Ngày về của liệt sĩ hơn nửa thế kỷ nằm lại bên dòng sông Krông Nô

Hàng chục năm mòn mỏi đi tìm mộ anh trai

Những ngày qua, con đường nhỏ dẫn vào căn nhà của gia đình bà H Vân Triêk (SN 1965, trú tại buôn Trang Yốk, xã Krông Nô, tỉnh Đắk Lắk) tấp nập người thân ra vào hỏi thăm, chia sẻ. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, với bà H Vân Triêk là cả một quãng thời gian dài đằng đẵng chờ đợi người anh trai của mình, liệt sĩ Y Chông Triêk (SN 1952) trở về trong vòng tay yêu thương của người thân và gia đình. Hôm nay, những giọt nước mắt vui mừng, hạnh phúc của bà chực tuôn trào khi chính mình lần đầu được thắp nén nhang, dâng lên cho người anh bát cơm nóng sau chừng ấy thời gian anh nằm lại lạnh lẽo nơi chốn rừng sâu.

Trong ký ức của bà H Vân Triêk, người anh trai của mình lên đường nhập ngũ khi bà mới vừa chập chững tập đi. Chính bản thân bà cũng không hình dung được khuôn mặt của anh trai mình như thế nào. “Theo người nhà kể lại, khi ấy, anh mình nhập ngũ chỉ mới vừa tròn 16 hay 17 tuổi gì đó. Sau nhiều năm bặt tin anh vì chiến tranh diễn ra ác liệt thì đến cuối năm 1975, gia đình bất ngờ nhận được giấy báo tử nhưng không tìm thấy hài cốt. Sau này, khi lớn lên, mong muốn lớn nhất của mình là tìm lại được chính thi thể của anh trai để đưa anh về đoàn tụ với gian đình, với buôn làng”, bà H Vân Triêk kể.

Và cũng chính niềm mong mỏi ấy mà suốt nhiều năm qua, bà đã không nhớ nổi đôi chân mình đã đi đến những đâu. Bước chân của bà hầu như đã in hằn trên khắp mọi nẻo đường của buôn làng. Hễ nghe ở đâu có người từng sống trong vùng chiến sự bà lại tìm đến, nghe ở đâu còn một nhân chứng bà lại lên đường.

“Chỉ cần nghe ai đó thông tin liên quan đến anh trai là mình lập tức lên đường ngay. Những nơi xa, mình lại nhờ cậu con trai chở đi. Hy vọng rồi lại thất vọng nhưng chưa bao giờ mình nghĩ đến chuyện dừng lại. Vì mình tin rằng, dù ở một nơi xa xôi nào đó, anh mình vẫn đang chờ người nhà, chờ đồng đội đến đón anh về”, bà H Vân Triêk chia sẻ.

Tiếp lời, cậu con trai bà H Vân Triêk, anh Y Lịch Triêk cho biết thêm, bất kể những hôm trời mưa tầm tã hay nắng gắt nhưng khi nghe một ai đó báo tin liên quan đến cậu, mẹ lại tất tả khăn gói lên đường. “Trong tỉnh có, ngoài tỉnh có, đầu nguồn con suối cho đến tận cuối con sông, hễ nghe tin về cậu mẹ lại tìm đến hỏi. Đến nay, mình cũng không còn nhớ cả hai mẹ con đã đi qua biết bao mùa rẫy, qua biết bao con đường, buôn làng xa xôi cho đến từng gốc cây, con suối chỉ mong tìm thấy cậu. Và mỗi lần trở về, thấy mẹ buồn hơn vì không tìm được cậu. Những lúc như thế lại khiến mình quyết tâm hơn”, anh Y Lịch Triêk nói.

Cơ duyên của những người đồng đội

Theo lời kể của anh Y Lịch Triêk, trong một lần người thân của gia đình đi dự tiệc ở buôn Rơ Cai, nằm cách buôn Trang Yốk của anh chừng vài cây số theo đường chim bay. Và cũng chính trong buổi tiệc ấy, câu chuyện về hai mẹ con anh miệt mài đi tìm mộ liệt sĩ Y Chông Triêk suốt nhiều năm qua đã đến tai ông Y Biêng Ntơr (SN 1958), một người đồng đội cũ của liệt sĩ Y Chông Triêk. Và cũng chính từ đây, manh mối về phần mộ của liệt sĩ Y Chông Triêk dần được hé lộ.

