Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng

Trong dòng chảy văn hóa hàng trăm năm của vùng đất Quảng Nam trước đây, TP Đà Nẵng ngày nay, Lễ hội Bà Phường Chào không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng, mà còn là linh hồn, là sợi dây tâm linh kết nối quá khứ với hiện tại. Năm 2026, trên vùng đất Khương Mỹ, xã Vu Gia hiền hòa, lễ hội một lần nữa được khơi dòng, khẳng định sức sống mãnh liệt của một Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trong lòng đời sống hiện đại.

Ngược dòng thời gian về vùng Phiếm Ái Châu xưa thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cũ, truyền thuyết kể rằng đây chính là nơi “đôn sơn tụ thủy”, nơi Bà Phường Chào sinh thành và dưỡng dục chí thiện trước khi hiển linh giúp đời, giúp người tại Chợ Được (xã Thăng An, Đà Nẵng ngày nay). Kể từ cuộc hành trình lịch sử rước kiệu Bà từ Chợ Được về lại quê hương Vu Gia vào năm 2007, đến nay, Lễ hội Bà Phường Chào đã bước sang năm thứ 19.

Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng -0
Lễ tế Bà Phường Chào diễn ra trang nghiêm, thành kính.
Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng -0
Sản phẩm của các thôn trên địa bàn xã Vu Gia tham gia hội thi kết mâm ngũ quả dâng Bà Phường Chào.

Năm 2026 mang một ý nghĩa đặc biệt khi đây là lần đầu tiên xã Vu Gia tổ chức lễ hội sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không gian văn hóa vốn đã linh thiêng nay càng thêm trang trọng và rực rỡ với các nghi thức từ cúng Bà tại dinh thờ, lễ cầu quốc thái dân an đến rước kiệu Bà. Sự kiện không chỉ là niềm tự hào của người dân Khương Mỹ nói riêng, xã Vu Gia nói chung mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm trong việc bảo tồn nguyên bản các giá trị di sản.

Khi ánh nắng vàng nhạt dần trên dòng Vu Gia, vào chiều tối các ngày 10 và 11/4/2026 (nhằm ngày 23 và 24/2 năm Bính Ngọ), nghi thức rước kiệu Bà Phường Chào - “linh hồn” của lễ hội - chính thức diễn ra trên khắp địa bàn xã. Đến sáng 12/4 (nhằm ngày 25/2 âm lịch), xã Vu Gia đã tổ chức lễ tế tiên linh trong khuôn khổ Lễ hội Bà Phường Chào năm 2026.

Ông Trần Văn Thành, Phó Trưởng phòng Văn hóa - xã hội xã Vu Gia, chia sẻ theo truyền thống, đoàn rước kiệu Bà Phường Chào xuất phát từ Dinh Bà (làng Mỹ Phiếm), đi qua những tuyến đường chính của thôn Khương Mỹ rồi trở về đình làng.

Trong khói hương trầm mặc và rực rỡ cờ hoa, hành trình linh thiêng này tái hiện lại đời sống tâm linh bền bỉ của người dân. Mỗi bước chân của đoàn rước, mỗi ánh mắt thành kính của bà con hai bên đường đều là biểu tượng của niềm tin tuyệt đối vào sự che chở của Bà, là khát vọng về một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Lễ hội Bà Phường Chào không còn là của riêng một làng, một xã, mà đã trở thành nơi hội tụ, giao thoa và tiếp biến văn hóa đặc sắc giữa miền núi và miền xuôi, giữa di sản và con người.

Bên cạnh phần lễ nghiêm cẩn, phần hội năm nay bừng sáng với những sắc màu dân gian sôi động. Từ những cuộc đua ghe rẽ sóng trên sông Vu Gia, những trận bóng chuyền đầy kịch tính, đến các hội thi khéo tay như gói bánh chưng, têm trầu cánh phượng, kết mâm ngũ quả dâng Bà... Tất cả đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc, khẳng định tính cố kết cộng đồng bền chặt của cư dân vùng sông nước.

Đến với lễ hội, hàng ngàn lượt khách đã bị thu hút bởi sự giao hòa giữa tĩnh và động. Đó là khoảnh khắc lắng đọng bên bàn thờ Bà, hay phút giây lãng mạn khi những đóa hoa đăng lung linh được thả xuống dòng Vu Gia lúc hoàng hôn, mang theo lời nguyện cầu bình an lan tỏa trên mặt nước. Du khách cũng không khỏi ngỡ ngàng khi lạc bước vào khu hội chợ quê, nơi những sản phẩm OCOP đặc trưng của xã Vu Gia được giới thiệu, mở ra hướng phát triển du lịch gắn liền với văn hóa bản địa.

