Giá trị của cầu thủ con lai
Lần đầu tiên sau 23 năm, đội tuyển Việt Nam mới thua đậm 0-4 trước một đại diện Đông Nam Á. Trước đó tại bán kết 2002, “Những chiến binh sao Vàng” thua cùng tỷ số tương tự khi gặp Thái Lan. Khác với thất bại cách đây 2 thập kỷ, Việt Nam thua Malaysia bởi một lý do mang tính thời cuộc. Đó là sự xuất hiện của những cầu thủ Mã kiều đẳng cấp cao, vốn chơi bóng tại nhiều giải vô địch quốc gia hàng đầu ở Tây Ban Nha, Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ…
1 năm trước, Việt Nam thua liên tiếp 3 trận trước Indonesia với cách thức phát triển nội lực tương tự. Bằng tiềm lực tài chính và mối quan hệ của Chủ tịch LĐBĐ Indonesia - Erik Thohir, hàng loạt cầu thủ Indonesia kiều thi đấu tại Hà Lan và Italia đến với “Garuda”. Lần lượt từ vòng loại World Cup đến VCK Asian Cup, Indonesia thắng tuyệt đối Việt Nam, dẫn tới việc HLV Philippe Troussier phải rời khỏi “ghế nóng”.
Câu chuyện cầu thủ con lai được nhập tịch và mang về thành công cho các nền bóng đá đang phát triển không mới tại Đông Nam Á. Singapore và Philippines trong quá khứ cũng đã chạm đến những mục tiêu ở cấp độ khu vực. Câu chuyện phát triển nguồn lực Việt kiều cũng đã diễn ra hơn 10 năm tại Việt Nam. Nhưng với Malaysia và Indonesia, họ đã nâng chiến lược này lên một tầm cao mới. Thay vì dừng lại ở diện thử nghiệm, trao cơ hội song song với phát triển nội binh, hai đội tuyển này quyết định đi tắt đón đầu khi tìm kiếm và chiêu mộ những cầu thủ Mã kiều, Indonesia kiều xuất sắc nhất. Dựa trên hệ thống nội lực phát triển nhanh tức thời như hiện tại, Malaysia và Indonesia tự tin chen chân vào nhóm 8 đội hàng đầu châu Á, bất chấp quá trình đào tạo cầu thủ trẻ trong nước vẫn còn đó nhiều biến động và thiếu sự căn cơ.
Gần 2 ngày sau thất bại tâm phục khẩu phục của Việt Nam trước Malaysia, câu chuyện tìm kiếm cầu thủ Việt kiều được nhắc đến liên tục trên mạng xã hội. Bất chấp những luận điểm trái chiều về tính bản sắc hay thành tích, dài hạn hay ngắn hạn, chuyện tìm kiếm và thuyết phục cầu thủ Việt kiều giỏi về chơi cho ĐT Việt Nam trở thành xu hướng không thể khác. Thậm chí, nhiều quan điểm kỳ vọng Việt Nam phải làm được như Malaysia và Indonesia. Đó là bằng mọi giá, “Những chiến binh sao Vàng” phải có được những cầu thủ Việt kiều xuất sắc, ngang tầm với đẳng cấp của Nguyễn Filip hay Cao Pendant Quang Vinh hiện tại hay Đặng Văn Lâm trước kia.
Khó…
Ba cái tên kể trên cũng là những cầu thủ Việt kiều xuất sắc nhất mà bóng đá Việt Nam đề cập tới cũng như sở hữu được trong 1 thập kỷ trở lại đây. Đặng Văn Lâm cùng ĐT Việt Nam vô địch AFF Cup 2018, vào tứ kết Asian Cup 2019 cũng như đi sâu tới vòng loại thứ 3 World Cup 2022. Nguyễn Filip dù chưa có được thành công như người đồng nghiệp chơi cùng vị trí. Song với đẳng cấp đã được khẳng định tại CH Czech, Europa League và hiện là trong màu áo CLB Công an Hà Nội, thủ môn sinh năm 1992 là lựa chọn hàng đầu tại khung gỗ ĐT Việt Nam hiện nay. Câu chuyện tương tự với Cao Pendant Quang Vinh. Cựu đội trưởng U16 và U18 Pháp từng thi đấu nhiều năm ở Ligue 2, MLS và trải qua mùa giải đầu tiên khá thành công với CLB Công an Hà Nội.
