Trò chuyện với Nguyễn Thị Thu, quê Trúc Sơn, Hà Nội, người ta có cảm giác cô là một trong những người phụ nữ bất hạnh nhất trên thế gian này. Bố mất sớm từ khi còn chập chững, cô gái ấy chưa từng một ngày được cắp sách tới trường. Mười lăm tuổi - cái tuổi còn chưa lớn đã cất bước sang ngang để rồi sau đó không lâu chồng cô phản bội, bỏ lại cô cùng hai đứa con thơ đi theo một cô gái bán hoa. Ai có ngờ đâu, cuộc đời xô đẩy đến một ngày chính cô cũng lại trở thành một cô gái bán hoa như người phụ nữ mà chồng cô đã mê mẩn.
Trong ký ức của Thu chỉ có hình ảnh người mẹ chịu thương chịu khó nuôi hai chị em cô. Bố Thu mất khi đứa em trai của Thu còn đang ẵm ngửa, Thu thì mới lẫm chẫm biết đi nên Thu không thể nhớ gì về người cha của mình. Cuộc sống của những đứa trẻ nông thôn vốn đã thiệt thòi về nhiều thứ nhưng cuộc sống của những đứa trẻ mồ côi cha như chị em Thu còn thiệt thòi gấp bội phần.
6 tuổi, cái tuổi mà bạn bè cùng trang lứa được cắp sách tới trường, vui niềm vui của ngày tựu trường đầu tiên trong đời thì Thu phải ở nhà đỡ đần mẹ. Không biết đã bao nhiêu lần Thu đứng nép bên phiên cửa liếp nhà mình nhìn các bạn đi học mà trong lòng dâng lên niềm ham muốn. Mỗi lần bắt gặp cảnh ấy, mẹ của Thu lại ôm con vào lòng và khóc. Đúng là người mẹ ấy cũng chỉ biết khóc thương cho đứa con tội nghiệp của mình chứ còn biết làm gì hơn thế.
Ba mẹ con rau cháo nuôi nhau mà còn bữa có bữa không nói gì đến chuyện đi học. Đó là điều quá xa xỉ. Suốt cả tuổi thơ, Thu chỉ biết trông em. Đến khi lớn hơn thì giúp mẹ việc đồng áng. Không biết có phải vì không được đi học hay không mà Thu lúc nào cũng tự ti. Bạn bè cùng trang lứa, Thu luôn tìm cách tránh giao du. Cô bé cứ sống thu mình như vậy suốt quãng tuổi thơ.
Đứa em trai rồi cũng đến tuổi đi học. Khi ấy thì cả mẹ và Thu đều nghĩ rằng, cô đã thiệt thòi rồi thì không thể để cho đứa em trai cũng thiệt thòi giống cô. Từ đó mẹ và Thu đã phải gồng mình nhiều hơn để cho đứa em trai được cắp sách tới trường.
Cuộc sống cứ thế trôi đi, Thu lớn lúc nào không hay. Mười lăm tuổi cũng là lúc Thu có người để ý. Đó là chàng trai làm thợ hồ từ thiên hạ đến xây nhà cho một người trong làng Thu. Không ngờ rằng, trong những lần Thu đi làm đồng qua ngôi nhà đang xây đó người ấy đã để mắt tới Thu. Ngày thì làm, tối họ lại đến nhà Thu chơi. Cứ thế, xây xong ngôi nhà cũng là lúc tình cảm của Thu và người ấy đã thực sự sâu nặng. Chàng trai đã về nhà và xin phép bố mẹ mang lễ trầu cau đến hỏi cô về làm vợ.
Cả tuổi thơ bất hạnh, sống thu mình, giờ được một người đàn ông thương yêu cô thấy cuộc đời mình rạng ngời hạnh phúc. Rồi hai đứa con cả gái lẫn trai lần lượt ra đời. Vì không biết chữ nên Thu chỉ quanh quẩn ở nhà với công việc đồng áng, mọi khoản chi tiêu chính do chồng Thu lo liệu. Với một người đàn bà sống ở nông thôn như thế cũng là hạnh phúc.
