Trưởng thành qua những cuộc thi
Có thể nói, với trên 80 tác phẩm Ban tổ chức đã thu được trong 3 năm qua, các nhà văn, các tác giả dự thi sẽ tiếp tục góp phần phản ánh đậm nét về cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng CAND, phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ gìn trật tự an toàn xã hội; những vấn đề nóng liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh phi truyền thống như: vấn đề an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm môi trường thể hiện qua các tác phẩm: “Mệnh kim tiền” của Phạm Thanh Khương, “Ngày mai trời lại sáng” của Trần Khánh Toàn, “Người lạ cùng huyết thống” của Tống Ngọc Hân, “Vòng xoáy quyền lực” của Bùi Thị Như Lan, “Vùng biên ải” của Hữu Tiến, “Bóng người trong đêm” của Nguyễn Thị Khánh Ly...
Theo thống kê sơ bộ, từ sau 1975 đến nay, cùng với 4 cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện ngắn và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” và hai cuộc thi “Cây bút vàng” được tổ chức trong gần 30 năm qua, đã có khoảng 1.000 tác phẩm của khoảng trên 100 nhà văn trong và ngoài lực lượng Công an được xuất bản. Có nhiều tác phẩm đã khắc họa thành công hình tượng các anh hùng liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp như Nguyễn Thị Lợi, Võ Thị Sáu, Bùi Thị Cúc, Trần Thành Ngọ… như “Chiếc va ly” của Lê Tri Kỷ, “Tiếng nổ trên chiến hạm Amyot D’Invill” của Văn Phan, “Võ Thị Sáu - con người và huyền thoại” của Nguyễn Đình Thống, “Tình đất đỏ” của Lê Văn Thiện… Về thời kỳ chống Mỹ cứu nước và xây dựng CNXH ở miền Bắc, đã xuất hiện nhiều tác phẩm phản ánh chân thực chiến công của lực lượng Công an trong chống gián điệp, biệt kích, bảo vệ an toàn hậu phương miền Bắc, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước như: “Bên kia cổng trời”, “Fulro” của nhà văn Ngôn Vĩnh, “Yêu tinh” của Hồ Phương, “Mật danh AZ” của Phạm Thanh Khương, “Kế hoạch hậu chiến CM12” của Nguyễn Khắc Đức …
Ngược dòng thời gian, để có được thành tựu văn học trong CAND từ sau năm 1975 có bề dày, có sự vững chãi và những thành tựu đáng kể như ngày hôm nay, trước hết phải nhắc đến vai trò của cố Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với tầm nhìn xa trông rộng đã có sự quan tâm đặc biệt, với những chỉ đạo quan trọng có tính chất “mở đường” cho văn học nghệ thuật CAND có điều kiện phát triển. Năm 1972, Bộ đã quyết định thành lập Phòng sáng tác, trực thuộc Cục Tuyên huấn (nay là Cục Công tác Chính trị, Bộ Công an) do nhà văn Lê Tri Kỷ là quyền trưởng phòng. Đồng thời điều động một số cây viết trẻ lúc bấy giờ về bộ phận này như: Văn Phan, Ngôn Vĩnh, Tôn Ái Nhân, Thu Trang, Phùng Thiên Tân. Những cây bút này đã trở thành những “viên gạch” đầu tiên, tạo tiền đề để hơn 50 năm qua, văn học về đề tài Công an có được những thành tựu đáng kể trong bức tranh tổng thể của nền Văn học Việt Nam nói chung và đồng hành cùng sự phát triển của ngành, của đất nước.
“Đất lành” mới có “quả ngọt”
Bên cạnh các cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” được Bộ Công an rất chú trọng trong gần 30 năm qua như đã nói ở trên, không thể không nhắc đến vai trò quan trọng của ấn phẩm Văn nghệ Công an. Từ khi ra đời, ấn phẩm Văn nghệ Công an đã góp phần không nhỏ, trở thành “bà đỡ” quan trọng đối với nhiều tác phẩm, nhiều cây bút trong và ngoài lực lượng CAND. Sau một thời gian thử nghiệm, từ tháng 1/1996, Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an được phát hành chính thức, đến tháng 1/2004 được đổi tên thành Chuyên đề Văn nghệ Công an (thuộc Báo CAND). Ngay từ khi manh nha ra đời, người sáng lập Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an là nhà văn Hữu Ước đã quy tụ được những cây bút có sức ảnh hưởng lớn trên văn đàn thời bấy giờ cùng ông tham gia biên tập, viết bài cho ấn phẩm như các nhà thơ: Trần Đăng Khoa, Nguyễn Quang Thiều, Vương Trọng, Hoàng Nhuận Cầm, Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc...; các nhà văn: Nguyễn Thị Thu Huệ, Nguyễn Như Phong, Chu Lai, Khuất Quang Thụy; nhà báo Xuân Ba, dịch giả Thúy Toàn… Sau này, các nhà văn, nhà thơ có uy tín công tác tại Báo CAND như Đặng Vương Hưng, Hồng Thanh Quang, Nguyễn Như Phong, Phạm Khải, Đinh Quang Tốn, Như Bình, Nguyễn Hồng Thái, Hà Văn Thể, Nguyễn Xuân Hải, Nguyễn Hồng Lam, Nguyễn Thế Hùng, Dương Bình Nguyên, Bình Nguyên Trang... đã trở thành cầu nối quan trọng để đông đảo văn nghệ sĩ quy tụ về trong ngôi nhà ấm áp này, góp phần tạo nên một đội ngũ người viết đông đảo; động viên, tiếp sức, khích lệ họ tiếp tục có những đóng góp cho sự phát triển của dòng văn học “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”.
