Nguy cơ ‘xóa sổ’ hệ thống giếng cổ Gio An

Các cơ quan quản lý ngoài việc đóng cọc làm chỉ dấu khuôn viên giếng cổ, rất ít khi tới đây kiểm tra. “Cha chung không ai khóc”, hệ thống 14 giếng cổ ở Gio An đã nhiều năm liền rơi vào tình cảnh đó!...

Hệ thống 14 giếng cổ ở xã Gio An, huyện Gio Linh, Quảng Trị được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, theo Quyết định số 08/2001/QĐ-BVHTT. Những giếng cổ hàng nghìn năm tuổi này mang giá trị văn hóa nghệ thuật rất độc đáo… 

Tuy nhiên, hiện nay nhiều giếng đã bị khô cạn, không hoạt động được do sự tác động của thiên nhiên và con người; đặc biệt là do công tác quản lý di tích còn nhiều bất cập, thiếu trách nhiệm…

Một trong các giếng cổ ở Gio An không còn hoạt động được.
Một trong các giếng cổ ở Gio An không còn hoạt động được.

Anh Lê Phước Hiếu, Trưởng Công an xã Gio An cho biết, hệ thống 14 giếng cổ bao gồm các giếng: Côi, Dưới, Búng, Trạng, Đào (thôn An Nha); giếng Gái 1, 2, Nậy (thôn An Hướng); giếng Tép, Ông, Bà, Gai (thôn Hảo Sơn); giếng Máng (thôn Long Sơn); giếng Pheo (thôn Tân Văn). Các giếng đều nằm ở chân sườn các quả đồi đất đỏ bazan, nguồn nước là mạch nước ngầm chảy ra từ trong những quả đồi này.

Theo các bậc cao niên, trải qua hàng nghìn năm nhưng các giếng cổ chưa bao giờ khô cạn. Vậy mà, từ cuối năm 2014 đến nay, hầu hết các giếng ở đây đều trở nên khô cạn bất thường, không hoạt động được. Nguyên nhân chính là do người dân khai thác đá mồ côi rầm rộ.

Anh Hiếu than phiền: “Mặc dù hệ thống giếng cổ đã được cơ quan chức năng đóng cọc xác định ranh giới, khuôn viên bảo vệ, song bên ngoài khuôn viên, người dân vẫn khai thác đá mồ côi, tàn phá thảm thực vật, làm cho đất đai không còn khả năng giữ nước. Mỗi khi có mưa lớn, đất đai bị xói lở đổ ập xuống các giếng, khiến chúng bị bồi lấp và đứt gãy các kiến tạo tự nhiên vốn có, khó khắc phục được. Nguyên nhân thứ hai, có khả năng các mạch nước ngầm của các giếng đã bị tác động mạnh từ việc khai thác đá kể trên dẫn đến chúng bị đứt, tắc không hoạt động...”.

Chúng tôi đã ghi nhận thực tế trên địa bàn xã Gio An, hầu như nơi nào cũng có hoạt động khai thác đá mồ cồi tràn lan, vô tội vạ. Dọc hai bên các tỉnh lộ 74 và 75, người dân tập kết đá dày đặc thành những đống lớn. Điều này cho thấy, ngoài những nguyên nhân trên, còn có thêm nguyên nhân nữa là do công tác quản lý, bảo vệ di tích còn nhiều bất cập, thiếu trách nhiệm.

Đơn cử, trước đây khi hệ thống 14 giếng cổ chưa trở thành di tích, mỗi khi chúng không may bị thiên tai tác động hỏng hóc, người dân trên địa bàn lập tức tổ chức sửa chữa để vừa bảo vệ được di sản của cha ông, vừa có nguồn nước để phục vụ sinh hoạt và sản xuất trên địa bàn. Bởi bên cạnh nguồn nước trong mát, ngọt, ngon hiếm có, các giếng cổ còn cung cấp lượng nước lớn và thường xuyên cho ruộng đồng để trồng trọt, phát triển loài rau sạch thơm ngon đặc biệt của địa phương, có tên là rau liệt…

Nhưng kể từ khi hệ thống giếng cổ này trở thành di tích, nhất là từ sau khi trở thành di tích cấp quốc gia, với yêu cầu của các cơ quan chức năng liên quan, người dân địa phương đã tuyệt đối tuân thủ, không dám sửa chữa, hay làm thay đổi bất kỳ hiện trạng nào của giếng, dù chỉ một viên đá bị thiên nhiên tác động rời khỏi vị trí vốn có của nó.

