Lên đỉnh nghiệp, xuống đáy đời!

Thời gian gần đây đã có nhiều phản ánh từ dư luận xung quanh việc "bạc đãi" tài năng thể thao, nhất là đối với những người đã qua giai đoạn thi đấu đỉnh cao.

Có thể kể ra một số trường hợp gây xôn xao dư luận gần đây - mỗi người một hoàn cảnh, một nỗi khốn khó khác nhau, nhưng tựu trung lại như nhiều người cảm nhận cái nghiệp thể thao sao bạc bẽo, thua thiệt, chẳng hạn như: Đô vật trẻ Lê Thị Huệ bị chấn thương trong một buổi tập chuẩn bị cho SEA Games 22 khiến cô phải giã từ sới vật và cho đến nay khi chấn thương đã trở thành tàn phế vẫn chưa được hỗ trợ hay đưa đi điều trị; VĐV điền kinh Nguyễn Thị Nụ phải đi nhổ cỏ, dọn vệ sinh; HLV bóng chuyền Vũ Thị Huệ của Quảng Ninh bị đẩy đi quét rác khi bị chấn thương đầu gối; VĐV nhảy cao tài năng Duy Bằng mấy lần từ giã đội tuyển rồi tuyên bố giải nghệ, sau đó Bằng vẫn phải quay lại. Anh đang trải qua những tháng ngày cố gắng bám trụ với nghề cùng bao khó khăn; Hữu Việt là tài năng hiếm có của bơi lội Việt Nam bỗng dưng có ý định nghỉ thi đấu vì những gì anh nhận được chỉ là những lời hứa hão.

Được biết, đến giờ Hữu Việt vẫn chưa được vào biên chế của Sở VH-TT&DL Hải Phòng. Trong khi đó với số tiền lương, tiền ăn được lĩnh hằng tháng anh vẫn phải xin gia đình trợ cấp thêm. Điều đó khiến anh cảm thấy tủi thân vì gần như không tích lũy gì được cho tương lai; Nữ võ sĩ trẻ Phương Thùy của Cần Thơ phải xin nghỉ thi đấu vì bị nợ tiền ăn; đặc biệt là hai câu chuyện mới nhất của VĐV Nguyệt Ánh và Kiến Quốc khiến dư luận nao lòng.

Cho đến nay Đoàn Kiến Quốc (32 tuổi) vẫn là trụ cột quan trọng của đội tuyển bóng bàn Việt Nam. Tròn 15 năm cống hiến cho màu áo đội tuyển bóng bàn quốc gia, mang về biết bao huy chương cho thể thao nước nhà, nhưng hiện nay Quốc vẫn đang quay quắt tìm kiếm số tiền gần 300 triệu đồng - một số tiền không nhỏ với các VĐV thể thao đỉnh cao như Quốc, để hoàn thành khóa đại học tại chức chuẩn bị cho tương lai không còn thi đấu của mình.

Trong khi đó, sau ánh hào quang của tấm HCV karatedo ASIAD năm 2006 tại Doha, giờ đây nhà vô địch ASIAD Vũ Thị Nguyệt Ánh đang hằng ngày hằng giờ bị chấn thương hành hạ. Sau bao lần ngỏ lời với những người có trách nhiệm nhưng chưa nhận được câu trả lời cụ thể, vận động viên này cho biết sẽ chấp nhận sống chung cùng chấn thương để thi đấu tại SEA Games 26 tới, cống hiến hết khả năng của mình cho thể thao nước nhà, còn được tới đâu, hay tới đó. Tuy nhiên cô cũng hy vọng trước khi nghỉ thi đấu, sẽ được đi phẫu thuật để đảm bảo cho tương lai của mình, chứ nếu kéo dài sẽ rất ảnh hưởng đến vận động sau này…

Những câu chuyện trên đây của các VĐV, HLV có nhiều cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp thể thao nhưng đã gặp phải khó khăn khi giã từ thi đấu hay không may gặp chấn thương không kiếm đâu ra tiền để phẫu thuật là một vấn đề nan giải của thể thao Việt Nam trong việc giải quyết đầu ra cho VĐV.

