Bảy thập niên xây dựng, chiến đấu và trưởng thành
Là cơ quan thường trực của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ tại phía Nam, Phòng Cảnh vệ miền Nam được giao nhiệm vụ bảo vệ tuyệt đối an toàn các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các đoàn khách quốc tế có chế độ cảnh vệ và các sự kiện đặc biệt quan trọng tại một số tỉnh miền Trung, TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố phía Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, trực tiếp là Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, cùng sự phối hợp, hiệp đồng của các đơn vị liên quan và sự giúp đỡ của nhân dân, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã lập nhiều chiến công, thành tích, góp phần tô thắm truyền thống vẻ vang của lực lượng Cảnh vệ CAND anh hùng.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, tình hình miền Nam diễn biến phức tạp. Đế quốc Mỹ tăng cường can thiệp, thiết lập hệ thống tình báo, gián điệp, cảnh sát đặc biệt, tiến hành đàn áp phong trào cách mạng miền Nam. Trong hoàn cảnh ấy, yêu cầu bảo vệ cơ quan lãnh đạo cách mạng và các đồng chí lãnh đạo trở nên đặc biệt cấp thiết.
Thực hiện chỉ thị của đồng chí Lê Duẩn, Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, ngày 18/10/1956, đơn vị bảo vệ Xứ ủy đầu tiên được thành lập tại ấp Xóm Mới, xã Thạnh Bình, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh, lấy phiên hiệu C80 (Đại đội 80). Ngày 18/10/1956 sau này trở thành Ngày thành lập Phòng Cảnh vệ miền Nam. Từ C80, đơn vị được đổi tên thành Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam, tiền thân của Phòng Cảnh vệ miền Nam ngày nay.
Trong điều kiện vũ khí, phương tiện còn nhiều thiếu thốn, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 180 luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, chủ động, nhạy bén trong công tác bảo vệ và thường trực chiến đấu. Với tôn chỉ hành động “chỉ biết còn Đảng thì còn mình”, giữa mưa bom, bão đạn, đơn vị vừa bảo vệ an toàn các đồng chí lãnh đạo Trung ương Cục, vừa sát cánh cùng lực lượng quân giải phóng chiến đấu, đập tan các cuộc vây ráp, càn quét của địch, bảo vệ vững chắc căn cứ Trung ương Cục miền Nam.
Trong chiến đấu, đã xuất hiện nhiều tấm gương sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tiêu biểu như Anh hùng liệt sĩ Phạm Thành Lượng và các Anh hùng Đoàn Phước Truyền, Trần Văn Năm, Ngô Thanh Nguyên. Hơn 500 cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh vệ miền Nam đã anh dũng hy sinh tuổi thanh xuân vì sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ lãnh tụ. Những chiến công và sự hy sinh ấy đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Trải qua 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh vệ miền Nam đã không quản ngại hy sinh, gian khổ, lập nhiều chiến công, thành tích xuất sắc.
Sau ngày đất nước thống nhất, tình hình an ninh, trật tự tại các tỉnh phía Nam tiếp tục phức tạp; các tổ chức phản động, gián điệp do địch để lại tiến hành nhiều hoạt động chống phá, trong đó có âm mưu ám sát cán bộ lãnh đạo cấp cao. Dựa vào nhân dân và chính quyền cơ sở, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 180 phối hợp với các lực lượng thực hiện nhiệm vụ cảnh vệ, tham gia trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn bảo vệ; đồng thời thực hiện nhiệm vụ quốc tế với nước bạn Campuchia.
Trong giai đoạn 1975–1985, dù gặp nhiều khó khăn về tổ chức, biên chế và các mục tiêu bảo vệ mới, đơn vị vẫn bảo vệ tuyệt đối an toàn hơn 16.000 cuộc hoạt động của lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước và khách quốc tế tại các tỉnh phía Nam. Truyền thống chiến đấu, tinh thần trách nhiệm của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiếp tục được phát huy trong điều kiện hòa bình.
