DA đền bù giải phóng mặt bằng của ĐH Huế được Bộ GD&ĐT phê duyệt chủ trương đầu tư cuối 8/2018; phê duyệt DA đầu tháng 6/2020 với tổng mức đầu tư hơn 119 tỷ đồng, 100% vốn ngân sách Nhà nước. Quy mô đầu tư DA là giải phóng dân cư ra khỏi các khu quy hoạch và cơ sở nội thành của ĐH Huế với tổng diện tích 44 ha. Địa điểm thực hiện DA là khu quy hoạch mới tại phường An Tây, phường An Cựu và số 3 Lê Lợi thuộc TP Huế; thời gian thực hiện từ năm 2020-2022 và được điều chỉnh thời gian thực hiện đến năm 2025. DA được bố trí tổng kế hoạch vốn trung hạn là 108 tỷ đồng; tính đến ngày 1/7/2025 tổng kế hoạch vốn hàng năm đã bố trí 108 tỷ đồng.
Thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý
Sau khi DA được phê duyệt, Bộ GD&ĐT, ĐH Huế đã tập trung triển khai thực hiện DA; thời gian thực hiện DA ban đầu là 3 năm (2020 - 2022) nhưng phải gia hạn điều chỉnh thời gian thực hiện lên 6 năm (2020-2025). Đến ngày 1/7/2025, DA mới giải ngân hơn 73 tỷ đồng, đạt 67,8% kế hoạch vốn được giao và đạt 61,02% tổng mức đầu tư được phê duyệt; diện tích đã bồi thường giải phóng mặt bằng là 19,44 ha/44 ha với 14% hộ đã được bồi thường, hỗ trợ, trong khi đó thời gian thực hiện DA đến hết 2025.
Qua thanh tra cho thấy những khó khăn, vướng mắc chính của DA là công tác giải phóng mặt bằng chậm, không đáp ứng tiến độ của DA được phê duyệt… Kết luận Thanh tra Chính phủ nêu rõ, trong những nguyên nhân của các thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm dẫn đến DA chậm tiến độ thì nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu. Trong đó, ĐH Huế thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý, thực hiện DA, dẫn đến quá trình thực hiện có nhiều thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm quy định về đầu tư công, quản lý ngân sách Nhà nước, quản lý sử dụng vốn đầu tư công, thanh toán vốn đầu tư công, quy hoạch, kiểm soát thanh toán. Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người quyết định đầu tư, buông lỏng công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá DA đầu tư.
Cụ thể, việc lập, thẩm định, phê duyệt DA; ĐH Huế lập báo cáo nghiên cứu khả thi có quy mô, phạm vi của DA chưa được đánh giá đảm bảo phù hợp với quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết được cấp có thẩm quyền phê duyệt và chủ trương đầu tư được phê duyệt. Chủ đầu tư cũng chưa phân tích, xác định mục tiêu cụ thể để lựa chọn quy mô hợp lý, chưa xác định phân kỳ đầu tư, chưa dự kiến tiến độ thực hiện DA cũng như xác định mối quan hệ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan đến quá trình thực hiện DA…
Ngoài ra, dự toán đền bù, giải phóng mặt bằng chưa chính xác, chưa đúng quy định, phương án tái định cư không cụ thể, rõ ràng; số liệu về số hộ bị giải toả và tái định cư chưa thống nhất; tổng mức đầu tư thiếu chính xác. Việc thẩm định DA nhưng hồ sơ thẩm định không có báo cáo tổng hợp ý kiến cộng đồng dân cư nơi thực hiện DA theo quy định; không thẩm định sự phù hợp giữa tổng mức đầu tư, khả năng huy động và cân đối nguồn vốn đầu tư công để thực hiện DA; chưa đánh giá tác động của DA đến đời sống người dân…
Kết luận của Thanh tra Chính phủ cũng nêu rõ, Bộ GD&ĐT thiếu trách nhiệm trong việc phê duyệt chủ trương đầu tư, để xảy ra những hạn chế, thiếu sót, vi phạm nhất là lập chủ trương đầu tư DA thành 1 DA độc lập chưa có cơ sở, thiếu căn cứ pháp lý. Việc đề xuất bố trí, bố trí vẫn kế hoạch đầu tư công cho DA ĐH Huế đề xuất đưa DA vào danh mục dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 không đúng quy định do DA không thuộc lĩnh vực đầu tư công. Việc đề xuất bố trí 102 tỷ đồng vốn kế hoạch năm 2020 cho DA không phù hợp với kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016 - 2020, không đúng quy định; việc đánh giá khả năng thực hiện kế hoạch vốn của năm trước để có căn cứ đề xuất kế hoạch vốn của năm sau, đề xuất kế hoạch vốn đối với một số năm chưa chính xác, dẫn đến không giải ngân được hết số vốn kế hoạch được giao, phải liên tục xin kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân. ĐH Huế sử dụng vốn ngân sách Nhà nước với kinh phí 13,8 tỷ đồng của DA không đúng đối tượng, không đúng mục đích, không đúng dự toán ngân sách được giao…
Xử lý nghiêm
Với những sai phạm trên, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, chỉ đạo Bộ GD&ĐT tổ chức kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với Bộ trưởng, Thứ trưởng được phân công phụ trách DA (theo từng thời kỳ) liên quan đến các vi phạm nêu trong kết luận thanh tra, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính yêu cầu Kho bạc Nhà nước tổ chức kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với Kho bạc Nhà nước TP Huế theo từng thời kỳ (nay là Kho bạc Nhà nước khu vực XIII) liên quan đến tạm ứng (giải ngân) vốn ngân sách Nhà nước 3 tỷ đồng; sử dụng vốn ngân sách Nhà nước hơn 13 tỷ đồng của DA không đúng đối tượng, không đúng mục đích, chi không đúng dự toán ngân sách được giao.
