Người đi khắp thế giới để... ăn

Từ Canada đến Trung Quốc

Trước thời điểm năm 2023 khép lại, kênh Youtube Food Ranger của Trevor James có khả năng sẽ cán mốc 6 triệu người theo dõi. Với tần suất đăng tải video đều đặn trong 9 năm, Food Ranger đã trở thành kênh trải nghiệm ẩm thực số 1 trên các nền tảng mạng xã hội. Khán giả luôn chờ đợi để xem mỗi tuần James sẽ nói về món ăn gì, cũng như sức hút của nó.

Cá nhân Trevor James, cũng trong khoảng thời gian đó, đã trở thành 1 trong 10 food reviewer (người đánh giá đồ ăn) có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Những video của James đã vô tình biến thành phố Thành Đô trở thành kinh đô ẩm thực mới. Giờ đây, Thành Đô luôn là một trong những địa điểm phải đến của du khách phương Tây khi đặt chân đến Trung Quốc.

Trong quá khứ, đỉnh cao của một nhà hàng quốc tế là khi họ được Michelin xếp hạng. Nhưng với tầm ảnh hưởng của James, mỗi đánh giá tích cực hoặc tiêu cực anh đưa ra thậm chí còn có sức tác động công chúng lớn hơn. Chính Michelin cũng phải thừa nhận giờ đây, tiếng nói của James có sức nặng không hề thua kém những chuyên gia về ẩm thực thế giới.

Để ghi nhận đóng góp của James, chính quyền thành phố Thành Đô đã trao đến anh giải thưởng “Vì sự nghiệp du lịch”. Sau nhiều năm lưu trú ở Trung Quốc, James chuyển đến Malaysia để khám phá đồ ăn nơi đây. Anh cũng ẵm luôn kỷ niệm chương từ Chính phủ Malaysia với những đóng góp không thể đong đếm cho ngành du lịch của quốc gia này.

Ít ai biết, trước ngày quyết định gắn bó cuộc đời mình với sự nghiệp "ăn và trải nghiệm", James chỉ là một thanh niên băn khoăn trước những ngã rẽ cuộc đời. Anh chia sẻ: "Năm 2014, tôi tốt nghiệp đại học tại Vancouver, Canada. Lúc ấy, tôi không nghĩ mình muốn làm công việc văn phòng thông thường. Tôi chỉ muốn khám phá cuộc sống và tận hưởng đồ ăn".

Vào thời điểm nghĩ đến quyết định chu du thế giới và thỏa mãn niềm đam mê ăn uống, James không có… một xu dính túi. Nhưng điều đó không làm chàng trai này quá bận tâm. James quyết định tìm học bổng thạc sĩ đến một trường đại học thuộc châu Á, nơi anh được nhận thêm phí sinh hoạt hàng tháng. "Trong đầu tôi khi ấy luôn nghĩ đến ẩm thực Trung Hoa, nên tôi nghĩ nếu mình có thể đến đây sinh sống thì thật tốt. Một trường đại học ở Thành Đô cấp học bổng thạc sĩ có kèm phí sinh hoạt. Tất cả đều hoàn hảo. Vậy là tôi có thể hiện thực hóa mọi ước mơ của mình: Đến Trung Quốc sinh sống, tận hưởng đồ ăn và ghi lại khoảnh khắc đó", James hồi tưởng.

Làm chơi và… ăn thật

Trên thực tế, những video ẩm thực đầu tiên được James đăng lên Youtube xuất hiện từ năm 2013. Đó là lúc anh sử dụng các kênh mạng xã hội như một thú vui. Anh mơ một ngày nào đó mình có thể đi khắp thế giới, tận hưởng từng món ăn ngon và ghi lại khoảnh khắc đó. Khoảng 1 năm sau, James nhận ra giấc mơ ấy có thể trở thành sự thật.

Tháng 9/2014, không lâu sau khi James đến Thành Đô, kênh Youtube của anh có thêm 3.000 người theo dõi từ 50 video đăng mới. James cảm thấy sau mỗi video anh đăng lên, số người theo dõi lại tăng nhanh hơn, lượng người xem cũng lớn hơn. Nhưng để mở rộng kênh của mình, James không thể tiếp tục dựa vào học bổng. Thế là anh tìm cách kiếm thêm tiền.

Một trong những công việc đó là giáo viên tiếng Anh. Việc trở thành thầy giáo giúp James có một nguồn thu ổn định, thậm chí không nhỏ. Nhưng James luôn tâm niệm: Anh là một gã du mục khám phá ẩm thực, chứ không muốn trở thành một ông thầy "Tây ba lô".

Khoảng thời gian sống tại Trung Quốc giúp James nhận ra khi nào là thời điểm thuận lợi nhất để trải nghiệm ăn uống tại quốc gia đông dân nhất thế giới. Anh thường chọn những chuyến đi dài ngày vào dịp Tết Nguyên đán, hoặc nghỉ hè để tận hưởng tối đa đam mê ăn uống. Anh cũng quyết định nghỉ học cao học để dành toàn bộ thời gian làm Youtuber. James bộc bạch anh chỉ ngừng học trên ghế nhà trường chứ không dừng việc tiếp thu kiến thức. Trong khoảng thời gian chu du khắp Trung Quốc, James đã đọc thông viết thạo tiếng Hoa giản thể, và có thể giao tiếp như người bản xứ.