“Lễ hội Bà Phường Chào là tài sản vô giá mà ông cha đã trao truyền qua bao đời. Năm nay, dưới mô hình chính quyền địa phương mới, chúng tôi đặc biệt chú trọng vào việc giữ gìn tính nguyên bản của nghi lễ rước kiệu, đồng thời đổi mới phần hội để di sản thực sự sống trong đời sống cộng đồng. Mục tiêu của xã Vu Gia không chỉ là tổ chức một kỳ lễ hội thành công, mà là thông qua đó khơi dậy lòng yêu quê hương, bảo tồn giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững, tạo động lực nội sinh cho kinh tế - xã hội địa phương”, ông Trần Văn Thành cho biết thêm.

Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng -0
Nghi thức rước kiệu Bà Phường Chào.
Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng -0
Đua thuyền trên sông Vu Gia trong khuôn khổ Lễ hội Bà Phường Chào.

Việc Lễ hội Bà Phường Chào được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2020 đã mở ra cơ hội lớn để xã Vu Gia phát triển du lịch văn hóa bền vững. Lễ hội năm 2026 chính là minh chứng cho thấy di sản đang sống khỏe, sống mạnh trong lòng cộng đồng, khi lễ hội dù đã khép lại nhưng dư âm của tiếng trống hội và ánh sáng hoa đăng vẫn còn đọng mãi.

Bằng việc bảo tồn nguyên bản các nghi thức và đổi mới phương thức tổ chức, Vu Gia đã thành công trong việc biến một lễ hội tâm linh thành một sự kiện văn hóa - du lịch đặc sắc, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân và quảng bá hình ảnh đất và người Đà Nẵng đến với du khách gần xa.

Theo tư liệu địa phương, Bà Phường Chào tên thật là Nguyễn Thị Của, là nhân vật linh thiêng gắn với nhiều yếu tố kỳ lạ. Tương truyền, Bà sinh ra với dung mạo xinh đẹp, thuở nhỏ ít vận động nhưng sau đó vươn lên mạnh mẽ như hình tượng Phù Đổng Thiên Vương; khi mất đi thì hiển linh, trở thành Thánh, phù hộ cho dân làng. Bà sinh ngày 25 tháng 2 âm lịch năm 1800, mất ngày 19 tháng 11 âm lịch năm 1817.

Sau khi qua đời, mộ Bà ban đầu được an táng tại làng Phiếm Ái Châu. Đến thời vua Thành Thái thứ 10, do ảnh hưởng sạt lở, mộ được di dời về làng Phúc Yên và tiếp tục được nhân dân tôn tạo. Về sau, do thiên tai, mộ được dời về khu vực Gò Muồng, nay thuộc xã Đại Lộc, TP Đà Nẵng.

Dưới triều Nguyễn, Bà Phường Chào 2 lần được vua ban sắc phong thần: lần đầu vào năm Thành Thái thứ 6 (1894) tôn phong Bà là Trung đẳng thần, và đến năm Khải Định thứ 4 (1919) Bà được gia phong mỹ hiệu Thượng đẳng thần.

Ngọc Thi

Các tin khác

Đưa di sản đến gần với thế hệ trẻ thông qua “Chạm Đồng Xuân”

Đưa di sản đến gần với thế hệ trẻ thông qua “Chạm Đồng Xuân”

Chợ Đồng Xuân lần đầu tiên trở thành một trong 5 cụm không gian chính của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 13-28/11. Chương trình “Chạm Đồng Xuân” mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương có tuổi đời hơn một thế kỷ.

Cuộc hội ngộ hiếm có của những “viên ngọc quý” nền thanh nhạc Việt Nam

Cuộc hội ngộ hiếm có của những “viên ngọc quý” nền thanh nhạc Việt Nam

Trên sân khấu Học viện Âm nhạc Quốc gia, những giọng ca vàng của nền thanh nhạc Việt Nam như NSND Quang Thọ, NSND Ngọc Khang, Thanh Lam, Mỹ Linh, Trọng Tấn, Đăng Dương... đã hội tụ. Đó là hành trình trở về với những giai điệu đã đi cùng năm tháng, tôn vinh, giá trị truyền thống và khẳng định sức sống, sự tiếp nối vượt thời gian của nền thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam.

