NSND Tự Long, Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội:

Nghệ sĩ phải chịu nhiều sức ép khi làm hài Tết

Dù là nghệ sĩ mặc áo lính nhưng đã rất nhiều năm, NSND Tự Long đã trở thành gương mặt hài ăn khách. Anh cùng với NSƯT Xuân Bắc luôn là đôi bạn diễn được chờ đợi, cả trên các chương trình truyền hình giải trí nổi tiếng lẫn nhiều sản phẩm hài khác mỗi dịp Tết đến xuân về. Tết năm 2018, với Tự Long cũng không là ngoại lệ.

Giữa bộn bề công việc cuối năm, tranh thủ trao đổi giữa những phút nghỉ trưa ngắn, anh đã cũng đã kịp chia sẻ với chúng tôi khá nhiều chuyện bên lề quanh công việc tưởng vui mà không kém phần vất vả khi mang tiếng cười đến với khán giả ngày xuân này.

Phóng viên: Năm nào anh cũng tham gia chương trình “Gặp nhau cuối năm” (Táo quân) và là một trong những nghệ sĩ được đông đảo khán giả yêu mến, chờ đợi. Dịp Tết năm 2018, anh sẽ mang tiếng cười cho khán giả qua những chương trình nào?

NSND Tự Long: Năm nay chúng tôi không có chương trình biểu diễn Tết. Chương trình “Táo quân” không phải là chương trình biểu diễn. “Táo quân” năm nào cũng có, chỉ có điều là mỗi năm có cách làm khác và nghệ sĩ mỗi năm có sự bận rộn riêng. Năm nay là 1 năm sẽ rất bận rộn. Còn 1 tháng  nữa là Tết mà đến bây giờ Ban tổ chức vẫn chưa triển khai. Dự kiến, cách Tết khoảng 20 ngày thì chúng tôi mới tập Táo. Năm nay Ban tổ chức đã dự định làm Táo sớm hơn vì những năm trước, chúng tôi thường phải tập liên tục, thức thâu đêm.

Thực ra “Táo quân” là một chương trình hài mang tính chất báo chí nhiều hơn. Báo chí hay quan tâm đến Táo nhưng có những năm xem Táo và so sánh với chương trình “12 con giáp”, nhiều người nhận xét, “12 con giáp” còn hay hơn. Đây cũng là chương trình mà tôi rất thích. Năm 2018, tôi còn tham gia Gala chào xuân, phát sóng vào mùng 2 Tết, chương trình Xuân phát tài…

NSND Tự Long, Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội.
NSND Tự Long, Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội.

Phóng viên: Diễn nhiều, diễn liên tục, anh có sợ hình ảnh của mình lặp lại một cách nhàm chán?

NSND Tự Long: Về cơ bản các nghệ sĩ, nhất là nghệ sĩ hài đều mong muốn làm mới mình. Chỉ có làm mới mình thì công chúng mới yêu quý mình hơn. Nghệ thuật lại luôn luôn đòi hỏi sự thay đổi. Đối với nghệ sĩ hài, sự thay đổi ấy phải mang tính chất liên tục. Hài giống như một món ăn mà khi người ta đã xem rồi thì không muốn ăn lại, xem lại nữa, trừ những sản phẩm quá đặc biệt.

Vì vậy các nghệ sĩ luôn luôn phải làm mới. Đây là sức ép rất lớn. Ví dụ, với Táo quân, đây là năm thứ 15 chương trình này được sản xuất và phát sóng, sức ép bao giờ cũng nhiều. Sức ép từ những người làm chương trình. Sức ép của công chúng.

Là nghệ sĩ, ai cũng mong muốn mình có tác phẩm hay, có hình ảnh đẹp, có tiểu phẩm duyên dáng, có vai diễn khiến công chúng nhớ lâu. Tuy nhiên  điều ấy còn phụ thuộc khá nhiều vào kịch bản và tình hình biến động của cả một năm. Có những cái biểu đạt được, có những cái khó có thể biểu đạt được. Khi làm Táo, chúng tôi luôn cố gắng như làm một  “tờ báo” sinh động nhất, ai đọc cũng có thể hiểu được, dễ nghe, dễ nhìn, dễ đi vào lòng người.