Còn nhớ, năm 1995, lần đầu tiên sau một chặng đường khá dài hình thành, xây dựng đội ngũ tác giả - tác phẩm, Bộ Công an đã phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức hội thảo: “Văn học về đề tài Công an trong dòng chảy của Văn học Việt Nam” thu hút sự quan tâm của đông đảo giới cầm bút và phê bình lúc bấy giờ. Các học giả, giới phê bình, các nhà văn khi đó đã đạt được sự đồng thuận khi cho rằng: Sáng tạo văn học về đề tài Công an là một mảng đề tài có giá trị của Văn học Việt Nam, không có việc phân biệt đề tài mà chỉ có chất lượng làm nên giá trị của một tác phẩm. Hội thảo cũng đánh một dấu mốc quan trọng khi đạt tới sự tương đối thống nhất gọi tên đề tài Văn học Công an là đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” và duy trì tên gọi đó đến hôm nay.
Hồi tháng 3/2025, Bộ Công an phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học “Tổng kết thành tựu và những vấn đề đặt ra trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật CAND trong 50 năm sau ngày thống nhất đất nước”. Có nhiều nội dung đã được đề cập đến trong hội thảo lần này nhằm khẳng định rằng, trong suốt 50 năm qua, văn học nghệ thuật CAND đã trở thành dòng chảy rõ nét, bền bỉ, phản ánh chân thực cuộc chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của lực lượng CAND, là vũ khí sắc bén để đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác, phản ánh những cống hiến, hy sinh của người chiến sĩ Công an trên mặt trận bảo vệ an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống, góp phần xây dựng lực lượng CAND ngày càng vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Từ tầm nhìn “chiến lược” của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn trong những năm đất nước còn chiến tranh với nhiều khó khăn, vất vả, thiếu thốn cho đến hôm nay, có thể thấy văn học - nghệ thuật trong CAND luôn là lĩnh vực rất được lãnh đạo Bộ quan tâm. Cụ thể, ngày 29/8/2021, Đảng ủy Công an Trung ương ban hành Nghị quyết số 05-NQ/ĐUCA về “Nâng cao chất lượng công tác văn hóa, văn nghệ đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”. Nghị quyết khẳng định rằng: “Phát triển văn hóa, văn nghệ trong CAND là trách nhiệm của tổ chức Đảng, của cấp ủy, đội ngũ những người quản lý, tham mưu làm công tác văn hóa văn nghệ; của mỗi cán bộ, đảng viên và chiến sĩ CAND và sự tâm huyết, sáng tạo của văn nghệ sĩ, trí thức trong và ngoài lực lượng CAND…”. Cùng với sự ra đời của Nghị quyết số 05, những tác phẩm văn học nghệ thuật về đề tài người chiến sĩ CAND được ra đời nhiều hơn, miêu tả đậm nét, chân thực hơn những gian khổ, hy sinh thầm lặng, sự mưu trí, dũng cảm, vì nhân dân phục vụ lực lượng CAND.
Tổng hòa các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” như đã nói ở trên, đã hình thành nên một “bức tranh văn học” mang màu cờ sắc áo của lực lượng Công an đầy sinh động, gần gũi với đời sống, có tính nhân văn sâu sắc. Qua hàng nghìn tác phẩm văn học về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an xuất hiện sau năm 1975 đến nay, đã giúp bạn đọc và người dân cả nước hiểu được phần nào những khó khăn vất vả, hy sinh và những chiến công oanh liệt của lực lượng CAND trong suốt chiều dài lịch sử 80 năm xây dựng và trưởng thành, đồng hành cùng đất nước. Từ đó lan tỏa tình cảm, sự tin yêu, giúp đỡ lực lượng Công an hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.
Khi tác phẩm văn học thăng hoa cùng âm nhạc 