Đặc biệt hơn, Nguyễn Filip và Đặng Văn Lâm sở hữu yếu tố hiếm có cầu thủ Việt kiều nào đạt được. Đó là sự kiên nhẫn. Nguyễn Filip đã phải chờ đến 9 năm để được nhận quốc tịch Việt Nam. Anh cũng trải qua hơn một năm nhiều truân chuyên cùng “Những chiến binh sao Vàng”. Sự bền bỉ đến từ Nguyễn Filip cũng được thấy ở Đặng Văn Lâm trước kia. Phía sau những thành công có được cùng ĐT Việt Nam, thủ thành sinh ra tại Nga cũng đã phải chịu đựng nhiều nỗi niềm với bóng đá nước nhà.
Giá trị về mặt đạo đức và khát khao cống hiến cho ĐT Việt Nam đến từ Nguyễn Filip và Đặng Văn Lâm khó có thể được tìm thấy từ những cầu thủ Việt kiều đang chơi bóng tại châu Âu và châu Mỹ hiện tại. Và khoan đề cập đến câu chuyện kể trên, riêng việc tìm kiếm nguồn lực gốc Việt có trình độ cao như những trường hợp kể trên cho ĐT Việt Nam cũng đang là bài toán rất khó.
Khác với quan điểm phải đưa cầu thủ Việt kiều giỏi về chơi cho ĐT Việt Nam hiện diện trên lý thuyết, thực tế đang chỉ ra bóng đá nước nhà không có một “mỏ quặng con lai” đủ dày dạn về số lượng và đẳng cấp ở chất lượng. Được biết, đa số các cầu thủ Việt kiều hiện tại chỉ dừng ở mức tập luyện ở các đội trẻ thuộc các CLB nổi tiếng, hoặc thi đấu ở hạng thấp đến rất thấp tại Đông Âu, Scandinavia, Pháp, Anh. Ba quốc gia khác gồm Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản đang có một lượng cầu thủ Việt kiều. Tuy nhiên, đa số chỉ dừng lại ở việc tham dự giải học đường, rèn luyện thể thao.
Vẫn có một vài trường hợp cá biệt sở hữu trình đột đạt ngưỡng như Nguyễn Filip, Cao Pendant Quang Vinh. Số ít này cũng đang đáp ứng điều kiện thi đấu được cho ĐT Việt Nam nếu có quốc tịch. Đấy là Kenneth Schmidt - trung vệ của Fortuna Dusseldorf; hai anh em Bung Meng và Bung Hua Freimann đang khoác áo CLB Luzern (giải VĐQG Thụy Sỹ); Aymeric Faurand Tournaire - tiền đạo trẻ tiềm năng của Laval (Ligue 2, Pháp).
Vấn đề ở chỗ họ chưa có nhu cầu trở về Việt Nam chơi bóng. Điều này cũng là rào cản trong tiến trình xin cấp quốc tịch. Ở chiều ngược lại, các CLB V.League cũng không quá tha thiết đưa những cầu thủ Việt kiều kể trên về chơi bóng. Lý do là bởi mức phí chuyển nhượng, lương, lót tay của các gương mặt kể trên đều ở con số triệu đô. Với số tiền ấy, nhiều đội bóng lựa chọn ngoại binh, với trình độ đương nhiên hơn so với cầu thủ Việt kiều.
Từ chủ quan đến khách quan
Nhìn ở diện rộng, hai vấn đề chủ quan đến khách quan như hai sợi dây thừng bện chặt vào nhau, dẫn tới việc bóng đá Việt Nam chưa thể khai thác tốt hơn nguồn lực Việt kiều. Thứ nhất ở phía cầu thủ Việt kiều, không phải trường hợp nào cũng có sẵn quốc tịch Việt Nam. Một số gia đình của những cầu thủ này thiếu đi giấy tờ cần thiết để hỗ trợ trong thủ tục xin nhập tịch. Hiển nhiên, nếu như không trở về V.League thi đấu như Cao Pendant Quang Vinh hay Nguyễn Filip, rất khó để họ có thể hoàn tất các thủ tục liên quan đến pháp lý.
Thứ hai, LĐBĐ Việt Nam và CLB V.League chưa chủ động tìm kiếm nguồn cầu thủ Việt kiều giỏi, hay sẵn sàng đầu tư, theo đuổi để thuyết phục họ đầu quân. Đây cũng là một trong những lý do khiến cho bóng đá Việt Nam không đủ sức để “kéo” Chung Nguyen Do hay Ibrahim Maza ngả về phía “Những chiến binh sao Vàng”. Sau cùng, dựa trên trao đổi với gia đình, hai cầu thủ gốc Việt kiều quyết định đầu quân cho Bulgaria hay Algeria.
Cầu thủ Việt kiều Canada tập luyện cùng ĐT nữ Việt Nam 
