cơ quan chức năng để chủ động ứng phó, tránh di chuyển vào những khu vực ngập sâu, nơi có nguy cơ mất an toàn. Người dân cần chuẩn bị sẵn nước sạch, lương thực, thực phẩm thiết yếu và một số loại thuốc chữa bệnh thông thường để sử dụng khi cần thiết.
Đối với các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi, người bệnh hoặc người khuyết tật, cần đặc biệt quan tâm công tác chăm sóc, bảo đảm an toàn trong thời điểm xảy ra ngập lụt. Đồng thời kiểm tra hệ thống điện, các thiết bị điện trong nhà; sắp xếp giấy tờ, tài sản và vật dụng quan trọng lên vị trí cao ráo nhằm hạn chế thiệt hại.
Tại khu vực nông thôn, người dân chủ động thu hoạch nông sản, thủy sản đến thời vụ; di chuyển vật nuôi, gia súc, gia cầm đến khu vực an toàn. Việc dự trữ lương thực, thực phẩm, nước sạch và thuốc men cũng cần được chuẩn bị từ sớm để ứng phó với tình huống ngập kéo dài.
Chấp hành nghiêm yêu cầu sơ tán, di dời của chính quyền địa phương khi có thông báo; không chủ quan hoặc tự ý ở lại tại các khu vực nguy hiểm. Đối với người dân sử dụng phương tiện giao thông đường thủy, cần bắt buộc mặc áo phao, hạn chế sử dụng các phương tiện tải trọng nhỏ khi triều cường dâng cao, nước chảy xiết và tránh khu vực nước xoáy tại các ngã ba sông, kênh, rạch.
Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học, bệnh viện cũng được yêu cầu chủ động kiểm tra an toàn hệ thống điện; kê cao, di dời máy móc, thiết bị, vật tư, hóa chất và tài sản quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra ngập lụt.
Cơ quan chức năng TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị người dân ghi nhớ số điện thoại cứu nạn, cứu hộ 112 để liên hệ khi cần thiết; đồng thời kịp thời thông tin tình trạng ngập lụt tại khu vực sinh sống đến chính quyền địa phương và lực lượng chức năng để được hỗ trợ, ứng cứu.
Người dân khốn khổ vì bị ngập nước thường xuyên 
Hầm chui ngập nước gây ùn ứ giao thông do rác thải, mưa lớn 