Không một “tờ báo” nào có thể tiếp cận khán giả một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất như Táo. Phải tổng kết lại suốt từ đầu năm những cái được, cái không được của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội. Những biến động trong cả 1 năm rất nhiều. Táo quân bao giờ cũng phải cô đọng được tất cả những biến động ấy và làm được chương trình hay đến đâu còn phụ thuộc vào tình hình của năm ấy có cái gì hấp dẫn hay không.

Phóng viên: Với nghệ sĩ như anh, khán giả chờ đợi không chỉ là biểu diễn các chương trình truyền hình dịp Tết?

NSND Tự Long: Có rất nhiều công ty, nhà sản xuất kết hợp với mình sản xuất ra những chương trình trong dịp cuối năm nhưng có một cái khó là cuối năm, thời gian eo hẹp. Có cái khó nữa là nếu mọi người đều làm với tinh thần tổng kết cuối năm, phục vụ giải trí cuối năm thì dễ rơi vào tình trạng giống nhau về mặt format, hình thức thể hiện. Vì cái gì người ta cũng để tâm, để ý thể hiện vào Tết.

Thực ra, tôi và Xuân Bắc đã có chiến lược cho mình. Trước đây, chúng tôi ra mắt khán giả nhiều đĩa hài như “Không hề biết giận”, “Quan trường trường quan” hay “Cả ngố”. Thường thì 2 năm chúng tôi mới tổ chức sản xuất một lần song đến nay 3 năm vẫn chưa làm được vì bận quá. Nhưng hài kịch có cái hay là “cơm không ăn thì gạo còn đấy”.

Các công ty sản xuất thì năm nào cũng muốn làm nhưng làm như thế thì tần suất nhiều quá. Làm như thế thì khó có thể hay được. Năm nào cũng chạy theo nhà sản xuất thì đề tài sẽ cạn kiệt và không có thời gian để mình chuẩn bị một cách kỹ lưỡng. Chạy theo thị hiếu, theo thị trường thì cũng tốt vì giữ được hình ảnh, tiếp cận liên tục với khán giả.

Nhưng, thay vì chạy theo số lượng, mình vẫn có thể chiết xuất đi nhưng mỗi lần mình xuất hiện thì sẽ mang lại những cảm giác mới, sản phẩm có sự đầu tư tìm tòi kỹ. Vì vậy, trừ các chương trình thường niên như Táo quân, các chương trình mang tính chất giải trí, kết hợp với các công ty biểu diễn, hãng phim làm các seri hài…, chúng tôi đều xây dựng lộ trình riêng. Thậm chí, chúng tôi phải chuẩn bị cả 1 năm trời cho 1 đĩa hài.

Chúng tôi luôn xác định làm thì phải làm đến nơi đến chốn. Không phải cứ có kịch bản là làm được mà thường thì phải bàn bạc cùng nhau tìm được kịch bản hay, thậm chí là cùng xây dựng kịch bản để ra một sản phẩm hài hấp dẫn thì mới làm.

Tự Long, Xuân Bắc – đôi bạn diễn ăn ý, luôn được nhiều khán giả chờ đợi trong nhiều chương trình, sản phẩm hài Tết.
Tự Long, Xuân Bắc – đôi bạn diễn ăn ý, luôn được nhiều khán giả chờ đợi trong nhiều chương trình, sản phẩm hài Tết.

Phóng viên: Nghệ sĩ hài ngày càng nhiều. Chương trình hài Tết ngày càng đa dạng. Anh làm thế nào để các vai diễn, sản phẩm hài Tết của mình khác biệt, hấp dẫn?

NSND Tự Long: Nếu làm hài Tết thì phải có hơi thở về ngày Tết nhưng cũng không nên định nghĩa tiếng cười ngày Tết phải là tiếng cười như thế nào còn với những ngày bình thường thì tiếng cười phải như thế khác. Ngày Tết chỉ là cái cớ để chúng ta truyền cảm xúc, cảm hứng còn tiếng cười thì không hẳn phải đợi đến ngày Tết. Thời gian, không gian chỉ là yếu tố phụ thôi. Trong cuộc sống, tiếng cười lúc nào cũng cần.