Sôi động Festival Âm nhạc Quốc tế LangBiang 2026

Sôi động Festival Âm nhạc Quốc tế LangBiang 2026

Tối 14/11, tại Quảng trường Lâm Viên, phường Xuân Hương – Đà Lạt (Lâm Đồng) đã khai mạc Festival Âm nhạc Quốc tế Lang Biang 2026 với chủ đề “Đà Lạt – Hội tụ và thăng hoa”. Sự kiện là dịp kết nối di sản âm nhạc Tây Nguyên với những sắc màu âm nhạc đương đại và quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh Đà Lạt, Lâm Đồng đến bạn bè trong nước và quốc tế.

Nhiều chương trình ý nghĩa hướng đến Ngày Văn hoá Việt Nam

Nhiều chương trình ý nghĩa hướng đến Ngày Văn hoá Việt Nam

Hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước, TP Hồ Chí Minh chuẩn bị chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch phong phú, trải rộng trên địa bàn 168 phường, xã, đặc khu, góp phần tôn vinh bản sắc dân tộc và lan tỏa tinh thần đại đoàn kết.

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

Diễn ra từ ngày 14/11 - 15/12 tại Hanoi Aqua Central (Hà Nội), triển lãm “Miền xa – Miền gần” giới thiệu 72 tác phẩm của Nhóm Họa sĩ Mười Bốn. Được hình thành từ những chuyến đi thực tế sáng tác tại nhiều vùng đất, các tác phẩm mang đến những cảm nhận đa dạng về thiên nhiên, con người và đời sống bình dị qua ngôn ngữ hội họa.

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày (13–28/11), với hơn 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo của Thủ đô, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia trong nước và quốc tế, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất. Đây là hoạt động bên lề hấp dẫn của Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với TP Hải Phòng tổ chức.

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Ngày 13/11, Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Hồ Chí Minh cho biết, Hội sách Côn Đảo lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”. Sự kiện diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22/11/2026 tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

MB ký kết hợp tác với HLL JoongAng, Hakuna Matata Group - đơn vị sở hữu bản quyền giải thưởng, chính thức trở thành Nhà tài trợ Danh xưng của Lễ trao giải The 41st Golden Disc Awards tại Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký kết hợp tác với MB

Ngày 11/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) tổ chức ký kết và công bố chương trình hợp tác “Việt Nam - Hơn cả một trải nghiệm” (Vietnam – Experience More) trong giai đoạn 2027–2031, hướng tới lựa chọn và đồng hành đưa các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí có sức hút quốc tế tổ chức tại Việt Nam, gắn với quảng bá hình ảnh đất nước, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất của Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa được công bố, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Một di sản âm nhạc lớn không thể chỉ được tiếp nối bằng những bản trình diễn giống với quá khứ. Nó cần được sống trong những cảm nhận mới, những tiếng nói mới. Đó cũng là lý do mà chương trình Hát cùng Trịnh ra đời nhằm tìm kiếm giọng ca tiếp nối di sản của Trịnh Công Sơn.

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Thực hiện Kế hoạch số 597/KH-BCA-X04 ngày 29/5/2026 của Bộ Công an về truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức xây dựng bộ sách về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Sáng 11/11, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập - Hội trường Thống Nhất phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức - Di sản - Sáng tạo đương đại”, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất (24/11/2026).

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Với thanh âm của Sáo trúc, đàn Tranh, đàn Bầu, Tỳ bà, Tam thập lục, đàn Nhị, K’ni, Trống dân tộc, trong chương trình “Âm vang non nước - Khát vọng vươn xa” các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đã mang đến với khán giả Thái Nguyên không gian âm nhạc đậm bản sắc Việt Nam.

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Trăm năm cô đơn” - tác phẩm mang về giải Nobel văn học năm 1982 cho nhà văn Colombia Gabriel García Márquez, chương trình “Bóng hình Macondo” mang đến những gam màu mới lạ với khán giả Thủ đô Hà Nội vào tối 9-10/11. Đây cũng là lần đầu tiên, tại Nhà hát Hồ Gươm có một chương trình kết hợp độc tấu piano với nghệ thuật nhiếp ảnh.