Những vật phẩm độc đáo của dòng gốm cổ Bát Tràng

Bát Tràng là làng gốm cổ lâu đời, nằm bên tả ngạn sông Hồng. Chính vì lý do đó, con đường giao thương cũng thuận lợi hơn cho việc buôn bán và chuyên chở những chuyến hàng đi khắp muôn nơi, với những con thuyền đầy ắp gốm. Theo phần giới thiệu của triển lãm, cái tên Bát Tràng lần đầu tiên được xuất hiện vào thế kỷ 15, và được ghi trong sách “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi: “Làng Bát Tràng làm nghề bát chén”.

Theo kết quả khảo cổ  học, có thể thấy, nghề làm gốm ở Bát Tràng đã phát triển rất sớm và trải qua nhiều thế kỷ, hiện vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay. Quanh khu vực Bát Tràng, tại các địa điểm Lê Xá và Đào Xuyên thuộc xã Đa Tốn đã phát hiện và thu thập được một số đồ gốm Bát Tràng, nhiều đồ gốm có niên đại cuối thế kỷ 14 và đầu thế kỷ 15; nhiều phế phẩm của đồ gốm xuất hiện. Căn cứ kết quả khảo cổ học năm 2001-2003 của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Viện Khảo cổ học và các cơ quan nghiên cứu, tại di tích Kim Lan – một xã liền kề Bát Tràng, đã phát hiện di tích, di vật có niên đại từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 19…

1.jpg -0
Chiếc chân đèn gốm Bát Tràng, với hình tượng rồng đắp nổi.

Nhắc đến gốm Bát Tràng, nhiều người nếu không quan tâm, nghiên cứu, thì chỉ biết đó là một loại gốm đẹp, rất được người dùng ưa chuộng. Cũng như nhiều dòng gốm khác, người làm gốm ở Bát Tràng quan tâm phát triển và sáng tạo nhiều dòng sản phẩm, với các loại men khác nhau như men rạn, men nâu, men lam, men  ngọc... Không đơn giản như những đồ dùng hàng ngày, đồ thờ cúng được làm rất cầu kỳ, sáng tạo. Những sản phẩm như lư hương, chân đèn, chân đế… công đoạn đắp nổi, khắc chìm rất công phu. Hình họa trang trí vẫn là hình sen, hình rồng, hổ phù… để khi người xem nhìn sâu vào bên trong, những hình hổ, rồng đắp nổi rất tinh xảo; uốn lượn mềm mại. Để làm sản phẩm này, người thợ gốm không chỉ cần có bàn tay khéo léo, mà gửi vào đó toàn bộ tâm trí, sự công phu của người thợ gốm.

Đồ gốm là một dạng sản phẩm rất được ưa chuộng, kể cả cho đến ngày nay. Những sản phẩm bình, bát, đồ thờ, có thể được sáng tạo rất phong phú. Với những sản phẩm trưng bày, thờ tự, thì loại men rạn được sử dụng nhiều. Men rạn khiến cho người xem cảm thấy sản phẩm như có độ dày hơn, “chất” hơn, và cổ kính hơn. Theo phần giới thiệu trong trưng bày, thì men rạn được tạo ra do sự chênh lệch về độ co giữa xương gốm và men. Gốm men rạn là một loại men độc đáo, được chủ động tạo ra và khống chế độ rạn, hình dáng vết rạn thích hợp theo ý đồ, mang tới một vẻ đẹp cổ kính, độc đáo cho sản phẩm.

Một số sản phẩm được khắc hoặc đắp nổi các dòng chữ Hán – Nôm – đó là minh văn. Những sản phẩm như bình, nậm, lọ hoa, đồ trang trí… hay được khắc thể loại này. Những sản phẩm này xuất hiện trong khoảng thế kỷ 16-17. Đây cũng có thể là những đồ gốm thờ được đặt làm để cung tiến vào các đình, đền, chùa, quán. Việc khắc chữ giúp cho  hiểu rõ hơn về hiện vật, về thời đại lịch sử xuất hiện sản phẩm và niên đại của chúng.

Những nghệ nhân làng cổ gốm Bát Tràng không chỉ giỏi nghề, họ còn gửi gắm vào sản phẩm nhiều tâm tư, câu chuyện, tứ thơ từ các điển tích cổ. Xem gốm không chỉ hiểu về nghề gốm, những tích cổ, tứ thơ được khắc trên gốm, không chỉ có văn hóa truyền thống Việt, mà ta còn gặp ở đây những điển tích cổ Trung Hoa, có thể do đây cũng là một thị trường của nghề gốm, như “Tô Vũ chăn dê”, “Tam quốc chí”, “Long Mã – Hà Đồ”, “Thần Quy – Lạc Thư”.

Những điển tích cũ được khắc trên sản phẩm gốm sứ, cho chúng ta càng cảm phục những nghệ nhân làm ra sản phẩm.