Suốt gần 1 thập niên rong ruổi đến từng quán ăn, từng cửa hàng tại Trung Quốc, số lượng địa điểm ẩm thực James từng ghé qua khiến tất cả mọi người đều phải ngỡ ngàng. Thống kê từ những video trên Youtube của James cho thấy, anh đã đi dọc con đường tơ lụa để thưởng thức hơn 400 loại sủi cảo, hơn 500 loại mỳ vắt tay truyền thống Trung Quốc.

Sức hút của James còn được thể hiện ở việc anh có khả năng "lôi kéo" người khác đồng hành với mình trên mỗi chuyến đi. Năm 2015, trong một lần đến Thổ Nhĩ Kỳ du lịch, James tình cờ gặp Ting Ting, một người hâm mộ anh. Cả hai cùng trao đổi về đồ ăn và công việc trong vài ngày. Không lâu sau, Ting Ting quyết định… bỏ việc dạy tiếng Anh với mức lương tới 11.000 USD/ tháng, để đi làm… nhân viên quay phim cho một gã du mục như James.

Mãi yêu ẩm thực đường phố

Không lâu sau khi đồng hành cùng Ting trên mỗi chuyến đi, James quyết định ngỏ lời. Họ bây giờ không chỉ là cộng sự, mà đã trở thành vợ chồng. Nhiệm vụ chính của James, như anh nói, là "ăn và chỉnh sửa video theo ý mình". Trong khi đó, Ting đảm trách phần việc quay phim, cũng như những công việc không tên khác. Cô trở thành người đóng góp thầm lặng.

Trong mỗi chuyến đi xa, James và Ting hiếm khi nào tự tìm quán ăn dựa vào công cụ tìm kiếm. Họ cho biết, cách này sẽ chỉ dẫn ra cửa hàng lớn, bởi đây là những cơ sở kinh doanh biết dùng công nghệ để ưu tiên kết quả tìm kiếm trên Google hoặc Facebook. Thay vào đó, cặp đôi này thường nhờ một vài người dân địa phương để dẫn đến các cửa hàng ăn.

"Mục tiêu của tôi là hướng đến những quán ăn đường phố, những cơ sở kinh doanh hộ gia đình. Vì thế, việc đi ăn theo lựa chọn của người dân địa phương sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn thay vì tự mình tìm kiếm. Dù sao, người bản địa luôn biết nhiều hơn những gì máy móc cung cấp cho chúng ta", James bật mí về cách bản thân trải nghiệm ẩm thực.

Trong quá khứ, James có không ít lần đến Việt Nam. Anh đã trải nghiệm ẩm thực cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Mỗi nơi James đặt chân đến, anh đều thưởng thức những món ăn đặc trưng của nơi này. Chỉ trong ít ngày ở miền Trung, James đã ăn thử bánh bèo, bún mắm, bánh canh, kem bơ dừa, nem cuốn, bánh mì kẹp và mì Quảng.

Quãng thời gian gần 10 năm gắn bó với ẩm thực châu Á đã biến James trở thành một người dùng đũa thành thạo. Anh cũng có thể giao tiếp cơ bản bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, bao gồm cả tiếng Việt. James luôn quan niệm cách tốt nhất để anh làm quen, cũng như thấu hiểu người khác là ăn cùng một loại đồ ăn, cũng như nói cùng một loại ngôn ngữ với họ

Trước thời điểm dịch COVID-19 bùng phát, James và Ting du lịch trung bình 250 ngày/ năm. Họ gần như liên tục rong ruổi đến khắp các miền đất lạ. Từ Bangladesh đến Mexico, Bolivia, cả hai đều đã đặt chân. Nhưng nhìn lại những chặng đường đã qua, James nói có hai trường phái ẩm thực khiến anh ấn tượng hơn cả: Ấn Độ và Trung Quốc. "Những món ăn ngon và hấp dẫn không chỉ vì hương vị. Đằng sau mỗi món là cả một câu chuyện, cũng như hàm lượng văn hóa ẩn sâu trong đó", James giải thích. Anh cũng không ngại thử những món ăn có hương vị đậm, kén thực khách thưởng thức như sầu riêng hay đậu phụ thối. Đó cũng là lúc anh nhận ra một mặt trái của đô thị hóa mà ít người nghĩ đến.

Sau nhiều năm sinh sống ở Trung Quốc, James quyết định chuyển đến Malaysia. Lý do chính khiến anh rời Thành Đô là bởi Trung Quốc dần đánh mất bản sắc văn hóa địa phương ngay trên chính đất nước mình. Những cửa hàng, quán ăn nhỏ ngày một lụi tàn. Thay vào đó là hàng loạt quán ăn, cửa tiệm dạng chuỗi mọc lên theo khuôn mẫu. "Ẩm thực đường phố là một di sản. Tôi theo dõi nhiều bình luận của khán giả trên kênh của mình. Họ nói bản thân muốn được dạo phố, thăm thú từng quán ăn nhỏ, cửa hàng gia đình địa phương. Đó mới thực sự là những nơi mang hồn cốt của văn hóa ẩm thực, thứ thuộc về mỗi địa phương chứ không phải một chuỗi cửa hàng, doanh nghiệp nào cả", James nói.

Mục tiêu của James trong 10 năm tới là ghé thăm mọi quốc gia. Đó là viễn cảnh khả thi với người luôn được chào đón ở mọi miền đất. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa anh bỏ quên gia đình. Mỗi lúc có thể, James và Ting đều dành thời gian đến thăm gia đình nội ngoại ở Canada và Trung Quốc, vì cặp vợ chồng quốc tế này đều rất nhớ mọi người trong nhà.