Những vật phẩm độc đáo của dòng gốm cổ Bát Tràng

Bát Tràng là làng gốm cổ lâu đời, nằm bên tả ngạn sông Hồng. Chính vì lý do đó, con đường giao thương cũng thuận lợi hơn cho việc buôn bán và chuyên chở những chuyến hàng đi khắp muôn nơi, với những con thuyền đầy ắp gốm. Theo phần giới thiệu của triển lãm, cái tên Bát Tràng lần đầu tiên được xuất hiện vào thế kỷ 15, và được ghi trong sách “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi: “Làng Bát Tràng làm nghề bát chén”.

Theo kết quả khảo cổ  học, có thể thấy, nghề làm gốm ở Bát Tràng đã phát triển rất sớm và trải qua nhiều thế kỷ, hiện vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay. Quanh khu vực Bát Tràng, tại các địa điểm Lê Xá và Đào Xuyên thuộc xã Đa Tốn đã phát hiện và thu thập được một số đồ gốm Bát Tràng, nhiều đồ gốm có niên đại cuối thế kỷ 14 và đầu thế kỷ 15; nhiều phế phẩm của đồ gốm xuất hiện. Căn cứ kết quả khảo cổ học năm 2001-2003 của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Viện Khảo cổ học và các cơ quan nghiên cứu, tại di tích Kim Lan – một xã liền kề Bát Tràng, đã phát hiện di tích, di vật có niên đại từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 19…

1.jpg -0
Chiếc chân đèn gốm Bát Tràng, với hình tượng rồng đắp nổi.

Nhắc đến gốm Bát Tràng, nhiều người nếu không quan tâm, nghiên cứu, thì chỉ biết đó là một loại gốm đẹp, rất được người dùng ưa chuộng. Cũng như nhiều dòng gốm khác, người làm gốm ở Bát Tràng quan tâm phát triển và sáng tạo nhiều dòng sản phẩm, với các loại men khác nhau như men rạn, men nâu, men lam, men  ngọc... Không đơn giản như những đồ dùng hàng ngày, đồ thờ cúng được làm rất cầu kỳ, sáng tạo. Những sản phẩm như lư hương, chân đèn, chân đế… công đoạn đắp nổi, khắc chìm rất công phu. Hình họa trang trí vẫn là hình sen, hình rồng, hổ phù… để khi người xem nhìn sâu vào bên trong, những hình hổ, rồng đắp nổi rất tinh xảo; uốn lượn mềm mại. Để làm sản phẩm này, người thợ gốm không chỉ cần có bàn tay khéo léo, mà gửi vào đó toàn bộ tâm trí, sự công phu của người thợ gốm.

Đồ gốm là một dạng sản phẩm rất được ưa chuộng, kể cả cho đến ngày nay. Những sản phẩm bình, bát, đồ thờ, có thể được sáng tạo rất phong phú. Với những sản phẩm trưng bày, thờ tự, thì loại men rạn được sử dụng nhiều. Men rạn khiến cho người xem cảm thấy sản phẩm như có độ dày hơn, “chất” hơn, và cổ kính hơn. Theo phần giới thiệu trong trưng bày, thì men rạn được tạo ra do sự chênh lệch về độ co giữa xương gốm và men. Gốm men rạn là một loại men độc đáo, được chủ động tạo ra và khống chế độ rạn, hình dáng vết rạn thích hợp theo ý đồ, mang tới một vẻ đẹp cổ kính, độc đáo cho sản phẩm.

Một số sản phẩm được khắc hoặc đắp nổi các dòng chữ Hán – Nôm – đó là minh văn. Những sản phẩm như bình, nậm, lọ hoa, đồ trang trí… hay được khắc thể loại này. Những sản phẩm này xuất hiện trong khoảng thế kỷ 16-17. Đây cũng có thể là những đồ gốm thờ được đặt làm để cung tiến vào các đình, đền, chùa, quán. Việc khắc chữ giúp cho  hiểu rõ hơn về hiện vật, về thời đại lịch sử xuất hiện sản phẩm và niên đại của chúng.

