Phát biểu trực tuyến trước HĐBA ngày 21/5, nhà ngoại giao kỳ cựu người Bulgaria đã trình bày một lộ trình chi tiết quy định nghĩa vụ của cả Israel và Hamas nhằm thực hiện một lệnh ngừng bắn lâu dài.
Ông kêu gọi HĐBA sử dụng “mọi công cụ có thể” để gây sức ép buộc Hamas giải giáp, đồng thời nhấn mạnh Israel cũng phải tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 10/2025.
“Cần nói rõ rằng tiến trình thực thi không thể chỉ dựa vào nghĩa vụ của phía Palestine”, ông Mladenov nhấn mạnh. Ông cho rằng các vụ giết hại dân thường tiếp diễn cũng như những hạn chế của Israel đối với hoạt động viện trợ nhân đạo “không phải là những vấn đề trừu tượng”.
Cuộc chiến tại Gaza bùng phát sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas và các nhóm vũ trang Palestine nhằm vào miền Nam Israel. Chiến sự kéo dài hơn hai năm trước khi đạt được lệnh ngừng bắn vào tháng 10/2025. Theo các thống kê được công bố, hơn 72.775 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc xung đột.
Mặc dù lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực, quân đội Israel vẫn duy trì cơ chế kiểm soát an ninh nghiêm ngặt tại Gaza. Trong bảy tháng qua, hàng trăm người Palestine tiếp tục thiệt mạng trong các vụ tấn công và đụng độ. Hãng tin Wafa cho biết một cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Israel ngày 21/5 đã khiến một người thiệt mạng tại khu vực al-Mahatta, phía đông thành phố Deir el-Balah ở Gaza.
Các tổ chức theo dõi xung đột cũng cảnh báo rằng kể từ khi đạt được lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran hồi tháng trước, các cuộc oanh kích của Israel vào Gaza đã gia tăng trở lại. Tại Bờ Tây bị chiếm đóng, các vụ đột kích bạo lực của lực lượng quân sự Israel và người định cư Do Thái cũng đang có xu hướng leo thang.
Ông Mladenov cảnh báo việc thiếu hành động từ cả hai phía có thể khiến Gaza rơi vào tình trạng chia cắt lâu dài, trong đó Hamas tiếp tục kiểm soát về quân sự và hành chính đối với khoảng hai triệu người Palestine trên chưa đầy một nửa diện tích lãnh thổ. “Theo kịch bản đó, người dân sẽ tiếp tục mắc kẹt giữa đống đổ nát, phụ thuộc hoàn toàn vào viện trợ nhân đạo mà không có triển vọng tái thiết thực sự, bởi nguồn tài trợ tái thiết sẽ không đến nếu vũ khí chưa được hạ xuống”, ông nói.
Ông cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ “một thế hệ khác lớn lên trong các lều tạm, sống trong sợ hãi và tuyệt vọng”, đồng thời cho rằng đây là viễn cảnh mà cả người Israel, Palestine và toàn bộ khu vực Trung Đông “đều phải lo ngại và cần chung tay ngăn chặn”.
Hồi tháng 1, Mỹ thông báo tiến trình ngừng bắn tại Gaza sẽ bước sang giai đoạn hai, tập trung vào việc giải giáp Hamas, thiết lập cơ chế quản trị dài hạn và thành lập một hội đồng kỹ trị Palestine để điều hành Gaza sau chiến tranh. Kế hoạch cũng kêu gọi việc quân đội Israel rút dần khỏi Gaza - nơi hiện họ vẫn kiểm soát hơn 50% lãnh thổ - cùng với việc triển khai một lực lượng ổn định quốc tế.
Tuy nhiên, tiến trình chuyển sang giai đoạn hai đã bị đình trệ trong nhiều tuần gần đây khi cuộc chiến với Iran cùng cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế.
