Mối nguy hiểm từ ma túy trên không gian mạng

Xu hướng mới trong sản xuất, mua bán, vận chuyển ma túy tổng hợp

Cũng theo Cục CSĐT tội phạm về ma túy, trong thời gian qua, việc sản xuất, mua bán, vận chuyển ma túy tổng hợp tại khu vực Đông Nam Á vẫn diễn biến phức tạp và tập trung vào một số chất ma túy chính như: methamphetamine, ketamine,  estacy (thuốc lắc), chất hướng thần mới (NPS).

Trong đó, năm 2024, ghi nhận mức cao kỷ lục các vụ bắt giữ methamphetamine với 236 tấn ở khu vực Đông Nam Á, tăng 24% so với năm 2023; cho thấy khối lượng methamphetamine đặc biệt lớn được mua bán, vận chuyển qua khu vực Đông Nam Á. Đây là thách thức rất rõ rệt đối với 5 nước hạ lưu sông Mê Kông, gồm Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam, nơi tổng số thu giữ khoảng 200 tấn, chiếm 85% tổng số thu giữ trong khu vực.

Hoạt động buôn bán ketamine liên khu vực ngày càng gia tăng giữa châu Âu và Đông Nam Á.Ghi nhận các vụ bắt giữ ketamine có nguồn gốc từ châu Âu, bao gồm Campuchia, Hồng Kông, Trung Quốc, Malaysia, Philippines, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam. Một số vụ bắt giữ ketamine gần đây cho thấy quy mô mua bán, vận chuyển ketamine từ châu Âu vào khu vực này đang gia tăng, do nguồn cung ở châu Âu đang tăng nhanh và nhu cầu về loại ma túy hiện đang ở mức cao trong khu vực.

Bên cạnh đó, việc sản xuất ketamine tiếp tục lan rộng ở tiểu vùng hạ lưu sông Mê Kông, trong khi việc sử dụng loại ma túy này vẫn tiếp tục gia tăng. Trong những năm gần đây, hoạt động sản xuất ketamine và các tiền chất hóa học bất hợp pháp đã lan rộng khắp các quốc gia hạ lưu sông Mê Kông, bắt đầu từ Myanmar, sau đó là Campuchia và CHDCND Lào và gần đây nhất là Việt Nam.

Mô hình này cho thấy các nhóm tội phạm có tổ chức đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng ma túy, chuyển hoạt động sản xuất đến gần hơn với các thị trường chính như Trung Quốc và Đài Loan. Trong khi đó, các nhóm tội phạm có tổ chức cũng tiếp tục vận chuyển ketamine từ châu Âu và Nam Á để đa dạng hóa hơn nguồn cung. Theo đánh giá, việc sử dụng ketamine đang gia tăng ở Campuchia, Trung Quốc, Indonesia, Lào và Indonesia.

Đối với nguồn thuốc lắc được phát hiện từ trước đến nay phần nhiều vận chuyển từ châu Âu. Đáng chú ý, đã phát hiện một số cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, cho thấy khả năng gia tăng sản xuất MDMA trong khu vực. Hàm lượng MDMA trong viên thuốc lắc khác nhau tùy theo khu vực, nhưng các ca tử vong do dùng thuốc lắc quá liều làm nổi bật mối nguy hiểm khi sử dụng một loại thuốc có hàm lượng MDMA khác nhau trên mỗi viên thuốc, thường cũng chứa hỗn hợp các chất khác, mặc dù việc sử dụng thuốc lắc trong khu vực vẫn còn hạn chế so với việc sử dụng methamphetamine.

Đặc biệt là chất hướng thần mới (NPS), xuất hiện của các sản phẩm ma túy tổng hợp mới, bao gồm etomidate, một chất gây mê tĩnh mạch tác dụng ngắn được sử dụng để khởi mê và gây mê toàn thân cho các thủ thuật ngắn như giảm trật khớp, đặt nội khí quản, điều trị tim và co giật… Một loạt các chất hướng thần mới tiếp tục được phát hiện hằng năm và thường được tìm thấy trộn lẫn với các hợp chất khác trong các sản phẩm ma túy tổng hợp mới nổi, có khả năng gây ra rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe của người sử dụng.

