Trong họ mang đậm những ký ức đau thương, nuối tiếc, tức giận song không than vãn và bi lụy. Phóng viên của tờ báo uy tín và hàng đầu thế giới của Đức, De Spiegel đang dũng cảm tác nghiệp ở những thành phố chết tới rợn người này.
Kỳ 1: Thành phố chết Odaka
Tìm lại những kỷ vật của quá khứ tươi đẹp
Tsunevasu Satoh đã trở về ngôi nhà là nơi sinh sống của gia đình qua rất nhiều thế hệ vào lúc trời đã chạng vạng tối và ông lặng lẽ thăm lại nó một lần cuối. Ông đã từng rất gắn bó với những bức tường nhà được làm từ giấy thông thảo (giấy gạo) và cả nền nhà bằng gỗ nơi ghi dấu những bước chân của tổ tiên ông một thời. Và hôm nay đây, ông chính là thành viên cuối cùng trong gia đình đặt chân trong ngôi nhà này.
Satoh lúc này đang đội một chiếc mũ dành cho người chơi bóng chày và đeo kính đen như thể muốn che đi những nét vô hồn trên khuôn mặt. Vợ ông Sayoko và ông không còn nhiều thời gian. Họ biết rằng, họ sẽ phải để lại khá nhiều đồ dùng tại ngôi nhà này: những bức thư pháp của cha Satoh được đóng khung hay những giải thưởng mà con gái ông nhận được khi tham gia vào đội tuyển bóng bàn quốc gia. Satoh xếp gọn những chiếc chăn lại thành chồng và bọc kín tivi, còn Sayoko thu dọn lại những thứ quan trọng nhất mà bà có thể tìm thấy trong tủ: tài liệu, ga trải giường, nồi cơm điện còn dùng được.
Khi gia đình Satoh buộc phải di cư khỏi thành phố Odaka vào hồi giữa tháng 3, họ không được phép mang theo bất cứ vật dụng gì. Xe quân đội đã đến đón họ đi. Ngôi nhà của họ vẫn tồn tại hàng thế kỉ, bất chấp cả những trận động đất và sóng thần trong thời gian trước 11-3. Vậy mà chỉ sau vụ nổ xảy ra tại tòa nhà xung quanh lò phản ứng số 1 tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, cả gia đình ông đã buộc phải rời đi. Hiện tại, sau bốn tuần di dời, họ đã bí mật quay trở lại thành phố Odaka, cách khu vực bị phong tỏa quanh nhà máy 20km (12.5 dặm) để chuyển đồ lên chiếc xe tải Nisan của họ.
Một đường phố bỏ hoang ở Odaka vẫn thắp lên ánh điện.
Le lói dấu hiệu sự sống của thành phố chết
Trước khi hỏa hoạn xảy ra, có 13.400 người đang sống tại Odaka. Hiện nay, thành phố này được coi như là một nơi chết chóc, nó lặng lẽ đến nỗi người ta có thể nghe được cả tiếng quạ vỗ cánh ở trên đầu. Tuy nhiên, đèn giao thông ở trên các trục phố chính vẫn hoạt động bình thường như một dấu hiệu cuối cùng của sự sống tại nơi này. Những ngọn đèn giao thông giống như đèn disco tại các bữa tiệc chuyển từ màu xanh sang màu vàng rồi thành màu đỏ một cách tuần tự.
Hàng chục nghìn người Nhật đã từng sống trong vùng nguy hiểm xung quanh lò phản ứng. Nhiều người bỗng chốc phải từ bỏ cả những tài sản giá trị và có ý nghĩa đối với họ. Những người khác tuy được phép ở lại nhưng nay lại đang được khuyến cáo là không được ra khỏi nơi ở của mình.
Một căng tin bỏ hoang ở Odaka.
Khu vực 20km bị phong tỏa quanh
Những ngôi nhà bằng gỗ nâu xám của Odaka được xây dựng chặt chẽ với nhau, một vài trong số chúng thậm chí đang dựa vào nhau. Một vài ngôi nhà bị sụp đổ trong trận động đất trong khi ở những nơi khác những bức tường chỉ còn là những đống đổ nát. Những cây cải bắp hay những chậu hoa vẫn nằm thành hàng bên ngoài siêu thị. Một vài người dân đã đóng cả cửa chớp trước khi rời đi nhưng phần lớn chỉ khóa cửa chính. Một chiếc giày đen của phụ nữ nằm ngay trên phố nơi ngã tư đường. Ai đó đã bỏ lại một chiếc xe taxi trước cửa nhà ga cuối con phố chính và một chiếc rèm cửa màu hồng từ một cửa sổ bị vỡ đang phất phơ trong gió nơi cửa ga.
Một căn nhà nhỏ hoang tàn ở Odaka.
Một tòa nhà được xây dựng chưa xong sau thành phố ven biển trông trống trải như thể người lao động mới chỉ vừa rời đi. Một chai nước tương, những đôi đũa, lọ muối và những lọ hạt tiêu được xếp gọn gàng trên mỗi bàn tựa như trong các tiệm ăn. Một cành cây đang rủ sát bên tường. Đồng hồ trên lò vi sóng dừng lại một cách chính xác tại thời điểm khi các đợt sóng thần xé toang các đường dây điện.
