Niềm vui của nữ nghệ nhân “giữ lửa” các làn điệu bài chòi cổ

Trung tướng Lê Ngọc Nam đã có nghĩa cử hết sức cao đẹp, đã hỗ trợ, giúp đỡ gia đình bà Đức; góp sức “giữ lửa” cho điệu hát bài chòi cổ...

“Mẹ con mình đỡ khổ rồi má ơi!...”, nữ nghệ nhân dân gian ưu tú Nguyễn Thị Đức (64 tuổi) bật khóc, ôm lấy người mẹ chồng tuổi đã ngoài 90, khi nghe Trung tướng Lê Ngọc Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND, thông báo được nhận tiền, quà hỗ trợ từ Báo CAND, Truyền hình CAND (ANTV) tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên và một số doanh nghiệp có tấm lòng vàng, với tổng giá trị 50 triệu đồng…

Chúng tôi về thăm nhà bà Đức tại thôn Hưng Mỹ 2, xã Cát Hưng (Phù Cát, Bình Định) vào một ngày cuối tháng Giêng, khi nghe tin bà Đức đã được Nhà nước tặng danh hiệu cao quý: Nghệ nhân dân gian ưu tú. Ngôi nhà nhỏ của bà Đức xây mặt ra cánh đồng lúa xanh mởn, đang tuổi dậy thì, hứa hẹn một mùa vàng bội thu. Rót chén trà mời khách, bà Đức chia sẻ về cái “duyên” đưa đẩy bà đến với những làn điệu bài chòi cổ…

Theo lời bà Đức, từ nhỏ, vào những dịp lễ, Tết, bà thường theo các anh, chị trong làng đi xem hát bài chòi. Từ đó, điệu hát bài chòi dường như đã “ngấm” vào máu thịt và bà say mê như điếu đổ. Hễ ở đâu có hát bài chòi là bà tìm tới để học “lỏm” nghề. Thấy vậy, bà Lê Thị Đào (dân địa phương còn gọi là bà Trạng), người hát bài chòi nổi tiếng, đã nhận bà làm học trò.

Trung tướng Lê Ngọc Nam cùng đại diện Báo CAND, Truyền hình ANTV trao tặng tiền và tivi cho nghệ nhân dân gian ưu tú Nguyễn Thị Đức.
Trung tướng Lê Ngọc Nam cùng đại diện Báo CAND, Truyền hình ANTV trao tặng tiền và tivi cho nghệ nhân dân gian ưu tú Nguyễn Thị Đức.

Trong các đợt lưu diễn vào những dịp lễ, Tết, bà Đào đều dẫn bà đi theo. Mới đầu, bà chỉ đóng những vai nhỏ, vai phụ, sau dần dần am tường, hiểu tận và trở thành đào chính trong các hội bài chòi. Đến nay, tỉnh Bình Định còn lại 2 người hát các làn điệu bài chòi cổ “có danh” là bà Trạng và bà Đức; song bà Trạng tuổi đã xế chiều, lại lú lẫn nên chỉ còn mỗi bà Đức là thầy dạy lại thế hệ trẻ hát bài chòi thể loại này…

Bà Đức rưng rưng kể về số phận cay đắng của mình. Hơn 20 năm trước, chồng bà đột ngột bị bạo bệnh qua đời, để lại mẹ chồng già yếu và 6 đứa con thơ dại. Gánh nặng gia đình dồn lên đôi vai của người phụ nữ ốm yếu. Nhiều khi lo cơm áo gạo tiền để trang trải cuộc sống gia đình, bà cũng đôi lần có ý định thôi không theo nghiệp hát bài chòi. Nhưng, như duyên số gắn chặt bà với các làn điệu hát bài chòi nên bà nỗ lực vượt qua nghịch cảnh. Trong các dịp lễ, Tết, hội hè, địa phương luôn mời bà đi hát. Khổ nỗi, tiền công cũng chẳng là bao, nên thường cứ hết tháng Giêng, bà đạp xe lặn lội đi buôn bán ve chai.

Thạc sĩ Nguyễn Minh Dũng, giảng viên Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật tỉnh Bình Định, cũng là học trò “ruột” của bà Đức, khi anh nhờ sự chỉ dạy tận tình của bà Đức mà bảo vệ thành công luận án thạc sĩ về thể loại bài chòi cổ, cho biết: Hát bài chòi cổ xuất hiện từ các tỉnh Nam Trung Bộ vào thế kỷ thứ XV.

Thể loại này có 4 làn điệu chính là xuân nữ, xàng xê, cổ bản và hồ quảng; trong đó, làn điệu xuân nữ chiếm đến hơn 80% số lượng các làn điệu bài chòi cổ. Đến thời điểm hiện nay, bà Đức được xem là người “giữ lửa” cuối cùng cho các làn điệu bài chòi cổ của tỉnh Bình Định và cả khu vực Nam Trung Bộ nói chung. Bà thường xuyên dạy miễn phí cho những ai say mê các làn điệu bài chòi cổ.