Các biện pháp kiểm soát pháp lý đối với NPS đã dẫn đến sự xuất hiện của các sản phẩm dược phẩm, cụ thể là etomidate và các chất tương tự, được sử dụng cho các mục đích phi y tế, đặc biệt là trong các sản phẩm thuốc lá điện tử. Tội phạm ma túy đang lợi dụng các lỗ hổng kiểm soát hoặc thực thi để sản xuất etomidate ở một số quốc gia trong khu vực. Các nhà chức trách cũng tiếp tục tịch thu nhiều sản phẩm ma túy tổng hợp khác nhau thường chứa hỗn hợp các chất này. Trong những năm trước, những sản phẩm này bao gồm "sữa bột", "nước vui" và "kẹo que" có chứa các chất như MDMA, methamphetamine và ketamine.

Theo ghi nhận xu hướng hoạt động mua bán, vận chuyển ma túy tổng hợp dựa trên các nền tảng công nghệ và di động. Các đối tượng thành lập các công ty bình phong và hoạt động thông qua các mạng lưới di động linh hoạt, ví dụ như thuê shipper, để giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với các cơ quan thực thi pháp luật. Đồng thời, dễ nhận thấy sự hội tụ ngày càng tăng giữa các tổ chức tội phạm mua bán ma túy và các nhóm tội phạm khác. Đã phát hiện hoạt động đan xen ngày càng tăng giữa tội phạm ma túy và các loại tội phạm hình sự khác; phát hiện nhiều giao dịch tài chính thông qua các hệ thống ngân hàng ngầm, các đồng tiền điện tử; có sự liên kết với hoạt động đánh bạc, lừa đảo trực tuyến…

Ma túy "đội lốt" sản phẩm hợp pháp

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, tội phạm ma túy ngày càng dùng nhiều thủ đoạn mới để mua bán trái phép chất ma túy. Chúng tận dụng triệt để mạng xã hội, lập các trang cá nhân, tổ chức, lôi kéo, rủ rê, tụ tập sử dụng trái phép chất ma túy; hướng dẫn, điều chế, sản xuất ma túy. Không cần chào hàng trực tiếp, không cần qua "dắt mối", mọi giao dịch được thực hiện nhanh chóng qua mạng xã hội.

Chúng thường rao bán các loại ma túy "núp bóng" pha trộn, đóng gói dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thảo mộc đang được giới trẻ ưa chuộng sử dụng như "nước vui", bánh cần, bánh lười "lazy cakes" chứa tinh dầu cần sa, thuốc lá điện tử, thuốc lá gói "Tabaco", thuốc lá điếu tẩm dung dịch chứa chất ma túy.

Mỗi lần giao hàng, để tránh cơ quan chức năng, các đối tượng mang theo một lượng nhỏ vừa đủ cho một lần sử dụng của đối tượng nghiện... Sau khi có khách đặt mua qua mạng xã hội, các đối tượng sử dụng dịch vụ gửi hàng của xe khách, giấu trong các gói hàng, đồ ăn để thuê lái xe công nghệ, người vận chuyển hàng thuê để vận chuyển ma túy đến tay "khách". Khi bị phát hiện, đối tượng khóa tài khoản, đánh sập trang và tạo tài khoản mới để tiếp tục hoạt động; điều này gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng trong việc đấu tranh.

Nhiều loại ma túy được ngụy trang dưới tên gọi các sản phẩm như: Thuốc lá điện tử, thảo mộc, Tobaco, chất kích thích nhẹ… với những cái tên nghe "vô hại", dễ gây tò mò. Các đối tượng quảng cáo trên mạng xã hội, hội nhóm kín, ứng dụng nhắn tin, thậm chí gắn mác "hợp pháp", "không gây nghiện", "chỉ giúp thư giãn"… Đáng lo ngại, người sử dụng không cần trực tiếp gặp người bán, mọi giao dịch được thực hiện qua mạng, tiền được chuyển khoản nhanh chóng và ma túy được cất giấu tinh vi trong các kiện hàng, gói hàng thông thường, gửi về tận nhà qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Chính sự "tiện lợi", kín đáo này khiến nhiều phụ huynh chủ quan, lơ là, không kiểm soát, ít ai ngờ rằng ngay trong những bưu kiện tưởng như vô hại được chuyển đến tận nhà lại chứa đựng, tiềm ẩn chất ma túy nguy hiểm.

