Theo phản ánh của người dân ở thôn Trung Cọ Mè, xã Phong Hòa (huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế), thời điểm vào cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2023, tại khu vực sông Ô Lâu đoạn qua địa bàn thôn có một số đò máy đến khai thác cát trái phép. Các phương tiện đều được trang bị vòi rồng, máy bơm, máy tời để hút cát từ dưới lòng sông đưa lên thuyền. Thời gian hoạt động của các đối tượng thường từ 23h hôm trước đến 3 - 4h sáng hôm sau. Sau khi hút đầy cát, các phương tiện di chuyển theo hướng về hạ nguồn sông Ô Lâu để vận chuyển cát đến bãi tập kết tiêu thụ.
“Mỗi lần phát hiện, người dân trong thôn đã tiến hành đẩy đuổi song chỉ được một thời gian ngắn thì các đối tượng lại đến đây ngang nhiên hút trộm cát vào ban đêm. Tình trạng khai thác cát trái phép đã khiến bờ sông Ô Lâu đoạn qua địa bàn thôn bị sạt lở, gây ảnh hưởng đến đường sá giao thông, vườn tược của người dân. Chúng tôi cũng đã báo cáo sự việc đến chính quyền địa phương để mong sớm xử lý dứt điểm vấn nạn khai thác cát trái phép”, một hộ dân ở thôn Trung Cọ Mè xin giấu tên bức xúc cho biết.
Ông Đoàn Văn Quốc, Chủ tịch UBND xã Phong Hòa cho biết, qua phản ánh của người dân, chính quyền địa phương xác định điểm xảy ra tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Ô Lâu là khu vực giáp ranh giữa thôn Trung Cọ Mè, xã Phong Hòa và xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng (tỉnh Quảng Trị). Theo ông Quốc, thời gian qua, địa phương đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, vận động, chuyển đổi sinh kế cho người dân nhưng tình trạng khai thác cát lén lút trên sông Ô Lâu vẫn xảy ra. “Hiện UBND xã đang tiếp tục xây dựng kế hoạch, tăng cường tuần tra kiểm soát và phối hợp với các địa phương giáp ranh của huyện Hải Lăng để huy động lực lượng kiểm tra, xử lý dứt điểm tình trạng khai thác cát trái phép”, ông Quốc thông tin.
Tương tự, theo phản ánh của người dân sống bên sông Ô Lâu đoạn qua địa bàn thôn Trạch Hữu, xã Phong Thu; thôn Phú Kinh Phường, xã Phong Mỹ; thôn Hòa Viện (xã Phong Bình, huyện Phong Điền), đây là những khu vực thường xuất hiện các đối tượng “cát tặc” dùng đò máy có trang bị dụng cụ để khai thác cát trái phép, nhất là vào ban đêm. Để ngăn chặn các hành vi khai thác tài nguyên khoáng sản bất hợp pháp, bảo vệ dòng sông Ô Lâu, thời gian qua Công an huyện Phong Điền đã tăng cường lực lượng, phương tiện tổ chức tuần tra, truy đuổi, qua đó kịp thời bắt giữ nhiều đối tượng “cát tặc” hoạt động trên sông Ô Lâu.
Như vào ngày 5/3/2023, qua kiểm tra khu vực sông Ô Lâu thuộc thôn Phú Kinh Phường, xã Phong Mỹ, lực lượng Công an huyện Phong Điền bắt quả tang đối tượng Đinh Văn Lợi (trú tại thôn Hưng Thái, xã Phong Mỹ) có hành vi khai thác cát, sỏi lòng sông khi không có giấy phép khai thác khoáng sản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Tại thời điểm phát hiện, ông Lợi đã khai thác với khối lượng 5m3 cát.
Căn cứ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản, Công an huyện Phong Điền đề xuất Chủ tịch UBND huyện Phong Điền xử phạt hành chính đối với ông Lợi 25 triệu đồng. Trước đó vào đầu tháng 3/2022, ông Đinh Văn Lợi cũng đã bị Công an huyện Phong Điền xử phạt về hành vi khai thác cát, sỏi lòng sông trái phép nhưng sau đó vẫn tái phạm.
Điều đáng nói, ngoài tái diễn hành vi khai thác cát trái phép trên dòng sông Ô Lâu, nhiều đối tượng “cát tặc” còn hung hãn chống đối lại lực lượng làm nhiệm vụ để hòng tẩu thoát khi bị phát hiện. Tuy nhiên sau đó các đối tượng này đều bị lực lượng Công an bắt giữ. Theo hồ sơ của cơ quan Công an, vào lúc 0h ngày 7/3/2023, khi đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên tuyến sông Ô Lâu đoạn qua thôn Hòa Viện (xã Phong Bình, huyện Phong Điền), tổ công tác Công an xã Phong Bình phát hiện 2 đối tượng Võ Văn Nẵng (SN 1995) và Võ Văn Khoa (SN 1988, cùng trú thôn Thuận Hòa, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền) có hành vi dùng đò máy để khai thác cát trái phép trên sông Ô Lâu.
Lúc này, tổ công tác ra hiệu lệnh cho 2 đối tượng dừng khai thác thì Khoa điều khiển đò máy bỏ chạy, còn Nẵng xúc cát đổ xuống sông để phi tang. Khi đò máy của lực lượng Công an áp sát, đối tượng Nẵng dùng sào tre chống trả, tấn công vào đầu đồng chí Nguyễn Viết Đại, là Công an viên của Công an xã Phong Bình gây thương tích phải khâu 3 mũi.
Ngay sau đó, lực lượng Công an đã bắt giữ 2 đối tượng, thu giữ 0,5m3 cát còn lại trên đò máy. Sau khi củng cố hồ sơ để điều tra làm rõ, Cơ quan CSĐT Công an huyện Phong Điền đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam đối tượng Võ Văn Nẵng về hành vi “Chống người thi hành công vụ”.
Để ngăn chặn hoạt động khai thác cát sỏi trái phép trên địa bàn, trong đó có khu vực sông Ô Lâu, lãnh đạo Công an tỉnh Thừa Thiên-Huế đã chỉ đạo, yêu cầu Công an các địa phương, nhất là lực lượng Công an xã tăng cường nắm tình hình, đấu tranh và xử lý nghiêm các trường hợp khai thác, kinh doanh cát, sỏi trái phép. Bên cạnh đó, tăng cường công tác tuần tra trên sông vào ban đêm, nhất là các khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép để kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm.
Khai thác cát trái phép rồi chống người thi hành công vụ 
Xử lý nghiêm tình trạng khai thác cát trái phép gần khu vực cầu Mỹ Thuận 
