Theo Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe ưu tiên bao gồm: xe chữa cháy; xe của lực lượng quân sự, công an, kiểm sát đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; đoàn xe có xe CSGT dẫn đường; xe cứu thương đi làm nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê; xe làm nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc trong tình trạng khẩn cấp; và đoàn xe tang.
Trong thực tế, chúng ta ai cũng từng ít nhất một lần gặp đoàn xe ưu tiên di chuyển trên đường và phát tín hiệu cảnh báo đang thực thi nhiệm vụ, cần được ưu tiên tuyệt đối khi lưu thông. Tuy nhiên vẫn có không ít trường hợp người điều khiển ô tô, xe máy cố tình không chấp hành. Đây là một thực trạng đáng báo động, nói lên ý thức và thái độ chấp hành pháp luật về TTATGT của một bộ phận người dân còn rất hạn chế.
Mới đây nhất vào ngày 6/3, Đội Tuần tra dẫn đoàn (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) khi thực hiện nhiệm vụ dẫn đoàn đại biểu di chuyển từ trung tâm Hà Nội đi Khu di tích K9 (Ba Vì) đã bị một chiếc xe khách không chấp hành tín hiệu ưu tiên theo đúng quy định, gây ảnh hưởng đến hoạt động của đoàn xe trên một đoạn đường dài.
Toàn bộ hành vi vi phạm đã được lực lượng chức năng ghi lại và tiến hành xử phạt đối với người điều khiển xe khách là anh P.H.C (SN 1982; trú tại tỉnh Sơn La).
Ngày 12/3, Đội CSGT số 11 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) đã lập biên bản xử phạt hành chính đối với anh C. về hành vi điều khiển xe ô tô không nhường đường cho xe ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ, với mức phạt tiền 7 triệu đồng và trừ 4 điểm trên Giấy phép lái xe theo quy định.
Theo Phòng CSGT Công an TP Hà Nội, để nhận biết các xe ưu tiên khi làm nhiệm vụ sẽ phát tín hiệu đặc trưng theo quy định.
Cụ thể, xe chữa cháy, xe cứu thương, xe quân sự sử dụng đèn nhấp nháy màu đỏ; xe của lực lượng công an, kiểm sát và xe CSGT dẫn đường sử dụng đèn nhấp nháy màu xanh và đỏ; xe làm nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh sử dụng đèn nhấp nháy màu xanh. Ngoài ra, các phương tiện này đều sử dụng còi ưu tiên và loa để cảnh báo.
Khi phát hiện tín hiệu của xe ưu tiên, người tham gia giao thông phải nhanh chóng giảm tốc độ, chủ động quan sát, đi sát về phía lề đường bên phải hoặc dừng hẳn để nhường đường. Tuyệt đối không bám theo phía sau, không chen lấn, không đi vào làn đường của xe ưu tiên hoặc có hành vi cản trở. Việc nhường đường cần được thực hiện sớm, dứt khoát để tạo điều kiện cho xe ưu tiên di chuyển nhanh chóng, an toàn.
Pháp luật cũng quy định rõ chế tài xử lý đối với các trường hợp vi phạm. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô không nhường đường hoặc gây cản trở xe ưu tiên sẽ bị phạt từ tiền 6 đến 8 triệu đồng, đồng thời bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe; đối với mô tô, xe gắn máy, mức phạt tiền từ 4 đến 6 triệu đồng và cũng bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Việc không nhường đường cho xe ưu tiên có thể gây chậm trễ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của đoàn xe cũng như hiệu quả công tác của lực lượng chức năng. Đối với xe cứu thương, xe chữa cháy, mỗi giây, mỗi phút đều có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ tính mạng con người và hạn chế thiệt hại về tài sản.
Vì vậy, khi tham gia giao thông, người dân cần nâng cao ý thức, chủ động quan sát và kịp thời nhường đường cho các phương tiện ưu tiên đang làm nhiệm vụ. Đây không chỉ là nghĩa vụ theo quy định pháp luật mà còn là hành động thiết thực, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh, vì lợi ích chung của toàn xã hội.
Không xử lý vi phạm nếu đèn giao thông bị lỗi và nhường đường cho xe ưu tiên 