Đối với UBND TP Huế, kiểm tra, rà soát việc phê duyệt và phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết ĐH Huế có sự chênh lệch diện tích so với diện tích tại quy hoạch chung ĐH Huế được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 164/QĐ-TTg ngày 17/3/1998, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Trường hợp có vi phạm, phải xử lý nghiêm, đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra thất thoát, lãng phí… Đồng thời, trong quá trình kiểm tra, rà soát đối với các nội dung nêu trên, trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật, thiệt hại tiền, tài sản Nhà nước thì UBND TP Huế chuyển đến Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định.
Đối với ĐH Huế, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT theo thẩm quyền chỉ đạo ĐH Huế tổ chức kiểm điểm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với Giám đốc ĐH Huế, Phó Giám đốc ĐH Huế, Kế toán trưởng, Tổ giúp việc thực hiện DA do ĐH Huế thành lập và đơn vị, cá nhân (theo từng thời kỳ) có liên quan đến thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm. Hoàn trả ngân sách Nhà nước số tiền hơn 13,8 tỷ đồng của DA do vi phạm trong việc sử dụng vốn ngân sách Nhà nước không đúng đối tượng, không đúng mục đích, chi không đúng dự toán ngân sách được giao…
Ngoài ra, ĐH Huế rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền về việc khắc phục hạn chế, khuyết điểm, vi phạm trong công tác: lập, trình thẩm định chủ trương đầu tư; lập, trình thẩm định phê duyệt dự án, phê duyệt điều chỉnh dự án đầu tư, lập tổng mức đầu tư, đề xuất kế hoạch đầu tư công… Tiếp tục rà soát quá trình thực hiện DA và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật khi để xảy ra vi phạm, thất thoát, lãng phí; thực hiện theo thẩm quyền hoặc kiến nghị, đề xuất cấp có thẩm quyền các biện pháp nhằm khắc phục, chấn chỉnh, không để xảy ra vi phạm, thất thoát, lãng phí trong công tác thực hiện dự án đầu tư.
Nhiều năm nay, gần trăm hộ dân ở phường An Cựu sống khổ sở trong khu quy hoạch “treo” của dự án làng ĐH Huế. Nhiều nhà cửa xuống cấp nghiêm trọng nhưng không thể sửa chữa do nằm trong vùng quy hoạch “treo”. Trong căn nhà cấp 4 xập xệ, dột nát ở tổ dân phố 7AC, phường An Cựu (TP Huế), ông Lê Văn Tân, chỉ vào tường nhà bong tróc từng mảng lớn, lo lắng cho biết nhà ông có 3 thế hệ với gần 10 thành viên đang sinh sống trong căn nhà xuống cấp nghiêm trọng. Vào mùa mưa lũ lịch sử vừa rồi, cả nhà phải đi nơi khác lánh nạn. Căn nhà xuống cấp nhiều năm nay nhưng vẫn không thể sửa chữa vì nằm trong vùng quy hoạch của DA ĐH Huế. “Chúng tôi chỉ mong rằng DA sớm triển khai, người dân sớm được tái định cư để yên tâm”, ông Tân bộc bạch.
Khởi tố, bắt tạm giam Giám đốc Đại học Huế 