Niềm vinh dự đến với bà khi cuối năm 2015, với những đóng góp không mệt mỏi trong việc gìn giữ các làn điệu bài chòi cổ, bà đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian ưu tú.

Bà Đức cùng học trò trình diễn tuồng cổ theo thể loại hát bài chòi.
Bà Đức cùng học trò trình diễn tuồng cổ theo thể loại hát bài chòi.

Một niềm vui bất ngờ đến với bà Đức là khi được tin bà và gia đình đang sống trong cảnh nghèo khó, có 3 sào ruộng cũng phải cầm 15 triệu đồng, lấy tiền trang trải cuộc sống thường nhật, Trung tướng Lê Ngọc Nam đã cùng cán bộ chiến sĩ Báo CAND – Văn phòng Thường trú tại miền Trung, Văn phòng đại diện ANTV tại miền Trung – Tây Nguyên, vận động quyên góp giúp đỡ.

Qua đó, các nhà hảo tâm cùng Công ty TNHH Việt Tuấn tại Đà Nẵng, đã ủng hộ, tặng gia đình bà Đức 45 triệu đồng và 1 tivi màu màn hình phẳng 32 inch, trị giá 5 triệu đồng.

Khi đoàn công tác về tặng quà, bà con lối xóm và nhiều học trò cũng kéo đến chia sẻ niềm vui với bà Đức. Sau khi nghe Trung tướng Lê Ngọc Nam thông báo số tiền Báo CAND, Truyền hình ANTV và một số doanh nghiệp hỗ trợ, bà Đức đã khóc òa trong niềm hạnh phúc như một đứa trẻ: “Mẹ con mình đỡ khổ rồi má ơi. Chưa bao giờ nhà mình có được số tiền lớn như vậy...”.

Bà Đức bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến lãnh đạo Báo CAND, Truyền hình CAND, cán bộ nhân viên Công ty TNHH Việt Tuấn đã có nghĩa cử cao đẹp, chia sẻ khó khăn đối với gia đình bà. “Vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, không còn đường nào xoay xở nên hơn 2 năm trước tui đã cầm cả 3 sào ruộng của mình để lấy tiền trang trải cuộc sống gia đình. Nay tui sẽ trích tiền này chuộc lại ruộng để làm ăn. Số tiền còn lại tui sẽ sửa chữa nhà ở đã dột nát để che nắng, che mưa, mẹ con hẩm hút bên nhau”, bà Đức nghẹn ngào bày tỏ.

Thay mặt Đảng ủy, chính quyền địa phương, ông Võ Ngọc Thương, Phó Bí thư Đảng ủy xã Cát Hưng, cũng bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến Báo CAND, Truyền hình ANTV và các doanh nghiệp, cùng Trung tướng Lê Ngọc Nam đã có nghĩa cử hết sức cao đẹp, đã hỗ trợ, giúp đỡ gia đình bà Đức; góp sức “giữ lửa” cho điệu hát bài chòi cổ...

Và, dưới ánh nắng chiều vàng nhạt, bà Đức cùng các học trò của mình xin biểu diễn một trích đoạn trong vở tuồng cổ Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu. Sau vài phút hóa trang, người phụ nữ nghèo bước lên chiếu tuồng, hóa thân thành một nàng công chúa yêu kiều, với giọng hát bài chòi ngọt ngào, đằm thắm làm say đắm bao người…

Ngọc Thi

Các tin khác

Bộ đội Trường Sơn đem yêu thương về nơi biên cương Tổ quốc

Bộ đội Trường Sơn đem yêu thương về nơi biên cương Tổ quốc

Bỏ lại phía sau những lớp học gió lùa, năm học mới này, thầy cô và học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Y Tý vui mừng đón ngôi trường mới. Vượt qua những khó khăn về địa hình hiểm trở, Binh đoàn 12 (Bộ đội Trường Sơn) đã gấp rút xây dựng đồng bộ trường học mới có phòng học, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, khu hiệu bộ và các công trình phụ trợ hiện đại…cho các em.

Lan tỏa yêu thương vì cộng đồng

Lan tỏa yêu thương vì cộng đồng

Công an tỉnh Sơn La phối hợp với Hội Chữ thập đỏ, Mặt trận Tổ quốc, Công an phường Ô Chợ Dừa và Nhóm Trái tim nhân ái phường Ô Chợ Dừa - TP Hà Nội tổ chức chương trình thiện nguyện đến các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh.

Trao 1.000 suất cháo nhân ái tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa

Trao 1.000 suất cháo nhân ái tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa

Ngày 9/9, Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức chương trình “Nồi cháo nhân ái”, trao tặng 1.000 suất cháo miễn phí đến bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa; đồng thời lồng ghép tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.