Khánh Linh

Các tin khác

"Chắp cánh tuổi thơ”- nuôi dưỡng ước mơ của trẻ thơ bằng nghệ thuật

"Chắp cánh tuổi thơ”- nuôi dưỡng ước mơ của trẻ thơ bằng nghệ thuật

Được tổ chức nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10, chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ” do Báo Nhân dân tổ chức sẽ góp thêm một không gian văn hóa dành cho thiếu nhi và gia đình, đưa những giá trị được gìn giữ, trao truyền đến với trẻ em bằng ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi.

Trải nghiệm “xuyên không” về thời khắc lịch sử 1945 tại Phố Sách Hà Nội

Trải nghiệm “xuyên không” về thời khắc lịch sử 1945 tại Phố Sách Hà Nội

Thông qua công nghệ thực tế ảo (VR), người dân và du khách đến Phố Sách Hà Nội dịp kỷ niệm 72 năm Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026) sẽ có cơ hội “xuyên không thời gian” trở về Quảng trường Ba Đình chứng kiến thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Sau 4 ngày diễn ra đầy sôi động, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ II – năm 2026 đã khép lại vào tối 4/10, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, để lại nhiều dấu ấn với công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế.

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu có lợi thế lớn về cảnh quan núi rừng, văn hóa đa dạng và du lịch cộng đồng. Để biến tiềm năng thành giá trị, địa phương đang chú trọng xây dựng sản phẩm đặc trưng, tăng trải nghiệm và tạo thêm không gian để du khách chi tiêu, qua đó đưa du lịch trở thành sinh kế bền vững cho người dân.

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Nhiều hoạt động đa dạng của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam như Rối nước, Kịch nói, Múa đương đại và sân khấu truyền thống Tuồng, Chèo, Cải lương sẽ được giới thiệu tại Paris từ ngày 24 – 31/10, trong Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp.

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London (LSO) - một trong những dàn nhạc giao hưởng danh tiếng thế giới sẽ trở lại Nhà hát Hồ Gươm vào 2 đêm 2-3/10, trong chương trình Vietnam Airlines Classic - Hanoi Concert 2026 (VACC 2026). Đồng hành cùng LSO lần này là nhạc trưởng Antonio Pappano và hai nghệ sĩ độc tấu Benjamin Marquise Gilmore, Eivind Ringstad.

Đà Nẵng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đà Nẵng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đà Nẵng xác định tập trung phát triển 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm gồm: nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật - triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số và thủ công mỹ nghệ. Đây là những lĩnh vực được đánh giá có khả năng hình thành sản phẩm cụ thể, có thị trường và tiềm năng phát triển dài hạn.

Tưng bừng khai mạc Lễ hội Văn hoá thế giới tại Hà Nội năm 2026

Tưng bừng khai mạc Lễ hội Văn hoá thế giới tại Hà Nội năm 2026

Tối 1/10, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai năm 2026 với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai” đã khai mạc tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà dự và phát biểu tại buổi lễ.

Nỗi lo người trẻ bị “xô lệch” do… nghiện phim ngắn AI

Nỗi lo người trẻ bị “xô lệch” do… nghiện phim ngắn AI

Một bộ phim ngắn không thể lập tức làm thay đổi một người. Nhưng nếu ngày này qua ngày khác, người trẻ liên tục bắt gặp những nhân vật chiến thắng nhờ tiền bạc, sắc đẹp, quyền lực hay một năng lực đặc biệt, trong khi lao động, học tập, lòng tử tế, trách nhiệm và sự kiên trì ít khi được kể một cách đủ hấp dẫn, thì một sự dịch chuyển trong thang giá trị có thể bắt đầu.

Những giọng ca vàng hội tụ trong 2 đêm nhạc của Khoa Thanh nhạc- Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Những thanh âm ngân mãi

Trong dòng chảy 70 năm xây dựng và phát triển của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Khoa Thanh nhạc luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng - là một trong những đơn vị đào tạo nòng cốt của Học viện và là cái nôi hàng đầu của nền Thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam.

Lâm Đồng triển khai chuỗi hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026

Lâm Đồng triển khai chuỗi hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026

Hướng tới “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026, tỉnh Lâm Đồng sẽ tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn, kéo dài từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 12. Các hoạt động không chỉ góp phần tôn vinh, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo điểm nhấn thu hút du khách, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Lâm Đồng.

Khi mạch nguồn truyền thống hòa dòng công nghệ số

Khi mạch nguồn truyền thống hòa dòng công nghệ số

Sau dấu mốc lịch sử được UNESCO vinh danh, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu 2026 trở thành “phép thử” quan trọng cho một tư duy quản lý văn hóa mới. Không còn gói gọn trong các hoạt động thờ tự độc lập hay tư duy mùa vụ, vùng đất linh thiêng này đang chuyển mình mạnh mẽ, lấy công nghệ số và liên kết vùng làm đòn bẩy để đưa di sản ngàn năm thâm nhập sâu vào đời sống đương đại.