Một vài cơn sóng dữ cũng đã từng ào ạt cuốn đến Odaka. Các khu dân cư dọc theo đại dương đã từng được coi là một trong những nơi đẹp nhất ở
Trở về chỉ để nuôi dưỡng bầy ngựa
Âm thanh của tiếng động cơ đột ngột vang lên phá tan sự im lặng. Những người lính đang ngồi trong chiếc SUV quân đội màu xanh ôliu trông như thể những nhà du hành vũ trụ đến từ một hành tinh xa xôi, lạnh lẽo. Họ đeo mặt nạ dưỡng khí và mặc áo bảo hộ màu trắng.
Họ sử dụng máy dò để tìm kiếm xung quanh những vũng bùn với hi vọng có thể tìm được thi thể những nạn nhân đã chết khi trận sóng thần xoáy sâu vào khu vực ven biển của Odaka. Những người lính đã không được liều lĩnh xông vào những khu vực có lượng chất phóng xạ cao ngay từ đầu. Hiện tại, phóng xạ đã giảm và các rủi ro liên quan đến khu vực bị ảnh hưởng tạm thời được cho là không quá nghiêm trọng.
Ngoài đường phố, những chú chó lang thang khắp mọi ngõ ngách. Chúng sợ hãi như thể chúng sẽ phải làm quen với sự hiện diện của con người một lần nữa- và chúng đang rất đói. Gia đình Satoh không phải là những người duy nhất quay trở về khu vực cấm. Người nuôi ngựa giống Shinjiro Tanaka cũng rời khỏi nơi trú ẩn mà ông đang sống cùng vợ và con gái để trở về khu vực cấm chăm sóc vật nuôi của mình một cách đều đặn.
"Tôi vô cùng đau lòng khi chứng kiến những vật nuôi của mình chết đói"- ông Tanaka nói trong sự kiên định. Bốn con ngựa thuần chủng đã chết nằm bên cạnh những con còn sống. Những con ngựa của ông Tanaka đã từng rất được chú ý trong sự kiện đua ngựa nổi tiếng mà những người tham gia đều mặc trang phục samurai. Giờ thì chúng gầy trơ xương. Những người cung cấp thực phẩm từ chối mang thức ăn đến vùng bị ảnh hưởng. Tanaka không được phép mang ngựa đi dù chúng còn sống hay đã chết.
"Cuộc sống an toàn tại nơi đây"
Tổng cộng có chín thành phố trong vòng bán kính 20km của lò phản ứng, bao gồm cả Odaka, Namie, Futaba và Tomioka, đã phải chịu ảnh hưởng hạt nhân. Hàng chục ngàn người đã được sơ tán và hiện đang sinh sống tại nơi trú ẩn tạm thời bên ngoài vùng nguy hiểm. Một số người đã thuê nhà xa khu vực bị phóng xạ. Không ai biết khi nào họ sẽ phải sống trong khu vực sơ tán một lần nữa.
Phóng xạ lan nhanh từ nơi này sang nơi khác, mới đây, người ta đo được mức độ bức xạ tại vùng lân cận của Odaka, nằm cách 16km về phía Tây Bắc của lò phản ứng là ở khoảng 1 microsievert/giờ. Nếu một người tiếp tục sống trong tình trạng bức xạ cao như thế sẽ không khác gì một người phụ nữ mang trong mình rất nhiều khối u nguy hiểm. Mức độ phóng xạ cao hơn còn được phát hiện ở những thành phố khác gần lò phản ứng hơn.
Tsunevasu Satoh chăm chú theo dõi mức độ bức xạ được thông báo trước khi mạo hiểm trở về ngôi nhà của mình. Ông ta nói: "Cuộc sống an toàn tại nơi đây". Vợ ông đang đeo mặt nạ dưỡng khí. Satoh là nhân viên trong nhà máy điện hạt nhân nên ông có thiết bị cá nhân theo dõi mức bức xạ tại đây. Ông làm chủ một công ty nhỏ với 10 thành viên, phục vụ cho ngành tiện ích khổng lồ TEPCO, đơn vị đang điều hành nhà máy điện hạt nhân bị rò rỉ
Cuộc sống của ông phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà máy điện hạt nhân, nhưng bây giờ ông lại là một trong những người đầu tiên đã quyết định từ bỏ ngôi nhà của mình vì những điều tốt đẹp hơn.
Ông phát biểu về TEPCO rằng: "Họ không thể kiểm soát được mọi thứ. Có quá nhiều chất phóng xạ sẽ bị phát thải đến nỗi con người không thể sống ở đây thêm nữa trong vòng hai năm tới".
Satoh cũng đưa ra nhận định, người dân chỉ có thể cảm nhận được sự an toàn ở nơi đây một khi các lò phản ứng đã được bê tông hóa. Ông đã nói chuyện với hàng xóm của mình và những người quen biết cũng đang phải chạy trốn khỏi khu vực bị giới nghiêm. "Họ nghĩ rằng, họ sẽ có thể trở lại trong một vài tháng"- ông nói. Hiện tại, Satoh và vợ của ông đang có kế hoạch chuyển đến một căn hộ nhỏ đã thuê ở
Vợ ông Sayoko, 53 tuổi, trông mệt mỏi và kiệt sức. Bà lưu giữ "cuốn nhật ký" về cuộc phiêu lưu của gia đình trong thời gian qua trên điện thoại di động. Bốn tuần trước, khi các quan chức yêu cầu rời đi, họ chỉ nghĩ đơn giản rằng, mình sẽ chuyển sang ngôi làng bên cạnh cho đến khi không còn khí ga độc hại nữa. Sau khi sống cùng với bạn bè trong một thời gian, họ bắt xe buýt lên