Nhưng cái hạnh phúc đó cũng chỉ kéo dài trong ba năm đầu của cuộc sống vợ chồng. Kể từ khi chồng cô theo đám thợ hồ ra Hà Nội làm việc thì tình cảm vợ chồng cứ thế phai nhạt dần. Tiền chu cấp cho mẹ con cô cũng thưa thớt hẳn và dần dần không còn nữa. Nhưng không vì thế mà Thu dám lớn tiếng với chồng. Cô vẫn thường xuyên lân la trò chuyện với chồng để biết được nguyên nhân. Nhưng lần nào cũng vậy, chồng cô vẫn bảo mọi thứ bình thường, chỉ có công việc là khó khăn nên không kiếm được tiền như trước.
Hôm đó vào mồng 1-5, ngày Quốc tế lao động, những người đi làm xa cũng nô nức về nhà để đoàn viên với gia đình. Chồng Thu thì gọi điện về bảo với vợ rằng, mắc công chuyện nên không về được. Chiều hôm đó Thu lại nhận được điện bảo là anh ấy bị tai nạn. Quá hốt hoảng Thu nhờ em trai chở mình đến nơi mà chồng cô đang gặp nạn để đưa anh ấy về nhà.
Khi đến, Thu mới biết rằng, anh ấy không về nhà mà đi Phú Thọ chơi. Biết mình bị lừa dối cô thấy lòng tê tái. Nhưng khi nhìn thấy chân chồng thâm tím, chảy máu cô lại xót xa. Gạt bỏ tự ái và giận dỗi Thu ra đồng hái lá về bóp chân cho chồng.
Đang ngồi bóp chân cho chồng thì anh ấy có điện thoại. Cô nghe loáng thoáng thấy đầu dây bên kia đang hỏi thăm chồng mình và nói những lời thương nhớ. Đến lúc này thì cô dám chắc rằng, chồng cô có bồ. Hỏi thẳng chồng thì anh ta bảo đó chỉ là "bóc bánh trả tiền" mà thôi. Nghe chồng nói vậy nhưng linh tính của một người đàn bà mách bảo cô, rằng mọi việc không đơn giản thế.
Đêm đó, khi chồng đã say ngủ, Thu rón rén lấy chiếc điện thoại của chồng ra đưa em trai, nhờ em trai xem hộ. Và đúng như những gì cô cảm nhận, trong hộp thư đi và đến tràn ngập những lời yêu thương của chồng Thu và người đàn bà đó gửi cho nhau. Nghe em trai đọc những lời đó mà tai cô như ù đi. Không tin nổi vào những gì mình nghe thấy. Rồi, vẫn cố gắng lấy hết can đảm, Thu làm như không có chuyện gì xảy ra. Nhờ đứa em trai ghi lại số điện thoại của người đàn bà đó.
Cả đêm không ngủ, cô chỉ mong đến sáng để điện thoại cho người kia. Không gào lên chửi rủa, cũng không khóc lóc than vãn, Thu nhận mình là em gái của chồng hỏi về chuyện của anh trai. Cô gái kia được thể kể một mạch về mối quan hệ của hai người. Rằng họ yêu thương nhau thật lòng và đã sống với nhau như vợ chồng khá lâu rồi. Anh ấy hứa rằng, cuối năm sẽ đưa cô về ra mắt gia đình rồi làm đám cưới.
Cảm giác bị phản bội, bị lừa dối thật không dễ chịu gì. Thu muốn gào lên, muốn nhảy vào cào cấu người đàn ông phụ tình ấy, nhưng rồi không hiểu sao cô vẫn kiềm nén được xúc động. Có lẽ vì cuộc đời cô đã quá nhiều thiệt thòi, Thu không muốn mất đi cái hạnh phúc mà mình đang có, lại càng không muốn hai đứa con của cô phải chịu thiệt thòi nếu cha chúng dứt áo ra đi.
