Xử lý nghiêm, ngăn chặn tình trạng xâm hại động vật hoang dã

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần

Chiều 16/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội nghị tổng kết và triển khai một số nội dung phối hợp giữa hai Bộ. Đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ NN&MT và Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì hội nghị.

Tham dự hội nghị có các Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Công Thành và Nguyễn Quốc Trị; cùng đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam gồm Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự và Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 34 tỉnh, TP và các xã, phường trọng điểm về công tác bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Văn Long khẳng định, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm và quán triệt quan điểm phát triển kinh tế phải hài hoà với thiên nhiên, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Văn kiện Đại hội 14 đã xác định bảo vệ môi trường đặt ngang hàng với phát triển kinh tế xã hội, và trở thành một trong ba trụ cột của phát triển bền vững. Vì vậy, theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Long, bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ môi trường thuỷ lợi và nguồn lợi thuỷ sản, đa dạng sinh học không chỉ là bảo vệ môi trường chim trời, cá nước mà chính là bảo vệ an ninh môi trường, an ninh con người và sự sống còn của thế hệ tương lai.

“Chúng tôi đánh giá cao kết quả 2 ngành đã đạt được. Tuy nhiên, bên cạnh đó, chúng ta còn nhiều nội dung kế hoạch đặt ra chưa đạt được. Để công tác bảo vệ các loài động vật hoang dã đi vào thực chất, 2 bộ thống nhất quan điểm trong thời gian tới tăng cường siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm tạo sự răn đe, cảnh tỉnh ngăn chặn tình trạng xâm phạm đa dạng sinh học. Phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ hiệu quả và sâu hơn để đạt được mục tiêu đã đặt ra”, Thượng tướng Nguyễn Văn Long nhấn mạnh.

Hội nghị lần này tập trung đánh giá toàn diện hơn bốn tháng triển khai Kế hoạch 628, làm rõ những kết quả đạt được, các nội dung chưa đạt được cũng như nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế. Trên cơ sở đó, các bên sẽ đề ra những chỉ đạo quyết liệt hơn cho giai đoạn tiếp theo.

Theo báo cáo của Bộ Công an và Bộ NN&MT, qua hơn 4 tháng triển khai thực hiện Kế hoạch số 628 của hai Bộ về phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam (Kế hoạch 628), công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng từ Trung ương đến địa phương đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hàng trăm nghìn lượt người dân đã được tiếp cận thông tin, hàng nghìn tổ chức, cá nhân ký cam kết không săn bắt, buôn bán động vật hoang dã và không sử dụng ngư cụ cấm.

Việc triển khai kế hoạch đã góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp “Không săn bắt - Không tiêu thụ - Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản”, từng bước nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy trách nhiệm xã hội trong bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học, đồng thời góp phần ngăn chặn, giảm thiểu các hành vi vi phạm.

Để triển khai kế hoạch, công tác chỉ đạo và kiểm tra được thực hiện đồng bộ với hệ thống văn bản chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương được ban hành đầy đủ, kịp thời; 32/34 tỉnh, TP thành lập ban chỉ đạo liên ngành, bảo đảm sự phối hợp giữa lực lượng công an, kiểm lâm và các cơ quan liên quan.

Các đơn vị thuộc hai Bộ cũng thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc triển khai tại địa phương, kịp thời tổng hợp, báo cáo tiến độ và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Qua công tác giám sát và đánh giá, sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.

Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã thu thập thông tin về 912 tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động bảo tồn, nuôi nhốt động vật hoang dã có dấu hiệu vi phạm; đồng thời rà soát 23 hội, nhóm trên không gian mạng có dấu hiệu rao bán động vật hoang dã và thủy sản nguy cấp, quý hiếm.

Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, 4.782 tổ chức, hộ gia đình và cá nhân ký cam kết không săn bắt, buôn bán động vật hoang dã và không sử dụng ngư cụ cấm. Nhiều cá nhân đã tự nguyện giao nộp động vật hoang dã cho cơ quan chức năng để thả về môi trường tự nhiên.

Từ ngày 17/10 đến 31/12/2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 1.784 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản. Trong đó: Khu vực phía Bắc: 579 vụ (32,45%), chủ yếu liên quan đến nuôi nhốt động vật hoang dã, chim cảnh và khai thác thủy sản mang tính tận diệt; khu vực miền Trung: 706 vụ (39,74%), chủ yếu liên quan đến săn bắt, buôn bán động vật hoang dã và tận diệt chim trời; khu vực phía Nam và Tây Nguyên: 499 vụ (27,97%), chủ yếu liên quan đến nuôi nhốt, buôn bán các loài cự đà Nam Mỹ, chim cảnh và khai thác thủy sản tận diệt.

Xử lý nghiêm các điểm buôn bán chim trời

Chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Văn Long đề nghị các đơn vị, địa phương nghiêm túc tiếp tục thực hiện quyết liệt Kế hoạch số 628, tuyệt đối không coi đây là phong trào bề nổi. Phải siết chặt kỷ cương, kiên quyết khắc phục tình trạng phát hiện, xử lý qua loa, nề nang, không đúng tính chất, mức độ hành vi vi phạm.

"Trong năm 2026, Công an mỗi địa phương phải tập trung phát hiện, khởi tố ít nhất 2 vụ án liên quan đến tàng trữ, sử dụng chất nổ, xung điện, ngư cụ cấm khai thác thủy sản, hoặc sử dụng súng tự chế, thiết bị săn bất động vật hoang dã", Thứ trưởng Nguyễn Văn Long yêu cầu.

Đối với các cơ sở kinh doanh, nhà hàng, trạm dừng nghỉ, Thứ trưởng Nguyễn Văn Long đề nghị lực lượng chức năng tiếp tục triển khai và yêu cầu chủ cơ sở thực hiện đúng cam kết không mua bán, tàng trữ, tiêu thụ động vật hoang dã. Mọi trường hợp vi phạm phải xử lý nghiêm khắc, đồng thời công khai trên các phương tiện truyền thông để phòng ngừa chung trong toàn xã hội.

Trong phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chính quyền và công an cơ sở cần làm việc trực tiếp với các ban quản lý đền, chùa để quy định rõ khu vực, thời gian, loại sinh vật được phóng sinh. Kiên quyết dẹp bỏ, xử lý nghiêm các điểm buôn bán chim trời, động vật ngoại lai trước cổng các cơ sở tôn giáo, lợi dụng tâm linh để trục lợi; hướng dẫn tăng ni, phật tử thay đổi nhận thức, triệt tiêu nguồn cầu săn bắt ngay từ trong cộng đồng. 

Cũng tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trần Đức Thắng chia sẻ, bên cạnh những kết quả đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận một số tồn tại và hạn chế: Ở một số địa phương, việc triển khai kế hoạch chưa thực sự quyết liệt; công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm còn hạn chế so với thực tế. Tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép, đặc biệt trên không gian mạng, vẫn diễn biến phức tạp. Việc đấu tranh với các đường dây vi phạm liên tỉnh, xuyên địa bàn còn chưa nhiều.

Trong thời gian tới, Bộ trưởng Bộ NN&MT đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng Công an, Kiểm lâm, Kiểm ngư và các cơ quan liên quan; đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và thay đổi hành vi tiêu dùng liên quan đến động vật hoang dã.

Đồng chí Trần Đức Thắng nhấn mạnh, bảo vệ động vật hoang dã và kiểm soát ô nhiễm môi trường không chỉ là nhiệm vụ của riêng một ngành hay một cơ quan, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.