Hơn 2,5 tỷ đồng chung tay dựng xây "Nhà Ba Nhất - Mái ấm biên cương"

Hơn 2,5 tỷ đồng chung tay dựng xây "Nhà Ba Nhất - Mái ấm biên cương"

Hơn 2,5 tỷ đồng từ sự đóng góp của cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Cao Bằng đang được trao gửi đến những hộ dân còn khó khăn nơi biên giới. Từ nguồn lực ấy, những căn nhà mới được dựng lên, những mái nhà xuống cấp được sửa sang; và cùng với đó là những ngày công của cán bộ, chiến sĩ Công an trực tiếp đến giúp dân tháo dỡ nhà cũ, vận chuyển vật liệu, san gạt mặt bằng.

Công an TP Quảng Ninh trao tặng xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Công an TP Quảng Ninh trao tặng xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Nhằm kịp thời động viên, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt trước thềm năm học mới, Phòng Cảnh sát giao thông - Công an TP Quảng Ninh đã trao tặng 2 chiếc xe đạp cho hai con của anh Lê Văn Công, là lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở thôn Đồng Tiến, không may gặp nạn, tử vong trên biển ngày 18/8.

Chung tay dựng xây những công trình nghĩa tình ở Cà Mau

Chung tay dựng xây những công trình nghĩa tình ở Cà Mau

Ngày 27/8, tại xã Tân Hưng (tỉnh Cà Mau), Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Trường Đại học An ninh nhân dân tổ chức khánh thành, bàn giao 3 căn nhà tình nghĩa, công trình “Ánh sáng đường quê” và trao tặng 50 phần quà cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Xây dựng cơ sở giáo dục trẻ khuyết tật để lan tỏa những giá trị nhân văn

Xây dựng cơ sở giáo dục trẻ khuyết tật để lan tỏa những giá trị nhân văn

Dự án xây dựng Cơ sở giáo dục trẻ khuyết tật thuộc Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Cao Bằng là công trình có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự quan tâm của Bộ Công an và cấp ủy, chính quyền địa phương đối với công tác giáo dục, chăm sóc và bảo đảm an sinh xã hội, nhất là đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Trái tim cho em: Phép màu đến với cậu bé 2 tuổi mắc tim bẩm sinh

Trái tim cho em: Phép màu đến với cậu bé 2 tuổi mắc tim bẩm sinh

Sinh con được 14 ngày tuổi, bố mẹ đã hẫng một nhịp khi phát hiện bé mắc chứng thông liên thất khiến trái tim em không khỏe mạnh được như bao đứa trẻ khác. Đằng sau ngôi nhà nhỏ ở thôn Nội Mai (Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên) tràn ngập tiếng cười nói mỗi ngày của 3 em nhỏ, là nỗi lo từng bữa cơm của ông bà đã ngoài 70 tuổi, nỗi lo tiền chạy chữa cho đứa con thơ của cặp vợ chồng trẻ và nỗi sợ phòng mổ của cậu bé Gia Huy mới hơn 2 tuổi phải đối mặt.

Công an Vĩnh Long trao “Mái ấm bình yên” cho các hoàn cảnh khó khăn

Công an Vĩnh Long trao “Mái ấm bình yên” cho các hoàn cảnh khó khăn

Ngày 21/8, Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Công an xã Bình Hưng (Công an TP Hồ Chí Minh), cùng cấp ủy, chính quyền tổ chức trao tặng 2 căn nhà “Mái ấm bình yên” cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở trên địa bàn xã Nhị Long.

Xuất cấp gần 60.000 tấn gạo hỗ trợ học viên, học sinh vùng khó khăn

Xuất cấp gần 60.000 tấn gạo hỗ trợ học viên, học sinh vùng khó khăn

Gần 60.000 tấn gạo dự trữ quốc gia sẽ được giao đến tận tay học sinh, học viên vùng khó khăn trong đầu năm học 2026 – 2027, vừa là nguồn lương thực tiếp sức thể chất, vừa mang giá trị tinh thần to lớn, giúp các gia đình hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số yên tâm gửi gắm con em đến trường.

Những mái ấm nghĩa tình: không để ai bị bỏ lại phía sau

Những mái ấm nghĩa tình: không để ai bị bỏ lại phía sau

Với nhiều hộ nghèo, hộ khó khăn… có một ngôi nhà kiên cố để che nắng, che mưa vốn là ước mơ xa tầm tay. Thấu hiểu những trăn trở đó, Công an TP Cần Thơ đã vận động xã hội hóa, phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương hiện thực hóa ước mơ, xây những mái ấm cho người dân.

Công an xã Hàm Thuận Bắc chung tay đóng góp Quỹ “Vì người nghèo”

Công an xã Hàm Thuận Bắc chung tay đóng góp Quỹ “Vì người nghèo”

Sáng ngày 14/8, xã Hàm Thuận Bắc tổ chức lễ phát động đóng góp Quỹ “Vì người nghèo”, nhằm chung tay chăm lo, hỗ trợ các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn. Hoạt động thu hút đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và Nhân dân trên địa bàn tham gia.