- Trung Quốc tử hình kẻ dùng dao đâm tử vong 9 học sinh
- Cảnh sát Trung Quốc nổ súng bắn tài xế xe điên đâm chết 6 người
Theo thống kê của S&P Global, vay nợ hộ gia đình ở Trung Quốc đã tăng lên đến 54% GDP trong quý I-2019. Tỷ lệ này vẫn thấp hơn so với Mỹ (66%), Hong Kong (72%) hoặc Hàn Quốc (100%) nhưng tốc độ gia tăng nhanh, gây nhiều lo ngại.
Bong bóng nợ phình to
Theo một nghiên cứu của Đại học Tài chính và Kinh tế Thượng Hải, cả nền kinh tế Trung Quốc sẽ hứng chịu hậu quả nếu nợ phình to đến mức khiến các hộ gia đình cạn tiền, nhu cầu tiêu thụ hàng hóa sụt giảm. Giữa tháng 7, Fitch Ratings cảnh báo hiện tượng tiêu dùng ồ ạt do vay nợ “thường có thể dẫn tới những biến động mạnh trên thị trường”.
Không giống như nợ thẻ tín dụng, các khoản vay được cung cấp trên những nền tảng online không được ghi nhận trong dữ liệu chính thức. Công ty tư vấn IResearch dự đoán tài chính tiêu dùng thông qua Internet sẽ tăng gấp đôi, lên 19.000 tỷ nhân dân tệ (NDT - khoảng 2.754 tỷ USD) vào năm 2021, từ mức 7.800 tỷ NDT (khoảng1.130 tỷ USD) năm ngoái. Năm 2018, nhà chức trách Trung Quốc mở một số chiến dịch hạn chế hình thức cho vay ngang hàng trên mạng.
Tháng 6/2018, Zeng Jinpeng vay hơn 10,000 NDT (1,500 USD) qua một ứng dụng trên điện thoại thông minh. Chàng trai Thượng Hải 23 tuổi trả tiền cho việc mua online thực phẩm, quần áo và tour du lịch bằng ứng dụng thẻ tín dụng ảo Huabei, một sản phẩm của Tập đoàn Thương mại điện tử Alibaba.
Chi tiêu của Zeng thường vượt quá nguồn thu nhập duy nhất là khoản trợ cấp hàng tháng 8,000 NDT (khoảng1,100 USD) từ cha mẹ anh. Anh đã cố gắng trả nợ theo từng đợt, thậm chí vay từ Jiebei, một dịch vụ tín dụng khác cũng thuộc sở hữu của Alibaba. Nhưng cuối cùng cha mẹ vẫn phải đứng ra trả nợ cho anh.
 |
| Thanh niên Trung Quốc giờ đây không còn chi tiêu tiết kiệm như các thế hệ trước. |
Chỉ mất 3 phút để vay tiền
Câu chuyện về Zeng là trường hợp điển hình của "Thế hệ Z" (sinh từ giữa thập niên 1990 đến đầu thập niên 2000) của Trung Quốc. Những người tiêu dùng trẻ tuổi có thu nhập thấp và do đó hầu như không có lịch sử tín dụng. Tuy nhiên, họ có thể dễ dàng được cung cấp hạn mức tín dụng từ các ngân hàng hay công ty khởi nghiệp công nghệ tài chính và hàng loạt kênh cho vay không chính thức khác.
Trung Quốc đang chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu và đầu tư sang một nền kinh tế tiêu dùng hiện đại. Tuy nhiên, một cuộc khủng hoảng nợ tiêu dùng sẽ khiến chiến lược đó chệch đường ray vào thời điểm xuất khẩu bị hạn chế bởi chiến tranh thương mại với Mỹ.
Cho vay tiêu dùng không thế chấp tăng 20% mỗi năm tại Trung Quốc kể từ năm 2008. Sự cạnh tranh dữ dội trên thị trường khiến các tổ chức tài chính lôi kéo cả những người vay có giá trị tín dụng thấp như Zeng. Huabei tính lãi Zeng 0,05% mỗi ngày, tương đương tỷ lệ hàng năm là 18,25%.
Dịch vụ này cung cấp các gói tín dụng từ 500 (72 USD) đến 50.000 NDT (7.245 USD). Người vay sẽ trả góp hàng tháng. Các đối thủ của Alibaba, bao gồm JD.com Inc., cũng có những sản phẩm tương tự.
Về phần Zeng, anh cho biết đang cố gắng tiết kiệm hơn một chút và đã có một khoản thu nhập nhỏ từ kỳ thực tập ở Thượng Hải. “Tôi đã đặt giới hạn tín dụng ở mức thấp hơn”, anh nói. “Vì vậy tôi hy vọng có thể điều chỉnh mức chi tiêu phù hợp với thu nhập của mình”.
Ngân hàng online của tỷ phú Jack Ma đã giải ngân hàng trăm tỷ USD cho gần 16 triệu khách hàng và tỷ lệ vỡ nợ chỉ là 1%.
Ngân hàng online đang tạo ra một cuộc cách mạng trong cách cho vay doanh nghiệp nhỏ tại Trung Quốc. Sử dụng các dữ liệu thanh toán theo thời gian thực và hệ thống đánh giá rủi ro dựa trên hơn 3.000 yếu tố, MYbank đã giải ngân 2.000 tỷ NDT (290 tỷ USD) cho gần 16 triệu khách hàng trong 4 năm qua.
Người vay chỉ cần vài thao tác trên smartphone là sẽ nhận được tiền gần như ngay lập tức nếu được chấp thuận. Toàn bộ quá trình chỉ mất 3 phút, không cần nhân viên thực và tỷ lệ vỡ nợ đến nay chỉ là 1%.
Sự bùng nổ công nghệ tài chính (fintech) đã biến Trung Quốc thành thị trường lớn nhất thế giới cho thanh toán điện tử. Hiện tại, nó lại đang thay đổi cách tương tác giữa ngân hàng với các công ty.
MYbank thu thập hàng loạt dữ liệu mới từ hệ thống thanh toán, mạng xã hội và các nguồn khác. Vì thế, họ thoải mái hơn trong việc cho vay các đối tượng nhỏ thường bị ngân hàng quốc doanh e ngại.
