Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra một tuyên bố cứng rắn về tương lai của eo biển Hormuz – tuyến đường thủy chiến lược chiếm vị trí quan trọng bậc nhất toàn cầu.
Ông Trump khẳng định: “Sẽ KHÔNG CÓ VIỆC THU PHÍ ở eo biển Hormuz trong 60 ngày của thời kỳ ngừng bắn, và cũng sẽ KHÔNG CÓ VIỆC THU PHÍ sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc, trừ phi chúng được áp đặt bởi và dành cho Mỹ”.
Nhà lãnh đạo Mỹ giải thích thêm rằng khoản phí này, nếu có, sẽ là phần bồi thường cho Mỹ “vì những dịch vụ đã cung cấp với tư cách là ‘Thiên thần hộ mệnh’ cho các quốc gia Trung Đông, nhằm hoàn trả các chi phí trong quá khứ, hiện tại và tương lai”.
Đây không phải là lần đầu tiên ông Trump nhắc đến ý tưởng này. Vào tháng 4, ông từng nói với các phóng viên: “Tại sao chúng ta không thu phí? Tôi thà làm vậy còn hơn để họ thu. Tại sao chúng ta lại không làm thế nhỉ? Chúng ta là người chiến thắng. Chúng ta đã thắng”. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ New York Times hồi đầu tuần, dù nói rằng eo biển nên được “miễn phí vĩnh viễn”, ông cũng bóng gió về việc Mỹ trở thành “người bảo vệ Trung Đông” đổi lấy 20% doanh thu từ khu vực.
Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran nổ ra ngày 28/2, eo biển Hormuz, tuyến giao thương trung chuyển gần 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới, cùng khoảng 30% lượng phân bón toàn cầu, đã bị phong tỏa, khiến chi phí nhiên liệu thế giới tăng vọt và đe dọa nghiêm trọng đến ngành nông nghiệp nhiều nước.
Đáp lại, ông Trump từng thiết lập một cuộc phong tỏa bằng hải quân Mỹ đối với các cảng của Iran trong khu vực. Tuy nhiên, lệnh phong tỏa này đã được dỡ bỏ theo các điều khoản của biên bản ghi nhớ ngừng bắn (MOU) được ký kết tuần qua.
Biên bản ghi nhớ vốn không phải là một thỏa thuận lâu dài mà chỉ đóng vai trò là điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán quan trọng, bao gồm cả tương lai của chương trình hạt nhân Iran. Tuy nhiên, nó lại bỏ ngỏ nhiều lỗ hổng, điển hình là việc không hề đề cập đến việc liệu có bên nào được phép thu phí qua eo biển sau thời hạn 60 ngày hay không. Về phía mình, các quan chức Iran đã nhiều lần khẳng định không loại trừ khả năng thu phí, coi đây là vấn đề thuộc về chủ quyền và đàm phán khu vực.
Trước tình hình căng thẳng leo thang, một vòng đàm phán tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ trong ngày 21/6, dưới sự trung gian của Pakistan.
Các quan chức Iran nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán sắp tới phải tập trung vào việc thực hiện đúng đắn biên bản ghi nhớ ban đầu. Họ cho biết thời gian đàm phán 60 ngày được quy định trong thỏa thuận sẽ chỉ chính thức bắt đầu sau khi vấn đề này được giải quyết.
Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu đã đến Thụy Sĩ, theo xác nhận từ Bộ Ngoại giao Liên bang Thụy Sĩ.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã khởi hành sang Thụy Sĩ vào cuối ngày 20/6. Tháp tùng ông dự kiến sẽ có con rể của Tổng thống Trump là Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff.