Trong khi đó, các cơ quan quản lý, những người có trách nhiệm liên quan, ngoài việc đóng cọc làm chỉ dấu khuôn viên giếng cổ, rất ít khi tới đây thăm viếng trông nom. “Cha chung không ai khóc”, hệ thống 14 giếng cổ ở Gio An đã nhiều năm liền rơi vào tình cảnh đó!...

Nhưng khi đề cập tới thực trạng các giếng cổ ở đây đang bị tác động xấu, dẫn đến khô cạn không hoạt động được, lãnh đạo Ban Quản lý di tích và danh thắng Quảng Trị vẫn chỉ trả lời một cách chung chung và qua quýt: “Để tìm ra nguyên nhân hệ thống 14 giếng cổ ở Gio An bị khô cạn bất thường, không hoạt động được, là cần sự vào cuộc tìm hiểu, nghiên cứu của các nhà khoa học”(!?)...

Phan Thanh Bình

Các tin khác

Cần Thơ: Công tác chữa cháy tại nhà máy giấy rất kịp thời, hiệu quả

Cần Thơ: Công tác chữa cháy tại nhà máy giấy rất kịp thời, hiệu quả

Theo ghi nhận của Phóng viên Báo CAND, đến sáng 21/11, CBCS Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP Cần Thơ và các đơn vị phối hợp đang tiếp tục mở rộng các mũi tiếp cận, bóc tách các kiện nguyên liệu ra khỏi nhà kho, với quyết tâm dập tắt hoàn toàn đám cháy tại kho nguyên liệu nhà máy giấy của Công ty TNHH Giấy Lee & Man Việt Nam sớm nhất, hiệu quả nhất.

Phát hiện nhiều cơ sở có vi phạm trong cung cấp thực phẩm cho trường học

Phát hiện nhiều cơ sở có vi phạm trong cung cấp thực phẩm cho trường học

Chiều 19/11, Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh thông tin về kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm năm 2026. Qua kiểm tra 913 trường học và 117 cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ quan chức năng phát hiện nhiều đơn vị vi phạm, ra quyết định xử phạt 110 triệu đồng và khuyến khích phụ huynh cùng giám sát bữa ăn học đường.

TP Huế triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 gắn với hiệu quả thực chất và yêu cầu phát triển

TP Huế triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 gắn với hiệu quả thực chất và yêu cầu phát triển

Đến nay, TP Huế đã cung cấp 2.122 thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, trong đó có 1.542 thủ tục toàn trình; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 96,97%, cấp kết quả điện tử đạt 95,12%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố đã kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và liên thông với 12 hệ thống của các bộ, ngành…

Nha Trang: Phát hiện thi thể trong hộp quảng cáo ở công viên

Nha Trang: Phát hiện thi thể trong hộp quảng cáo ở công viên

Trong lúc đi ngang qua công viên bờ biển Nha Trang, một thành viên lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở phát hiện mùi hôi lạ thường. Kiểm tra bên trong, thành viên này tá hỏa khi nhìn thấy thi thể người đàn ông đang trong giai đoạn phân hủy.

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Ngày 19/11, tại tỉnh Tuyên Quang, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước cho đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn phường Hà Giang 1.

Quảng Phú khơi dậy nội lực, tạo sinh kế bền vững cho người dân

Quảng Phú khơi dậy nội lực, tạo sinh kế bền vững cho người dân

Với 7/11 thôn, bon thuộc diện đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 44,5% dân số, xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng xác định giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà phải tạo điều kiện để người dân vươn lên bằng chính sức lao động của mình.

Khi người nước ngoài hòa nhịp Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc ở Đà Nẵng

Khi người nước ngoài hòa nhịp Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc ở Đà Nẵng

Tiếng hát của một người đàn ông quốc tịch Mỹ vang lên giữa không khí vui tươi của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại khu dân cư Thanh Khê Tây (phường Thanh Khê, TP Đà Nẵng) đã tạo nên khoảnh khắc đặc biệt. Hình ảnh giản dị ấy nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội sau khi được fanpage Công an phường Thanh Khê chia sẻ, với hàng nghìn lượt yêu thích, chia sẻ và bình luận.