Sinh ra trong một gia đình nông dân ở vùng quê nghèo Thanh Chương, Nghệ An, với truyền thống hiếu học và sự nỗ lực của bản thân, 18 tuổi, anh thanh niên Nguyễn Thủ Thanh đã thi đỗ và trở thành học viên của khoá đại học đầu tiên (khóa D1) của Trường Đại học ANND - Bộ Công an (nay là Học viện ANND).
Ra trường năm 1975, ông được giữ lại làm giáo viên ở Khoa Chấp pháp - Trường Đại học ANND (nay là Khoa Nghiệp vụ An ninh điều tra - Học viện ANND), 6 năm sau ông được Ban Giám hiệu nhà trường và lãnh đạo Khoa lúc đó cử đi nghiên cứu sinh ở Trường Đào tạo cán bộ An ninh thuộc Ủy ban An ninh quốc gia Liên Xô. Sau 5 năm, ông đã hoàn thành chương trình học tập và được nhận bằng Phó Tiến sĩ An ninh...
Trải qua nhiều vị trí công tác, từ một giáo viên bình thường đến Phó Chủ nhiệm bộ môn, Chủ nhiệm bộ môn, Trưởng khoa và nay là Phó Giám đốc Học viện, dù ở cương vị công tác nào, thầy Nguyễn Thủ Thanh cũng được đánh giá là một con người bình dị, khiêm tốn nhưng lại hết sức thẳng thắn, nghĩa tình và đầy trách nhiệm.
Với đồng nghiệp, cấp dưới, ông là người lãnh đạo gần gũi, quan tâm, giúp đỡ mọi người nhưng cũng rất nghiêm khắc với những yếu kém, khuyết điểm để họ ngày một trưởng thành hơn. Với sinh viên, ông là người thầy mẫu mực, tâm huyết, hết lòng. Với công việc, ông là người tận tụy, toàn tâm, toàn ý để hoàn thành nhiệm vụ. Với nhà trường, ông luôn trăn trở vì sự phát triển và đổi mới… Những phẩm chất đó dường như là bản tính vốn có ở ông và nghề giáo đối với ông như là một duyên nghiệp.
Là một trong những phó giáo sư đầu tiên của trường, không chỉ nhiều năm gắn bó với sinh viên các loại hình đào tạo ở bậc cử nhân, thầy còn là một trong những giáo viên thuộc thế hệ đặt nền móng cho việc đào tạo cao học và nghiên cứu sinh ở Học viện ANND.
Ông đã trực tiếp giảng dạy nhiều lớp cao học, nghiên cứu sinh và hướng dẫn thành công hàng chục luận án tiến sĩ và hàng trăm luận văn, khóa luận tốt nghiệp và là một trong những giáo viên tham gia giảng dạy cho các lớp bồi dưỡng chức danh như: Giám đốc, Phó Giám đốc Công an tỉnh, Trưởng, Phó phòng An ninh…
Ông đã từng làm chủ nhiệm hoặc tham gia nghiên cứu thành công nhiều đề tài khoa học từ cấp cơ sở đến cấp Nhà nước. Trong đó, nhiều đề tài được nghiệm thu đạt kết quả xuất sắc, đã và đang được áp dụng có hiệu quả trong giảng dạy, nghiên cứu và thực tiễn chiến đấu như: đề tài cấp Nhà nước: "Phòng chống tội phạm trong tình hình mới", đề tài cấp Bộ: "Hoàn thiện lý luận về chiến thuật điều tra hình sự trong tình hình hiện nay". Ông còn là thành viên trong Ban Nghiên cứu, Tổng kết chuyên án nổi tiếng KHCM12…
Bày tỏ những cảm xúc của mình sau khi được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân, với giọng xúc động, Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thủ Thanh tâm sự: "Nghề dạy học và Học viện ANND đã trở thành một phần máu thịt của tôi. Để có được như ngày hôm nay, ngoài sự nỗ lực của bản thân, thì sự quan tâm của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện qua các thời kỳ, của các thế hệ giáo viên đi trước, của các đồng nghiệp, sự tôn vinh của các em sinh viên và cả sự chia sẻ của cả gia đình là rất to lớn. Tôi luôn ghi nhớ công ơn những người thầy của tôi, của các thế hệ giáo viên ở Học viện ANND và tất cả mọi người đã giúp tôi trưởng thành".
Bấy nhiêu năm gắn bó với nghề, học trò của Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo nhân dân Nguyễn Thủ Thanh đã tỏa đi khắp nơi trên mọi miền đất nước để ngày đêm bảo vệ an ninh Tổ quốc. Nhiều học trò của ông bây giờ đã thành đạt và đảm nhận các chức vụ quan trọng trong và ngoài lực lượng Công an. Dù ở vị trí công tác nào, họ cũng luôn nhớ về ông với tất cả sự chân thành và lòng kính trọng