Điển hình, ngày 9/1/2026, Cục CSĐT tội phạm về ma túy chủ trì, phối hợp với các lực lượng bắt quả tang và khám xét khẩn cấp đối với đối tượng Nguyễn Công Oanh (SN 2002), trú tại Lạc Long Quân, phường Tây Hồ, TP Hà Nội khi Oanh mang 7 đơn hàng có ma túy giao cho dịch vụ chuyển phát nhanh đi các tỉnh.

Mở rộng điều tra, Cục CSĐT tội phạm về ma túy đã phối hợp Công an các tỉnh: Ninh Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh, Tuyên Quang, Hưng Yên tổ chức đồng loạt bắt giữ, khám xét nơi ở của 10 đối tượng trong đường dây.  Bước đầu, Cục CSĐT tội phạm về ma túy đã bắt giữ 17 đối tượng, vật chứng thu giữ 9 kg ma túy thảo mộc, 6 lít dung lịch CBD, 7,5 lít dung dịch có chứa ma túy thành phẩm, 308 điếu thuốc tẩm ma túy tobaco. Theo giám định của Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), các mẫu trên đều chứa chất ma túy.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy nhấn mạnh, đây là đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy trên không gian mạng được ngụy trang dưới dạng thuốc lá điện tử, pod chill và dung dịch CBD, nhắm trực tiếp vào thanh, thiếu niên, học sinh, sinh viên. Các đối tượng sử dụng mạng xã hội để quảng cáo, chào bán, giao dịch qua chuyển khoản ngân hàng, sau đó vận chuyển bằng dịch vụ chuyển phát nhanh đến nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Nhiều người tiêu thụ không biết sản phẩm mình sử dụng có chứa chất ma túy, do bị đánh lừa bởi hình thức và quảng cáo "không mùi, không nghiện".

Trái với những lời dụ dỗ, các loại ma túy núp bóng này tác động trực tiếp đến hệ thần kinh, gây rối loạn tâm lý, suy giảm trí nhớ, hoang tưởng, mất kiểm soát hành vi. Đối với thanh, thiếu niên - lứa tuổi đang phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần - hậu quả càng nghiêm trọng hơn: Ảnh hưởng đến não bộ, làm giảm khả năng học tập, tư duy; dễ dẫn đến nghiện, từ đó phát sinh hành vi vi phạm pháp luật; gia tăng nguy cơ trầm cảm, rối loạn cảm xúc, thậm chí tự gây hại cho bản thân và những người xung quanh… Không ít trường hợp chỉ vì tò mò thử một lần đã rơi vào vòng xoáy nghiện ngập, đánh mất tương lai, để lại nỗi đau cho gia đình và xã hội.

Để kịp thời phòng ngừa, Cục CSĐT tội phạm về ma túy đề nghị cha mẹ và giáo viên cần quan tâm, theo dõi sát sao những biểu hiện bất thường của con em, học sinh như: Thường xuyên sử dụng điện thoại, tham gia các nhóm kín trên mạng, có biểu hiện che giấu nội dung trao đổi; nhận các gói hàng không rõ nguồn gốc, giải thích mập mờ về món đồ bên trong; thay đổi tâm lý đột ngột như cáu gắt, lơ là học tập, thức khuya, mệt mỏi kéo dài; chi tiêu bất thường, thường xuyên xin tiền nhưng không rõ mục đích.

Phòng, chống ma túy trong môi trường học đường và gia đình không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng, mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Cha mẹ cần tăng cường trò chuyện, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng sử dụng mạng an toàn cho con em; đồng thời nhà trường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, lồng ghép nội dung phòng chống ma túy vào các hoạt động giáo dục. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến ma túy, cần kịp thời thông tin cho cơ quan chức năng để phối hợp xử lý, ngăn chặn hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Ma túy dù được "khoác áo" tinh vi đến đâu thì bản chất hủy hoại con người vẫn không thay đổi. Sự cảnh giác, quan tâm đúng mức của mỗi gia đình, mỗi thầy cô giáo chính là pháo đài, lá chắn đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ thế hệ trẻ trước hiểm họa ma túy trong thời đại số hiện nay.