Nhân rộng giáo dục nghệ thuật trong trường học qua sân khấu học đường

Những kết quả trên chỉ là một phần từ Đề án Sân khấu học đường tại các trường THCS, THPT Hà Nội năm 2026 và được giới thiệu trong lễ tổng kết do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội và Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội tổ chức vào chiều 12/8 tại Đông Anh, Hà Nội.

Chương trình có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông; Phó Chủ tịch UBND Hà Nội Vũ Thu Hà, lãnh đạo các sở, ban, ngành TP Hà Nội, các xã/phường, các trường phổ thông; đội ngũ giảng viên, nghệ sĩ, cộng tác viên, trợ giảng, giáo viên cùng đông đảo học sinh và có lẽ cũng là một trong những lễ tổng kết đặc biệt với nhiều niềm vui, nụ cười nhất.

Năm 2026 là năm đầu tiên Đề án Sân khấu học đường được triển khai bởi Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Chỉ trong một học kỳ hè, chương trình đã kết nối giáo viên và học sinh của hàng trăm trường phổ thông trên địa bàn thành phố vào một mô hình đào tạo, trải nghiệm và thực hành nghệ thuật có tổ chức.

Theo Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, chương trình được triển khai tại 13 xã, phường, với 18 lớp đào tạo, bồi dưỡng. Trong đó, 4 lớp dành cho 112 giáo viên của 95 trường phổ thông và 14 lớp dành cho 449 học sinh đến từ 108 trường.

Một điểm đáng chú ý của Đề án là việc kết nối giáo dục nghệ thuật với chương trình giáo dục phổ thông. Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội đã nghiên cứu, chuyển soạn 13 tác phẩm văn học trong chương trình phổ thông thành kịch bản sân khấu, đồng thời sử dụng 2 kịch bản của Nhà hát Kịch Hà Nội; phối mới 14 beat nhạc luyện tập thanh nhạc và 4 beat nhạc phục vụ luyện tập biểu diễn nhạc cụ truyền thống. Qua đó, những tác phẩm văn học quen thuộc không chỉ được tiếp cận trên trang sách mà được chuyển hóa thành ngôn ngữ sân khấu để học sinh trực tiếp nhập vai, thực hành và biểu diễn.

Không dừng lại ở hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nhà trường còn tổ chức 5 workshop tại các điểm trường, đưa học sinh đến gần hơn với môi trường nghệ thuật chuyên nghiệp thông qua gặp gỡ nghệ sĩ, xem trích đoạn chuyển thể từ tác phẩm trong sách giáo khoa và trực tiếp thực hành biểu diễn.

Sau quá trình học tập và luyện tập, từ ngày 2 – 6/8 đã có 4 chương trình báo cáo kết quả học tập được tổ chức theo các cụm địa bàn. 14 lớp học sinh mang đến 45 tiết mục thuộc ba loại hình nghệ thuật: sân khấu, thanh nhạc và nhạc cụ; trong đó các tiết mục sân khấu được dàn dựng từ chính những tác phẩm văn học trong chương trình giáo dục phổ thông. Ban Giám khảo đã lựa chọn và trao 4 Huy chương Vàng, 10 Huy chương Bạc và 15 Huy chương Đồng.

Tại lễ tổng kết Ban tổ chức đã trao thưởng cho các tiết mục đạt thành tích tại các chương trình báo cáo kết quả học tập, ghi nhận nỗ lực của học sinh sau một học kỳ hè học tập và thực hành nghệ thuật. Dịp này, khán giả và các em học sinh gặp lại rất nhiều nhân vật quen thuộc trong các trang sách như dế Mèn, chị Dậu… qua các tiết mục thực hành biểu diễn đạt giải.

Nhiều thầy cô cho biết, học sinh tham gia chương trình có sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng biểu diễn, làm việc nhóm và tự tin khi trình diễn trước tập thể. Việc sân khấu hóa các tác phẩm văn học cũng góp phần tạo hứng thú học tập và nâng cao khả năng cảm thụ văn học, nghệ thuật của học sinh. Đối với giáo viên phổ thông, chương trình trang bị những kỹ năng cơ bản về sân khấu và tổ chức các hoạt động nghệ thuật trong trường học.

Theo Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội, Sân khấu học đường Hà Nội năm 2026 đã tạo nên những bước đầu tiên cho một mô hình đưa đào tạo và trải nghiệm nghệ thuật đến gần hơn với học sinh phổ thông Thủ đô. Kết quả của hoạt động này không chỉ được nhìn nhận ở số lớp đã mở, số học sinh và giáo viên tham gia hay số tiết mục được biểu diễn, quan trọng hơn, quá trình thí điểm đã cung cấp những kinh nghiệm thực tiễn về xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, bố trí đội ngũ, tổ chức workshop và thực hành biểu diễn - những yếu tố cần thiết để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện mô hình giáo dục nghệ thuật trong trường học.

Trên nền tảng thành công nói trên, trong năm học 2026-2027, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội sẽ phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan triển khai nhiệm vụ giáo dục nghệ thuật được Thành phố giao. Đây là bước tiếp nối nhằm mở rộng cơ hội để học sinh phổ thông được tiếp cận, học tập và thực hành nghệ thuật một cách bài bản, phù hợp với điều kiện thực tế của các nhà trường; hướng tới mục tiêu mỗi học sinh khi tốt nghiệp phổ thông biết chơi ít nhất một loại nhạc cụ.

Trao đổi với chúng tôi, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cho rằng, thành công của Sân khấu học đường Hà Nội 2026 rất đáng khích lệ và cần được nhân rộng hơn nữa.

Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, kho tàng văn học nghệ thuật Việt Nam rất phong phú. Đưa sân khấu vào học đường, ngoài giáo dục nghệ thuật còn có thể lồng ghép tinh thần yêu nước, kiến thức lịch sử, văn học. Việc nhân rộng các chương trình, phong trào tương tự vào trường học là cần thiết và cũng cần bài bản, thường xuyên hơn để thế hệ trẻ được tiếp cận với nghệ thuật từ sớm.

Tất nhiên, đây mới chỉ là những bước khởi đầu. Để có những nghệ sĩ tài năng, đóng góp tích cực cho văn hoá, nghệ thuật nước nhà, bổ sung nhân lực chất lượng cao cho phát triển công nghiệp văn hoá thì những mầm non nghệ thuật còn cần tiếp tục được phát hiện, tập hợp, đào tạo chuyên sâu trong nhiều năm tiếp theo.