Mã số vùng trồng là điều kiện bắt buộc để nông sản xuất khẩu chính ngạch
Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) vừa qua đã khởi tố, bắt tạm giam ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) và ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) cùng một số doanh nghiệp để điều tra các hành vi nhận hối lộ, đưa hối lộ, môi giới hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Vụ việc nhận được sự quan tâm của dư luận, cơ quan điều tra đồng thời xác định các bị can có dấu hiệu ban hành chính sách trái pháp luật, tạo "giấy phép con", can thiệp việc cấp khống giấy kiểm nghiệm, mã số vùng trồng và mua bán trái phép mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Qua vụ việc, dư luận cũng quan tâm, mã số vùng trồng là gì, có ý nghĩa thế nào trong việc xuất khẩu nông sản. Theo Bộ NN&MT, mã số vùng trồng là điều kiện bắt buộc để nông sản xuất khẩu chính ngạch và truy xuất nguồn gốc. Nhiều năm qua, không ít vùng nguyên liệu đạt chất lượng nhưng chưa có mã số nên chưa thể xuất khẩu chính ngạch, dễ bị ép giá.
Bộ NN&MT cho biết, đến tháng 5 vừa qua cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn. Riêng thị trường Trung Quốc có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 cơ sở đóng gói được phê duyệt. Mã số vùng trồng đóng vai trò cốt lõi trong việc truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng nông sản, và làm “giấy thông hành” xuất khẩu chính ngạch.
Chỉ tính từ năm 2025 đến nay, phía Trung Quốc đã phát cảnh báo không tuân thủ đối với 403 mã số vùng trồng, 240 cơ sở đóng gói của Việt Nam; trong đó 167 mã số vùng trồng và 99 cơ sở đóng gói bị tạm dừng hoặc thu hồi. Quy định về cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đang được thực hiện theo Điều 64 Luật Trồng trọt và được sửa đổi, bổ sung tại khoản 6 Điều 15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường cũng như Nghị định 38/2026 của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói (có hiệu lực từ 24/1)
Theo luật, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói là mã định danh được cấp cho vùng trồng, cơ sở đóng gói sản phẩm cây trồng nhằm theo dõi, kiểm soát tình hình sản xuất và truy xuất nguồn gốc.
Khuyến khích liên kết sản xuất hình thành vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn
Tuy nhiên, sau hơn 5 tháng triển khai Nghị định 38/2026, theo Bộ NN&MT, đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được xử lý ngay. Nhiều nội dung chưa phù hợp với thời điểm hiện tại hoặc chưa rõ cần được điều chỉnh. Trình tự giải quyết còn nặng về tiền kiểm, nhiều bước xử lý thủ công, chưa thực hiện đầy đủ trên môi trường điện tử, dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.
Chính vì vậy, Bộ NN&MT đã có tờ trình về việc ban hành Nghị quyết của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Và ngày 31/7 vừa qua, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành nghị quyết của Chính phủ về quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Theo đó, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng và rút ngắn thời gian cấp mã.
Điểm đáng chú ý, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian.
Điều này nhằm giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, không phát sinh thủ tục hành chính mới, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, bảo đảm công khai, minh bạch, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế sản xuất, đóng gói sản phẩm cây trồng. Nghị quyết cũng khuyến khích tổ chức, cá nhân, hợp tác xã, tổ hợp tác liên kết sản xuất hình thành vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn để cấp mã số vùng trồng.
Trường hợp tổ chức, cá nhân đăng ký xuất khẩu đến thị trường có yêu cầu về mã số, trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, chủ tịch UBND xã tổ chức kiểm tra và ban hành thông báo cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Đồng thời phê duyệt ngay mã số đối với trường hợp nước nhập khẩu đồng ý để cơ quan có thẩm quyền Việt Nam tự phê duyệt.
Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp, đổi mới phương thức cấp mã số vùng trồng, quy trình mới sẽ được triển khai theo hướng đơn giản hóa thủ tục, cấp mã số dựa trên định danh thửa đất và thực hiện hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
“Việc cấp mã số vùng trồng trong thời gian tới sẽ rất đơn giản. Tuy nhiên, để phục vụ xuất khẩu, người dân vẫn phải liên kết hình thành các vùng sản xuất đủ lớn, áp dụng thống nhất quy trình và công nghệ”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chia sẻ và cho rằng, khi vùng trồng được tổ chức bài bản, việc kiểm soát an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất và chất lượng sản phẩm sẽ hiệu quả hơn.
Dự kiến trong tháng 9, Bộ NN& MT sẽ tiếp tục sửa đổi các nghị định liên quan. Trong thời gian chờ sửa đổi, nghị quyết của Chính phủ sẽ tạo cơ sở để đổi mới toàn diện phương thức cấp và quản lý mã số vùng trồng.
Thời gian tới, Bộ NN&MT sẽ ban hành sổ tay hướng dẫn kiểm soát cadimi và các chỉ tiêu an toàn, giúp người dân sử dụng phân bón, vật tư nông nghiệp đúng quy trình. Các vùng trồng cũng sẽ được hướng dẫn cụ thể hơn về yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm.
Với những quy định mới, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp kỳ vọng, ngành rau quả sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 8,5-9 tỷ USD trong năm 2026, tiến tới mốc 10 tỷ USD, qua đó góp phần hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 74 tỷ USD của toàn ngành nông nghiệp.