Phóng viên: Nhưng hài thì cũng có 5,7 kiểu. Ví dụ có nhiều nghệ sĩ chọn hài tục để gây chú ý với khán giả chẳng hạn?

NSND Tự Long: Trong hài phải có yếu tố mỉa mai, châm biếm, có cả sự dung tục của cuộc sống đời thường. Nhưng sự dung tục phải nằm trong giới hạn nghệ thuật cho phép chứ không phải đưa cái tục tĩu của đời thường. Có thể có những sự dung tục ở đời thường được chấp nhận trong hoàn cảnh này hay hoàn cảnh khác nhưng đưa lên sân khấu thì phải có giới hạn.

Sự dung tục của đời thường khác hẳn với việc tả nó trên sân khấu. Ta không thể bê nguyên sự dung tục của đời thường lên sân khấu mà phải diễn tả nó bằng ngôn ngữ của sân khấu, của nghệ thuật thì khán giả mới chấp nhận được. Nghệ sĩ diễn hài thì nhiều mà mỗi nghệ sĩ đều có khán giả riêng của mình. Dù diễn gì, sáng tạo như thế nào, mình cũng phải xác định, nghệ sĩ làm nghệ thuật, trước tiên phải có văn hóa.

Đây không phải là văn hóa ứng xử mà là văn hóa được học để làm nghề, để nhìn nhận vấn đề trong cuộc sống, xử lý vấn đề bằng lăng kính của mình, bằng kiến thức của mình để khi chuyển tải lên sân khấu người xem cảm thấy đúng là xem nghệ thuật. Công chúng bây giờ họ tinh lắm. Họ lại có rất nhiều sự lựa chọn. Vì vậy, nghệ sĩ càng phải trau chuốt hơn cho tác phẩm, tinh tế hơn trong diễn xuất, giữ được bản lĩnh, bản sắc riêng của mình trong quá trình làm nghề.

Nếu chạy theo nhu cầu, làm một cách bạt mạng thì mỗi người sẽ tự đào thải mình, đánh mất khán giả của mình.

Phóng viên: Cảm ơn anh.

Ngọc Nguyễn (thực hiện)

Các tin khác

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

Diễn ra từ ngày 14/11 - 15/12 tại Hanoi Aqua Central (Hà Nội), triển lãm “Miền xa – Miền gần” giới thiệu 72 tác phẩm của Nhóm Họa sĩ Mười Bốn. Được hình thành từ những chuyến đi thực tế sáng tác tại nhiều vùng đất, các tác phẩm mang đến những cảm nhận đa dạng về thiên nhiên, con người và đời sống bình dị qua ngôn ngữ hội họa.

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày (13–28/11), với hơn 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo của Thủ đô, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia trong nước và quốc tế, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất. Đây là hoạt động bên lề hấp dẫn của Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với TP Hải Phòng tổ chức.

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Ngày 13/11, Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Hồ Chí Minh cho biết, Hội sách Côn Đảo lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”. Sự kiện diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22/11/2026 tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

MB ký kết hợp tác với HLL JoongAng, Hakuna Matata Group - đơn vị sở hữu bản quyền giải thưởng, chính thức trở thành Nhà tài trợ Danh xưng của Lễ trao giải The 41st Golden Disc Awards tại Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký kết hợp tác với MB

Ngày 11/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) tổ chức ký kết và công bố chương trình hợp tác “Việt Nam - Hơn cả một trải nghiệm” (Vietnam – Experience More) trong giai đoạn 2027–2031, hướng tới lựa chọn và đồng hành đưa các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí có sức hút quốc tế tổ chức tại Việt Nam, gắn với quảng bá hình ảnh đất nước, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất của Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa được công bố, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Một di sản âm nhạc lớn không thể chỉ được tiếp nối bằng những bản trình diễn giống với quá khứ. Nó cần được sống trong những cảm nhận mới, những tiếng nói mới. Đó cũng là lý do mà chương trình Hát cùng Trịnh ra đời nhằm tìm kiếm giọng ca tiếp nối di sản của Trịnh Công Sơn.