Từ sau Đại hội VI của Đảng năm 1986, đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác cảnh vệ. Đơn vị từng bước kiện toàn tổ chức, đổi mới các mặt công tác, nâng cao chất lượng nghiệp vụ. Theo Nghị quyết số 845 ngày 27/12/1999 của Bộ trưởng Bộ Công an, đơn vị thay đổi phiên hiệu từ Trung đoàn 180 thành Phòng Bảo vệ 180 thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ. Tiếp đó, Quyết định số 1278/QĐ-BCA ngày 5/3/2024 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng Cảnh vệ miền Nam thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ.
Cùng với việc xây dựng lực lượng tinh, gọn, mạnh, được trang bị ngày càng hiện đại, Phòng Cảnh vệ miền Nam chú trọng phương pháp bảo vệ bí mật, kín đáo, an toàn mà không tạo khoảng cách giữa lãnh đạo với nhân dân. Phương châm “bên ngoài bình thường, bên trong chặt chẽ” đòi hỏi sự tinh tế, linh hoạt, sáng tạo; vừa bảo đảm yêu cầu về an ninh, an toàn, vừa tạo tâm lý thoải mái cho đối tượng cảnh vệ, nhất là trong những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc với nhân dân.
"Bên ngoài bình thường, bên trong chặt chẽ”, vừa bảo đảm tuyệt đối an toàn, vừa không tạo khoảng cách giữa lãnh đạo với nhân dân.
Từ năm 2016 đến nay, đơn vị đã tổ chức bảo vệ an toàn gần 5.947 cuộc hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, 201 đoàn khách quốc tế có chế độ cảnh vệ và 65 sự kiện đặc biệt quan trọng trên địa bàn được phân công. Trong đó có các hoạt động của đoàn Tổng thống Mỹ, Pháp, Ireland, Israel, Bulgaria, Sierra Leone; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào; đoàn Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia; Thủ tướng Đại Công quốc Luxembourg; Chủ tịch Quốc hội Hàn Quốc; Tổng thống CHLB Đức và Phu nhân; Thủ tướng Tây Ban Nha; Vua và Hoàng hậu Bỉ.
Trong công tác bảo vệ các sự kiện trọng đại, đơn vị đã phối hợp bảo vệ Tuần lễ cấp cao APEC 2017, Diễn đàn Kinh tế thế giới về Đông Á, Hội nghị chuyên đề IPU khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cuộc hội đàm thường niên giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Campuchia; bảo vệ Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 50 năm cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, Đại lễ Phật đản Vesak 2025 và Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (A50) tại TP Hồ Chí Minh. Kết quả ấy thể hiện bản lĩnh, tính chuyên nghiệp và năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh vệ miền Nam.
Trong suốt chặng đường 70 năm, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ luôn thấm nhuần lời căn dặn của Bác Hồ: “Muốn bảo vệ thì người bảo vệ: Phải biết đánh địch; phải biết võ giỏi; phải khoẻ; phải bắn súng giỏi. Muốn bảo vệ tốt: Phải có kỹ thuật; phải giữ được bí mật; và phải có thái độ tốt với đồng bào”. Cùng với vai trò chủ công trong công tác cảnh vệ, đơn vị luôn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan, góp phần tạo dựng niềm tin và ấn tượng tốt đẹp về người sĩ quan Cảnh vệ CAND Việt Nam.
Ghi nhận những thành tích đã đạt được, đơn vị vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, Huân chương Chiến công hạng Nhì; 4 tập thể và 4 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là nguồn cổ vũ, động viên để cán bộ, chiến sĩ tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Phát huy truyền thống, hoàn thành trọng trách mới
Trong thời gian tới, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, nhanh chóng, khó lường, tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia và nhiệm vụ công tác cảnh vệ. Đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, với các hoạt động đối ngoại ngày càng mở rộng, nhiều đoàn lãnh đạo cấp cao các nước đến thăm, làm việc tại Việt Nam. Cùng với đó, các hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và những sự kiện đặc biệt quan trọng được tổ chức tại các tỉnh, thành phố phía Nam ngày càng gia tăng, trước mắt là Tuần lễ cấp cao APEC tại Phú Quốc năm 2027.