Nghĩ rằng "lạt mềm buộc chặt" nên cô vẫn hết sức nhẹ nhàng và lựa lời khuyên nhủ chồng. Anh ta hứa nhưng rồi vẫn chứng nào tật đó. Thu nhịn mãi, lún mãi nhưng chồng cô không những không ngộ ra mà còn lấn sâu hơn. Anh ta bỏ mặc ba mẹ con cô nheo nhóc không một chút xót thương.
Kể từ khi ấy đêm nào Thu cũng ôm con mà khóc. Cô không hiểu sao cuộc đời mình lại phải chịu nhiều thiệt thòi đến thế. Chồng bỏ đi cô hoang mang không biết rồi đây cô sẽ phải làm gì để nuôi hai con khôn lớn. Cô thực lòng không muốn các con cô rồi cũng thất học như cô. Cô sẽ phải làm mọi cách để nuôi chúng ăn học bằng người. Nghĩ thế, Thu gửi hai đứa con nhờ mẹ trông hộ rồi khăn gói lên Sơn Tây tìm việc làm.
Ban đầu cô xin vào một nhà máy để làm việc nhưng rồi vì không biết chữ nên cô chậm chạp về mọi thứ. Cũng do đó nên lương lậu nhận được chả đáng là bao. Hơn lúc nào hết cô hiểu được không biết chữ thiệt thòi và ê chề đến mức nào. Càng thế cô lại càng quyết tâm không để con mình giẫm vào vết xe đổ. Nhiều đêm không ngủ, cô cứ nghĩ mãi không biết mình sẽ phải làm gì để kiếm tiền nuôi con?
Đang lúc hoang mang không tìm ra hướng đi thì cô bạn cùng phòng trọ thỏ thẻ rủ cô đi kinh doanh "vốn tự có". Nghe bạn nói mà cô rùng mình. Lẽ nào cô lại đi làm cái nghề nhơ nhuốc đó? Lẽ nào cô lại làm đúng cái nghề mà chính tình địch của cô đã làm. Và khi biết được điều đó cô đã rất khinh bỉ. Cô không tin rằng chồng mình lại gian díu với một kẻ không ra gì như thế. Nghĩ vậy nên cô từ chối.
Cô khuyên bạn mình đừng làm như vậy nhưng nó không nghe. Nó bảo không thể ở đây mà chết đói được, rồi nó đi làm. Cô vẫn ở chung phòng với nó. Chẳng biết vô tình hay cố ý mà ngày ngày nó cứ mang tiền về đếm trước mắt cô. Đúng là một ngày nó kiếm được bằng cả tháng trời cô hì hụi làm. Cô bắt đầu thấy tinh thần nao núng. Rồi chính cô lại là người rụt rè hỏi han nó về công việc ấy. Và rồi cô bước chân vào.
Kể từ khi cô chấp nhận bán "cái của mình" cô đã có tiền gửi về nuôi con. Con cô đã có cơm để ăn, có quần áo đẹp để mặc. Thế nên trong những lúc dằn vặt nhất, đau khổ nhất khi nghĩ về cái công việc mà mình đang làm cô lại an ủi mình bằng những thứ vật chất mà cô lo được cho con.
Giờ cô đã bị bắt và đưa vào thụ án tại trung tâm giáo dục lao động xã hội tại Ba Vì. Phải sống xa cách các con trong một thời gian dài đó là điều đau xót nhất đối với Thu. Không biết khi chúng hỏi, bà ngoại sẽ giải thích thế nào với các con cô về sự vắng mặt lâu ngày của mẹ. Nỗi sợ hãi các con sẽ biết những việc mà mình đã làm cứ ám ảnh Thu. Nói rồi cô lại khóc. Giọt nước mắt chảy tràn trên khuôn mặt người đàn bà mang kiếp đa đoan. Hy vọng rằng khi Thu bước chân ra khỏi đây là chấm dứt hết mọi buồn đau khổ lụy để bắt đầu một cuộc sống mới tươi đẹp và sáng sủa hơn