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Thực hiện Kế hoạch số 597/KH-BCA-X04 ngày 29/5/2026 của Bộ Công an về truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức xây dựng bộ sách về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Sáng 11/11, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập - Hội trường Thống Nhất phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức - Di sản - Sáng tạo đương đại”, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất (24/11/2026).

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Với thanh âm của Sáo trúc, đàn Tranh, đàn Bầu, Tỳ bà, Tam thập lục, đàn Nhị, K’ni, Trống dân tộc, trong chương trình “Âm vang non nước - Khát vọng vươn xa” các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đã mang đến với khán giả Thái Nguyên không gian âm nhạc đậm bản sắc Việt Nam.

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Trăm năm cô đơn” - tác phẩm mang về giải Nobel văn học năm 1982 cho nhà văn Colombia Gabriel García Márquez, chương trình “Bóng hình Macondo” mang đến những gam màu mới lạ với khán giả Thủ đô Hà Nội vào tối 9-10/11. Đây cũng là lần đầu tiên, tại Nhà hát Hồ Gươm có một chương trình kết hợp độc tấu piano với nghệ thuật nhiếp ảnh.

Triển lãm tài liệu lưu trữ về kiến trúc, đô thị Việt Nam, đang đề cử UNESCO ghi danh

Triển lãm tài liệu lưu trữ về kiến trúc, đô thị Việt Nam, đang đề cử UNESCO ghi danh

Khối tài liệu lưu trữ gốc do Việt Nam và Pháp cùng bảo quản, hiện đang được hai bên phối hợp xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới sẽ được giới thiệu tại Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Hà Nội.

Mở rộng trải nghiệm nghệ thuật, thu hút khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm

Mở rộng trải nghiệm nghệ thuật, thu hút khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm

Sự kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng lâu đời cùng nữ nhạc trưởng, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ piano trẻ Alma Deutscher với những dấu ấn sáng tạo đương đại đã mang đến những trải nghiệm khó quên cho khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm trong hai đêm 7 – 8/11. Đây cũng là một trong những chương trình có nhiều đổi mới nhằm thu hút khán giả trong dịp cuối năm 2026.

Hà Nội có thêm 46 không gian văn hóa sáng tạo

Hà Nội có thêm 46 không gian văn hóa sáng tạo

Tối 8/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đã tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo năm 2026, khai trương không gian văn hoá Lũng Trăng, tăng tổng số không gian văn hoá sáng tạo của Thủ đô được công nhận lên 128 không gian.

Kiến tạo sức mạnh quốc gia từ văn hóa kinh doanh

Kiến tạo sức mạnh quốc gia từ văn hóa kinh doanh

Chiều 8/11, Diễn đàn quốc gia “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam – Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia” đã diễn ra tại Hà Nội. Đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ gửi lẵng hoa chúc mừng.

TP Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

TP Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc, TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt kết hợp bắn pháo hoa tại 3 địa điểm ở phường Sài Gòn, phường Bình Dương và phường Vũng Tàu cùng nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn khác cũng được triển khai trên địa bàn thành phố.

Tài hoa nghệ sĩ, bản lĩnh người lính trên sân khấu nhạc dân tộc

Tài hoa nghệ sĩ, bản lĩnh người lính trên sân khấu nhạc dân tộc

Với 15 tiết mục được đầu tư dàn dựng công phu, kết hợp giữa hoà tấu dàn nhạc và độc tấu nhạc cụ dân tộc, những nghệ sĩ mang áo lính không chỉ chinh phục người xem bằng kỹ thuật điêu luyện, sự tài hoa của từng cá nhân mà còn bằng bản lĩnh, sự chuẩn mực và tinh thần đoàn kết, hiệp đồng – phẩm chất làm nên bản sắc của người nghệ sĩ, chiến sĩ trên mặt trận văn hóa.