Trong ký ức của người cựu chiến binh già Y Biêng Ntơr, liệt sĩ Y Chông Triêk là người đồng đội cùng đơn vị. “Sau khi nhập ngũ, liệt sĩ Y Chông Triêk được biên chế vào đơn vị H10 (mật danh của huyện Lắk trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tiền thân của Lực lượng vũ trang huyện Lắk sau này), là đơn vị trực tiếp chiến đấu, truy quét tàn quân nguỵ và Fulro trên đất Tây Nguyên. Vào cuối năm 1975, đơn vị H10 tổ chức một đợt truy quét Fulro bên dòng sông Krông Nô và trong cuộc chiến ác liệt ấy, anh Y Chông Triêk đã bị địch bắn cụt hai chân rồi ném thi thể xuống sông”, cựu chiến binh Y Biêng Ntơr nhớ lại.

Rồi ông kể, sau trận đánh ấy, một số người dân báo tin phát hiện thi thể của anh Y Chông Triêk nổi bên mép sông, ông cùng với đồng đội tìm cách vớt thi thể liệt sĩ Y Chông Triêk lên bờ. “Khi vớt lên, thi thể của anh ấy đã bị phân huỷ một phần. Chúng tôi định đưa anh về căn cứ nhưng vì đường quá xa, chiến sự diễn ra ác liệt nên đành phải chôn cất anh ấy dưới một gốc cây ven sông và luôn ghi nhớ vị trí để chờ ngày đưa đồng đội về với gia đình. Tuy nhiên, sau khi chiến tranh kết thúc, vì nhiều lý do khác nhau mà tôi vẫn chưa có cơ hội quay lại tìm anh ấy”, ông Y Biêng Ntơr nói.

Cũng theo lời ông Y Biêng Ntơr, sau khi nghe địa phương thông báo về “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, ông lại nhớ về ký ức câu chuyện năm xưa. “Nghe thông tin, tôi lập tức rủ ông Y Nghe Pang Taih (người đồng đội cũ) cùng đi tìm lại vị trí, quyết tâm cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. Hôm nay, chứng kiến Đội K51 tìm thấy hài cốt đồng đội sau nửa thế kỷ, tôi mừng rơi nước mắt vì đã đưa được anh ấy về gần hơn với gia đình”, ông Y Biêng Ntơr xúc động chia sẻ.

Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến, Đội viên Đội K51 Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, chiến tranh qua đi, có những người lính trở về bằng đôi chân của mình, bằng trí nhớ của đồng đội nhưng cũng có những người phải nằm lại nơi chiến trường mãi mãi. “Hôm nay, được đón anh các anh, các bác về dù nhiều người chỉ còn lại những kỷ vật, một nắm xương cũng làm cho những người đồng đội như chúng tôi thêm ấm lòng”, Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến nói.

Cũng theo lời Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến, hành trình trở về của liệt sĩ Y Chông Triêk hôm nay là nhờ vào sự hỗ trợ của đồng đội, những người vẫn đau đáu tìm lại thi thể anh trong suốt hơn nửa thế kỷ qua. Và bằng trí nhớ và trách nhiệm với người đã khuất, những người đồng đội đã dẫn đường cho Đội K51 đến khảo sát. Sau một buổi đào tìm, tổ công tác đã tìm thấy phần mộ của liệt sĩ Y Chông Triêk. “Do điều kiện chiến tranh thiếu thốn, khi an táng không có túi tử sĩ, di vật còn lại chỉ là một số mẩu xương đã hóa cốt cùng thời gian. Hiện hài cốt liệt sĩ Y Chông Triêk đã được lấy mẫu sinh phẩm theo đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, đang được thờ cúng, bảo quản tại Ban Chỉ huy Quân sự xã Krông Nô chuẩn bị cho lễ truy điệu và an táng theo đúng nghi thức”, Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến cho hay.

Chứng kiến giây phút đón anh trai trở về, bà H Vân Triêk không giấu nổi những giọt nước mắt nghẹn ngào: “Gia đình chúng tôi đã nhiều lần lặn lội đi tìm kiếm khắp nơi nhưng đều vô vọng vì không biết anh trai được an táng chính xác ở đâu. Nay tìm được anh rồi, gia đình xúc động và biết ơn những người đồng đội năm xưa của anh, biết ơn Bộ đội Đội K51 và chính quyền địa phương đã không quản ngại gian khổ đưa anh về với đất mẹ”, bà H Vân Triêk xúc động nói.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn luôn là mệnh lệnh từ trái tim của những người lính “Bộ đội Cụ Hồ” thời bình. Sự trở về của liệt sĩ Y Chông Triêk bên dòng Krông Nô một lần nữa khẳng định giá trị thiêng liêng của tình đồng chí, nghĩa đồng bào, một sợi chỉ đỏ xuyên suốt, bất tử với thời gian. Dưới lớp đất vừa được tìm đến sau hàng chục năm xuôi ngược không chỉ là những mẩu xương. Đó là một người anh, một người đồng đội, đã chờ hơn nửa thế kỷ để được gọi đúng tên mình.