Bối cảnh đó đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với lực lượng Cảnh vệ nói chung, Phòng Cảnh vệ miền Nam nói riêng. Phát huy truyền thống anh hùng, đơn vị xác định tiếp tục đổi mới toàn diện các mặt công tác, xây dựng lực lượng thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ tuyệt đối an toàn các đối tượng cảnh vệ và mục tiêu bảo vệ trong mọi tình huống.
Xuyên suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ là yêu cầu giữ vững, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh vệ; chú trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng đơn vị và đội ngũ cán bộ, chiến sĩ. Phòng Cảnh vệ miền Nam tiếp tục phấn đấu xây dựng Đảng bộ mẫu mực, đi đầu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên. Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục truyền thống, bảo vệ chính trị nội bộ và thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy CAND được xác định là những nhiệm vụ thường xuyên, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và ý thức trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Trong xây dựng lực lượng, đơn vị tiếp tục quán triệt quan điểm lấy con người làm trung tâm, thực hiện phương châm “Người trước - Súng sau”, kết hợp chặt chẽ giữa hiện đại hóa con người với hiện đại hóa phương tiện, hậu cần, kỹ thuật theo hướng đồng bộ, phù hợp. Đội ngũ cán bộ, chiến sĩ không chỉ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng mà còn phải nắm vững pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, giỏi ngoại ngữ, làm chủ khoa học, công nghệ, sử dụng thành thạo phương tiện, vũ khí được trang bị. Đây là những yêu cầu quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng theo tinh thần Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị và Đề án số 04 của Bộ Công an.
Xây dựng con người là trung tâm, hiện đại trước, kết hợp với hiện đại về phương tiện, hậu cần, kỹ thuật bảo đảm đồng bộ, phù hợp: "Người trước - Súng sau”.
Phòng Cảnh vệ miền Nam chú trọng công tác nắm, dự báo tình hình, chủ động nhận diện, đánh giá toàn diện những nguy cơ đe dọa an ninh, an toàn mục tiêu cảnh vệ từ sớm, từ xa. Trên cơ sở đó, kịp thời tham mưu lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh vệ các chủ trương, giải pháp phù hợp; xây dựng kế hoạch, phương án bảo vệ sát với thực tiễn, chủ động ứng phó, xử lý hiệu quả các tình huống có thể xảy ra. Việc hiện đại hóa trang thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, phương tiện thông tin liên lạc, vũ khí và công cụ hỗ trợ cũng cần được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác cảnh vệ.
Một yêu cầu quan trọng khác là tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp, hiệp đồng với các cơ quan, đơn vị và lực lượng liên quan trong thực hiện nhiệm vụ. Trên địa bàn được phân công, Phòng Cảnh vệ miền Nam phải phát huy vai trò, trách nhiệm trong bảo vệ tuyệt đối an toàn các hoạt động của lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước, các đoàn khách quốc tế, các mục tiêu trọng yếu và những sự kiện đặc biệt quan trọng của đất nước. Sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất giữa các lực lượng là yếu tố quan trọng để bảo đảm chủ động trong mọi tình huống, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Song hành với các nhiệm vụ chuyên môn, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Cảnh vệ miền Nam. Tinh thần “tuyệt đối trung thành”, lời thề “chỉ biết còn Đảng thì còn mình” được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ gìn giữ, tiếp nối, trở thành động lực để mỗi cá nhân không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh và ý thức trách nhiệm, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.
Phát huy truyền thống 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, thấm nhuần sâu sắc Sáu điều Bác Hồ dạy CAND, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh vệ miền Nam tiếp tục đoàn kết, vượt qua khó khăn, thử thách, phát huy bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành xuất sắc trọng trách được giao. Đó cũng là cách thiết thực để các thế hệ hôm nay tiếp nối truyền thống anh hùng, góp phần làm dày thêm những chiến công, thành tích của lực lượng Cảnh vệ CAND, xứng đáng với sự tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