Những nghệ nhân làng cổ gốm Bát Tràng không chỉ giỏi nghề, họ còn gửi gắm vào sản phẩm nhiều tâm tư, câu chuyện, tứ thơ từ các điển tích cổ. Xem gốm không chỉ hiểu về nghề gốm, những tích cổ, tứ thơ được khắc trên gốm, không chỉ có văn hóa truyền thống Việt, mà ta còn gặp ở đây những điển tích cổ Trung Hoa, có thể do đây cũng là một thị trường của nghề gốm, như “Tô Vũ chăn dê”, “Tam quốc chí”, “Long Mã – Hà Đồ”, “Thần Quy – Lạc Thư”.

Những điển tích cũ được khắc trên sản phẩm gốm sứ, cho chúng ta càng cảm phục những nghệ nhân làm ra sản phẩm.

Khánh Linh

Các tin khác

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Khi tác phẩm có thể bị sao chép, cắt ghép, phát tán trái phép chỉ trong vài phút; khi AI có thể tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu thu thập từ hàng triệu tác phẩm; khi ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc hỗ trợ ngày càng trở nên phức tạp, thì bảo vệ tài sản trí tuệ trở thành vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với ngành điện ảnh.

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Tại buổi giao lưu với báo chí trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) vào ngày 30/6, Ji Chang Wook cho hay, anh rất vui và hạnh phúc khi được trực tiếp gặp gỡ các fan Việt Nam. Tài tử xứ Hàn cũng khẳng định, Việt Nam luôn là nơi mang lại cho anh rất nhiều năng lượng mỗi khi ghé thăm.

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Lần đầu tiên, nhạc sĩ Trần Tiến xuất hiện trong một concert đặc biệt, đối thoại - kết nối với 3 thế hệ nghệ sĩ trẻ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi live concert mà nhạc sĩ Dương Cầm khởi xướng, “Phòng khách ba thế hệ”- âm nhạc của ký ức, yêu thương và sự thấu hiểu.

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Ngày 28/6, Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026 – điểm hẹn chuyên môn trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) đã chính thức khai mạc tại Đà Nẵng.

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Cùng với Trưng bày “Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh: Hành trình vì hòa bình và độc lập dân tộc trên nước Pháp” khai mạc tại Paris, nhiều ảnh tư liệu được các gia đình Việt kiều đã từng đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm nước Pháp năm 1946 trao tặng Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Tối 27/6, tại Trường đua F1 Mỹ Đình, hơn 20.000 khán giả đã cùng hòa mình vào Concert Thanh Xuân – Đại nhạc hội do Báo Tiền Phong tổ chức, Trung ương Đoàn chỉ đạo, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Quy tụ hơn 100 bộ phim cùng hàng trăm nhà làm phim, nghệ sĩ, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế, Liên hoan Phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) không chỉ khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của một sự kiện điện ảnh mang tầm khu vực mà còn mở ra không gian kết nối mới giữa điện ảnh Việt Nam với thế giới.

 Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam, dân tộc Chăm có bề dày lịch sử và đời sống văn hóa phong phú, độc đáo, có nhiều đóng góp quan trọng vào tiến trình hình thành, giao thoa và phát triển của văn hóa Việt Nam

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Nhà sản xuất phim kỳ cựu Bill Mechanic, người từng giữ vai trò Chủ tịch kiêm CEO của Fox Filmed Entertainment, góp phần tạo nên thành công của nhiều phim bom tấn của Hollywood như Titanic, Independence Day (Ngày độc lập), Cast Away (Một mình trên hoang đảo), Hacksaw Ridge (Người hùng không súng) sẽ tham dự Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ IV.

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Ngày 25/6, tại Hà Nội, TP Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tuyên dương các gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026. Đây là hoạt động nhiều ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026), tôn vinh các gia đình văn hóa tiêu biểu, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam.