Hôm chúng tôi đến Trại tạm giam Công an tỉnh Lai Châu thì cũng đúng dịp Trại tổ chức cho gia đình các phạm nhân đến thăm người thân đang cải tạo tại đây trong đợt giáp Tết. Ngoài phòng chờ, người phụ nữ dân tộc Dao mặc váy ngũ sắc, trên tay khệ nệ bánh chưng, hoa quả chuẩn bị vào thăm chồng đang thi hành án vì tội mua bán ma tuý.
Chị bảo, đây là Tết đầu tiên hai vợ chồng xa nhau, sợ chồng buồn, tủi thân khi Tết không có gia đình ở bên, nên khi biết lịch thăm nuôi, chị đã gửi con, đi bộ từ bản xuống từ tờ mờ sáng để thăm chồng. Chị chắc một điều rằng, khi được gặp vợ, chồng chị sẽ yên tâm, hăng say lao động, cải tạo để sớm được về với vợ, với con…
Đến khu tăng gia sản xuất của Trại, chúng tôi thực sự bất ngờ khi thấy màu xanh quyến rũ từ ngút ngàn những luống cải bắp, rau diếp đang lên xanh tốt quanh chiếc hồ rộng. Nữ phạm nhân tên Lò Thị Phương, 55 tuổi, trú tại Mường Tè, Lai Châu, phạm tội mua bán ma tuý đang lúi húi bên ruộng rau. Chị đang cùng các nữ phạm nhân khác thu hoạch rau củ để phục vụ bữa ăn cho các phạm nhân trong mấy ngày Tết.
Không khí đón Tết ở đây thật rộn rã khi mới vào đến sân Trại, chúng tôi đã thấy nhiều tổ phạm nhân đang cắt tỉa hoa, dọn vườn tược, quét vôi tường bao quanh… Thượng tá Trần Ngọc Vĩnh, Phó Giám thị Trại tạm giam hồ hởi giới thiệu với chúng tôi: Ngày mới chuyển từ Điện Biên về Lai Châu sau khi tách tỉnh (tháng 10/2004), Trại tạm giam Công an tỉnh Lai Châu gặp rất nhiều khó khăn.
Nhưng rồi, với lòng quyết tâm vượt khó, cộng với sự đồng lòng, chung tay chung sức của từng cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị, những buổi đầu khó khăn cũng qua nhanh. Những năm qua, việc giữ ổn định, an toàn trong khu trại, đặc biệt là mang đến cái Tết đầm ấm cho các phạm nhân luôn được Giám thị trại quan tâm, đặt lên hàng đầu. Ngoài khẩu phần ăn được tăng lên trong mấy ngày Tết, thì đến chiều 30 Tết, Ban giám thị Trại lại tổ chức phát quà cho các can, phạm nhân, mỗi người được nhận ba chiếc bánh chưng và gói bánh, kẹo.
Ngoài ra, món quà tinh thần đầy ý nghĩa mà Ban giám thị tặng cho các can, phạm nhân là những trò chơi dân gian, truyền thống để mọi người cùng tham gia chơi trong những ngày Tết. Để các phạm nhân không còn xa cách, mặc cảm với xã hội, trong 3 ngày Tết, Ban giám thị chỉ đạo Đội quản giáo tổ chức cho phạm nhân chơi những trò như: ném còn, ném cổ chai, đá bóng, đánh đu, bịt mắt bắt dê… khiến không khí ngày Tết vô cùng náo nhiệt, vui vẻ. Cũng trong chiều 30 Tết, Ban Giám thị cùng Đội quản giáo sẽ đến từng khu phân trại để thăm hỏi các can, phạm nhân và chúc những lời chúc chân tình tới họ, xoá khoảng cách, mặc cảm…
Để các phạm nhân có cái Tết vui vẻ, bình yên, từ trước đó vài tháng, các quản giáo thuộc Trại tạm giam Công an tỉnh Lai Châu đã lên kế hoạch bảo vệ, cắt cử người trực cụ thể. Chính bởi phải đảm bảo an toàn trong dịp Tết, nên đối với các quản giáo, lãnh đạo Ban giám thị, Tết luôn đến muộn.
Hầu như năm nào cũng vậy, Trung úy Chẻo A Dảo, cán bộ quản giáo cũng về nhà đón Tết khi những cánh hoa đào trong nhà đã rụng một nửa. Anh luôn phải cùng các anh em trong đơn vị lo Tết cho các phạm nhân, phân chia nhau ứng trực không để xảy ra tình trạng phạm nhân lợi dụng trốn trại. Trung úy Dảo bảo, năm nào cũng vào chiều 30 Tết, cậu con trai giờ đã 5 tuổi của anh cũng được mẹ bấm điện thoại để gọi chúc Tết bố trước, vì sợ mấy ngày Tết bố sẽ bận.
Với anh, đó là giờ phút hạnh phúc nhất và mong chờ nhất. Đối với những phạm nhân đang thụ lý những mức án có thời hạn thì Tết đối họ cũng tương đối yên bình, các quản giáo cũng đỡ phần vất vả. Nhưng với các tử tù, họ thường tỏ ra bất cần, chán nản, tâm trạng nặng nề, nên không chỉ những ngày Tết, các quản giáo như Trung úy Chẻo A Dảo luôn quan tâm, đến động viên, chia sẻ để họ ổn định tinh thần, đón thêm một cái Tết trong đời bớt buồn tủi.
Chúng tôi rời Trại tạm giam Công an tỉnh Lai Châu khi các phạm nhân ở đây đang hoàn tất việc thu dọn sân vườn, vệ sinh quanh khu trại. Những bức tường bao đã sáng trắng dưới ánh nắng vàng, những bông hoa giấy đỏ lung linh khoe sắc, thảm hoa cải vàng rực rỡ bên hồ nước trong xanh đã làm khung cảnh như bức tranh xuân đầy màu sắc.
Chúng tôi tin, năm nay những can, phạm nhân đang thụ lý án tại đây sẽ có cái Tết ấm cúng, đầy ý nghĩa. Và đối với những người quản giáo, dù có đón Tết muộn, thì các anh chị vẫn cảm thấy vui vì đã mang lại một mùa xuân bình yên, ấm áp cho những phạm nhân
