Đập Thảo Long nằm ở hạ lưu sông Hương được xây dựng năm 2001, đưa vào sử dụng năm 2006. Đây từng là đập ngăn mặn, giữ ngọt lớn nhất Đông Nam Á với chiều dài 575 m, gồm 15 khoang cửa van đóng mở bằng hệ thống xi lanh thủy lực, điều khiển bằng thiết bị tự động từ xa, có thể điều tiết linh hoạt theo mùa.
Bên cạnh đó, công trình còn có khoang âu thuyền để tàu thuyền di chuyển. Đặc biệt, trên thân đập là cây cầu rộng 10 m với hai làn xe, là tuyến giao thông huyết mạch trên tuyến Quốc lộ 49B ven biển và phá Tam Giang. Đập Thảo Long có vai trò rất quan trọng trong điều tiết nguồn nước, ngăn mặn xâm nhập, giữ nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt cho người dân vùng hạ lưu, cải thiện môi trường sinh thái và góp phần ổn định hệ sinh thái vùng phá Tam Giang.
Tuy nhiên, sau 20 năm hoạt động, nhiều hạng mục của đập Thảo Long đã xuống cấp, nhất là các khoang cửa van, hệ thống thủy lực, điện tử. Do đó, cuối năm 2025, dự án sửa chữa cấp bách đập Thảo Long được triển khai thi công từ nguồn vốn ngân sách Trung ương.
Dự án sửa chữa cấp bách đập Thảo Long do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn TP Huế làm chủ đầu tư, tổng mức đầu tư gần 349 tỷ đồng, thời gian thực hiện 2 năm. Trong năm 2026, các đơn vị thi công tập trung sửa chữa các khoang 1, 2, 9, 10, 11, 12 và tiến hành sửa chữa các cửa van cũ. Dự kiến, năm 2027, dự án sẽ hoàn thành.
Ông Lê Văn Mẫn, Trưởng phòng Quản lý dự án thuộc Ban Quản lý dự án cho biết, trong quá trình triển khai sửa chữa, đơn vị đã lường trước mọi kịch bản thời tiết để công trình vừa thi công liên tục vừa phải đảm bảo vận hành làm nhiệm vụ ngăn mặn, để giữ môi trường nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp và cấp nước sinh hoạt cho người dân địa phương. Ngoài ra, về mùa mưa lũ, công trình phải hoạt động để tiêu thoát lũ trên sông Hương, góp phần giảm ngập úng cho lưu vực sông này và trung tâm TP Huế.
Theo các kỹ sư, cái khó nhất của dự án là phải xử lý phần tiếp giáp với trụ cầu cũ và ngăn ngừa hiện tượng thấm ngược từ dưới lên để làm khô hố móng. Hơn nữa, việc tháo dỡ các cửa van cũ lên để sửa chữa đòi hỏi phải đánh giá kỹ lưỡng, thực hiện nhiều công đoạn kỹ thuật phức tạp và tiêu tốn nhiều thời gian.
Thêm vào đó, do toàn bộ quá trình thi công đều diễn ra trên mặt nước bằng hệ thống sà lan di động nên nhà thầu hoàn toàn không có mặt bằng cố định. Các đơn vị vừa phải đảm bảo tiến độ thi công, vừa phải thực hiện nhiệm vụ điều tiết nước phục vụ sản xuất nông nghiệp của địa phương, gây ra không ít khó khăn trong suốt quá trình thực hiện dự án.
Ghi nhận tại công trường sửa chữa đập Thảo Long vào ngày 29/8, nhiều máy móc, thiết bị cùng hàng chục kỹ sư và công nhân được huy động để đồng loạt triển khai các hạng mục. Trên lòng sông Hương, nhiều sà lan cỡ lớn được điều động phục vụ việc thi công. Đến thời điểm hiện tại, các nhà thầu đã hoàn thành việc đóng cừ larsen chống thấm, dựng khung vây thượng hạ lưu, lắp văng chống lớp trên, đào móng và đổ bê tông bịt đáy ở cả hai phía thượng hạ lưu, bơm hạ nước, sơn cửa van, cẩu cửa van xuống sà lan để chuẩn bị lắp…
Theo chủ đầu tư, hiện các nhà thầu đang “chạy nước rút” làm xuyên ngày đêm, xuyên lễ và dự án đảm bảo tiến độ đề ra. Ông Đặng Văn Hải, Chỉ huy trưởng Công ty Cổ phần Lilama 10 cho biết, riêng đơn vị huy động khoảng 50 kỹ sư, công nhân mỗi ngày để tập trung thi công liên tục các hạng mục. Hệ thống cửa và thiết bị vận hành của đập Thảo Long cơ bản đã thi công xong và đang được tiến hành lắp ráp…
Ngay sau mốc thời gian 31/8, toàn bộ phương tiện và thiết bị rút khỏi công trình và hoàn trả mặt bằng nhằm đảm bảo cho đập Thảo Long vận hành làm nhiệm vụ thoát lũ trong mùa mưa lũ ở Huế (từ tháng 9 đến tháng 12). Từ tháng 9/2026 trở đi, toàn bộ công tác thi công sẽ chuyển sang tập trung vào các hạng mục trên khô như sửa chữa nhà quản lý, hoàn thiện hệ thống máy phát điện dự phòng, chế tạo các cánh cửa van… để chuẩn bị cho phần việc còn lại của năm 2027.
Những ngày này, tại hàng chục dự án xây dựng tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam đi qua địa bàn TP Huế, kỹ sư và công nhân vẫn làm xuyên Lễ Quốc khánh 2/9. Đơn cử, tại dự án Khu tái định cư Niêm Phò, Thạch Căn, Vinh Hà…; nhiều phương tiện thiết bị và công nhân đang tăng tốc triển khai thi công.
Theo các đơn vị thi công, mặc dù thời gian qua, tình trạng khan hiếm vật tư và giá vật liệu tăng từ 30-40% so với dự toán nhưng các đơn vị thi công vẫn nỗ lực đảm bảo đúng tiến độ, sớm bàn giao mặt bằng để người dân xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống.