Chứng kiến những hoàn cảnh của họ vất vả, lay lắt với cuộc sống hiện tại, đối mặt với tương lai mờ mịt ở phía trước, chắc hẳn lớp VĐV trẻ đang khao khát cống hiến, cũng cảm thấy nản lòng. Hơn nữa, dù nhận biết sự khó khăn chung và xác định đã theo nghiệp VĐV là phải biết chấp nhận gian nan, vất vả, thế nhưng, những trường hợp trên đây có vẻ đang ngày càng dài ra, chắc các bậc phụ huynh đang có ý định cho con em của mình theo thể thao cũng ít nhiều phải suy nghĩ lại.

Phải chăng lâu nay chúng ta chỉ có thói quen tập trung tối đa năng lực, đầu tư cho VĐV để tìm kiếm thành tích cao nhất, nhưng lại không chú trọng đến việc chăm lo cho tương lai sau này của họ, nhất là việc bồi dưỡng văn hóa ngay từ khi còn thi đấu rất ít được VĐV cũng như các nhà quản lý thể thao quan tâm?

Có một thực tế mà nhiều người cho rằng có một quy trình khuôn mẫu vẫn tồn tại lâu nay, đó là VĐV sau khi thi đấu xong luôn có ý định sẽ trở thành cán bộ, HLV hay nhân viên của ngành thể thao. Đó là cái đích "đương nhiên" mà nhiều VĐV khi theo nghiệp thể thao đều nghĩ đến. Nhưng con số đáp ứng được điều này là rất ít so với nhu cầu thực tế. Bởi với những cuộc thi đấu, tập huấn tập trung liên miên, các VĐV thường không được học hành đến nơi đến chốn hay phải bỏ dở việc học để toàn tâm toàn ý phấn đấu cho sự nghiệp, đặc biệt là ít được trang bị kiến thức sống cũng như kỹ năng làm việc. Những điều này hầu như họ phải bắt đầu lại từ đầu khi từ giã sự nghiệp.

Có lẽ việc "nhắc nhở" từ Tổng cục TDTT cũng nhằm… nói lên cho mọi người biết thế thôi bởi làm sao để các nhà quản lý thể thao thay đổi việc chạy theo thành tích, chăm lo chu đáo việc học hành, trang bị kiến thức để giải quyết đầu ra chu đáo cho VĐV là chuyện có quá nhiều cái khó từ nhiều phía. Và thực tế hiện nay các VĐV vẫn cứ phải tự thân vận động để tìm một tương lai cho mình sau quá trình thi đấu, may mắn thì gặp "quý nhân phù trợ" có việc làm ổn định, còn nếu không lại vất vưởng may nhờ rủi chịu.

Thực tế này bắt nguồn từ ngân sách hạn hẹp của ngành Thể thao. Kinh phí cho cả ngành thể thao trong năm 2011 cũng chỉ hơn 1.200 tỉ đồng. Trong khi đó, theo thống kê của Tổng cục Thể dục Thể thao, nguồn vốn huy động từ nguồn xã hội hóa cho riêng môn bóng đá đã gần gấp đôi con số trên như năm 2010 đã là 2.000 tỉ đồng. Vì thế, để giải quyết tất cả những vấn đề chung của ngành, không chỉ riêng chuyện đầu ra cho VĐV, ngành thể thao cũng đành "biết vậy" với kinh phí hạn hẹp như trên.

Tuy vậy thiếu không có nghĩa là không có, ngành thể thao cần có sự quan tâm, đầu tư đúng mức tới những VĐV đã có nhiều cống hiến cho thể thao nước nhà bởi họ xứng đáng được như vậy. Thiết nghĩ ngành thể thao nên thành lập quỹ cho các VĐV để sau khi giải nghệ, họ có thể phần nào ổn định cuộc sống, cũng như chữa trị chấn thương và giúp đỡ các trường hợp VĐV có hoàn cảnh khó khăn như đã nêu trên.