Giữa lúc số ca sốt xuất huyết Dengue (SXHD) tại miền Nam đang ở mức đáng lưu ý và chiếm tới 73,1% tổng số ca mắc cả nước, các chuyên gia y tế nhấn mạnh bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh và nguy cơ diễn tiến nặng. Đặc biệt, người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người thừa cân, béo phì là nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sát để kịp thời nhận diện dấu hiệu cảnh báo và tiếp cận chăm sóc y tế phù hợp.
TS.BS Thân Hà Ngọc Thể - Chủ tịch Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa TP Hồ Chí Minh cho biết ở người cao tuổi, quá trình lão hóa đi kèm suy giảm chức năng miễn dịch và giảm khả năng dự trữ sinh lý, trong khi các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hay bệnh thận mạn có thể khiến việc điều trị SXHD trở nên phức tạp hơn.
Đáng lưu ý, SXHD ở người cao tuổi thường không có biểu hiện triệu chứng điển hình. Thay vì sốt cao hay đau nhức rõ rệt, người bệnh có thể chỉ bồn chồn hoặc lừ đừ, lú lẫn. Đây là những dấu hiệu rất dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thường gặp ở tuổi già.
Với trẻ em, BS. Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh) lưu ý đặc biệt đối với các nhóm nguy cơ gồm trẻ dưới 1 tuổi, trẻ thừa cân, béo phì hoặc có bệnh lý đi kèm. Đặc biệt, ở trẻ nhũ nhi, triệu chứng không rõ ràng, diễn biến bất ngờ khi trở nặng rất khó lường trước. Ở trẻ lớn hơn, tình trạng thừa cân, béo phì cũng có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng đến các biến chứng nguy hiểm, đe doạ tính mạng như sốc SXHD do thoát huyết tương.
Phụ nữ mang thai cũng là nhóm cần được theo dõi chặt chẽ khi mắc SXHD vì bệnh có thể liên quan đến các biến chứng ở mẹ và thai nhi, trong đó có xuất huyết sau sinh, sinh non và trẻ nhẹ cân. Trong thai kỳ, phụ nữ cần ưu tiên các biện pháp phòng muỗi đốt và trao đổi với nhân viên y tế về kế hoạch dự phòng phù hợp trước, trong và sau thai kỳ.
Tuy nhiên, SXHD không chỉ là câu chuyện của nhóm nguy cơ cao. Ngay cả người trẻ, khỏe mạnh cũng có thể diễn tiến nặng, thậm chí tử vong, như những thông tin về các trường hợp bệnh nhân mà Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh tiếp nhận như đã kể trên.
BS. Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, thông tin về bệnh sốt xuất huyết.
Hậu quả của một ca SXHD nặng không chỉ là sức khỏe và viện phí, mà có thể kéo theo những ngày nghỉ học, nghỉ làm, mất thu nhập, cùng áp lực tâm lý cho người bệnh, người thân và cả đội ngũ y tế.
Với một số bệnh, khi người bệnh hết sốt là hết bệnh. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết Dengue, giai đoạn nguy hiểm lại thường rơi vào ngày thứ 3-7 của bệnh, khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nặng đến các biến chứng nguy hiểm như: sốc SXHD do thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan nặng: suy gan, thận, tim, phổi, não...
Các dấu hiệu cảnh báo cần chú ý gồm: vật vã, lừ đừ, li bì; đau bụng nhiều và liên tục, đặc biệt ở vùng gan; nôn ói nhiều; chảy máu chân răng, mũi; nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu; kinh nguyệt nhiều bất thường; tiểu ít (không tiểu trên 6 tiếng) tay chân lạnh.
Ở người cao tuổi, dấu hiệu có thể kín đáo hơn như lừ đừ, buồn ngủ, kích động, lú lẫn, tiểu ít, thở nhanh hoặc khó thở. Đặc biệt, người đang sử dụng thuốc chẹn beta (nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định điều trị cho các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp ...) có thể không biểu hiện nhịp tim nhanh dù đã có tình trạng sốc, vì vậy không nên chờ đến khi tim đập nhanh mới nghĩ đến dấu hiệu nguy hiểm.
Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, nhất là ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.
Các chuyên gia khuyến cáo mỗi gia đình nên chủ động phòng bệnh theo ba lớp bảo vệ. Thứ nhất, cần thường xuyên diệt lăng quăng, phòng muỗi đốt bằng cách loại bỏ nước đọng, dọn dẹp môi trường sống và ngủ màn kể cả ban ngày.
Thứ hai, cảnh giác khi có sốt. Trong mùa cao điểm, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền cần đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng sốt và cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá toàn diện.
Bên cạnh kiểm soát muỗi và theo dõi bệnh đúng hướng dẫn, để giúp tạo miễn dịch chủ động với virus Dengue, người dân nên trao đổi với nhân viên y tế về tiêm chủng phòng SXHD để được tư vấn theo độ tuổi, chỉ định cụ thể.
