Sáng 1/4, Bộ Công an tổ chức hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng và sơ kết 2 năm thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ dự, phát biểu chỉ đạo; Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an chủ trì hội nghị. Dự hội nghị có đại diện lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, các bộ, ngành liên quan; các cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an…
Hội nghị được kết nối trực tuyến đến các UBND cấp tỉnh, cấp xã trong cả nước.
Chuẩn bị tốt điều kiện tái hòa nhập cộng đồng từ trong trại giam đến địa phương
Thực hiện Nghị định 49/CP, các cơ sở giam giữ đã thực hiện hiệu quả công tác chuẩn bị tái hòa nhập cho phạm nhân. Từ khi triển khai đến nay, đã có 358.271 người chấp hành xong án phạt tù được trả tự do, trong đó có 5.653 phạm nhân được tha tù trước thời hạn có điều kiện và 25.673 phạm nhân được đặc xá. Cùng với đó, gần 7.903 đợt tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý đã được tổ chức cho hơn 357 nghìn lượt phạm nhân.
Công tác đào tạo nghề cũng được chú trọng với hơn 54 nghìn phạm nhân được học nghề, hàng chục nghìn người được cấp chứng chỉ và giới thiệu việc làm. Đáng chú ý, hơn 217 nghìn phạm nhân đã được hỗ trợ tài chính với tổng số tiền trên 101 tỷ đồng, giúp họ có điều kiện ban đầu để ổn định cuộc sống sau khi trở về địa phương. Các cơ sở giam giữ cũng chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để quản lý, giáo dục, đồng thời kịp thời cảnh báo những trường hợp có nguy cơ tái phạm.
Sau khi trở về nơi cư trú, người chấp hành xong án phạt tù tiếp tục được quản lý, hỗ trợ toàn diện. Lực lượng chức năng đã tiếp nhận, quản lý hơn 406 nghìn người, trong đó hiện đang trực tiếp theo dõi, giúp đỡ hơn 174 nghìn trường hợp.
Công tác hỗ trợ thủ tục hành chính được triển khai rộng khắp với hàng trăm nghìn lượt người được cấp căn cước công dân, hướng dẫn xóa án tích và hoàn thiện giấy tờ pháp lý. Song song với đó, hoạt động tuyên truyền, giáo dục được đẩy mạnh với hàng trăm nghìn lượt truyền thông qua nhiều hình thức, từ báo chí, sinh hoạt cộng đồng đến các nền tảng trực tuyến. Công tác tư vấn, hỗ trợ cũng đạt nhiều kết quả nổi bật khi hàng trăm nghìn lượt người được tư vấn trực tiếp và qua mạng. Đặc biệt, hơn 314 nghìn người đã được giới thiệu việc làm, hàng chục nghìn người được đào tạo nghề, góp phần nâng cao khả năng tự lập. Đến nay, cả nước đã xây dựng được hơn 2.000 mô hình tái hòa nhập cộng đồng, trong đó hơn 1.500 mô hình đang hoạt động hiệu quả.
Phát huy hiệu quả nguồn vốn vay ưu đãi
Thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, nguồn vốn hỗ trợ cho người chấp hành xong án phạt tù tiếp tục được mở rộng. Tổng nguồn vốn cho vay tính đến cuối năm 2025 đạt hơn 1.310 tỷ đồng, trong đó vốn từ ngân sách địa phương chiếm tỷ lệ đáng kể.
Hiện đã có gần 15 nghìn người được vay vốn với tổng dư nợ trên 1.234 tỷ đồng. Nguồn vốn này được sử dụng đúng mục đích, chủ yếu để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và thu nhập ổn định. Thực tế cho thấy, việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đã giúp nhiều người xóa bỏ mặc cảm, tự tin hòa nhập cộng đồng, trở thành những điển hình trong lao động sản xuất, qua đó góp phần giảm tỷ lệ tái phạm tội. Bộ Công an đã chỉ đạo triển khai đồng bộ công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách tái hòa nhập cộng đồng và cho vay vốn. Hơn 1.000 lượt kiểm tra đã được thực hiện tại nhiều địa phương, kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.
Công tác phối hợp giữa lực lượng Công an và Ngân hàng Chính sách xã hội ngày càng chặt chẽ, góp phần bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Bộ Công an đã kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác thi hành án hình sự và tái hòa nhập cộng đồng từ Trung ương đến cơ sở, đồng thời tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho hàng trăm nghìn lượt cán bộ. Cùng với đó, nguồn kinh phí hơn 204 tỷ đồng đã được bố trí từ ngân sách Nhà nước, bên cạnh sự hỗ trợ từ ngân sách địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai hiệu quả các chính sách.
Tại hội nghị, đại diện Bộ Nội vụ, Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Chính sách xã hội, UBND, Công an các tỉnh, thành phố đã tham luận nhiều nội dung về bố trí việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù; thực hiện việc vay vốn; tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị định 49 và Quyết định 22; thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tái hòa nhập cộng đồng…; chia sẻ kinh nghiệm, nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng thời kiến nghị các giải pháp trong thời gian tới như đề xuất nâng hạn mức vay cho các đối tượng; tăng cường phối hợp giúp đỡ người lầm lỗi…
Trong đó, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết, bên cạnh việc phối hợp với Bộ Công an chủ trì xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, thời gian qua đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng kịp thời bố trí nguồn vốn, đơn giản hóa thủ tục cho vay, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận vốn tín dụng.
Xây dựng và nhân rộng các mô hình tái hòa nhập cộng đồng phù hợp thực tiễn
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình ghi nhận, biểu dương Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành trong xây dựng và thực hiện chính sách tạo điều kiện cho người lầm lỗi; đồng thời cho rằng công tác hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù thể hiện sâu sắc chính sách nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước và truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
“Trong thời gian qua, các cấp, các ngành, đặc biệt lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt, đã nỗ lực triển khai đồng bộ các chủ trương, chính sách, đạt nhiều kết quả tích cực. Qua đó, nhiều người sau khi chấp hành xong án phạt tù đã từng bước ổn định cuộc sống, giảm nguy cơ hoặc không tái phạm tội”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nêu.
Để nâng cao hiệu quả công tác trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tái hòa nhập cộng đồng, đồng thời đề ra các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính toàn diện, đồng bộ. Cụ thể, Bộ Công an tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chủ trì tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật; xây dựng nghị định mới theo hướng “dễ thực hiện, dễ tiếp cận” đối với người thụ hưởng. Đồng thời, đẩy mạnh xây dựng và nhân rộng các mô hình tái hòa nhập cộng đồng phù hợp thực tiễn; bảo đảm nguồn lực, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh tuyên truyền và đặc biệt “triển khai, ứng dụng triệt để công nghệ, chuyển đổi số”, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ quản lý, hỗ trợ.
Bộ Tư pháp cần khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành các văn bản hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; “cải cách tối đa quy trình, thủ tục hành chính”. Đồng thời, chỉ đạo hệ thống thi hành án dân sự tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan trong xác minh điều kiện thi hành án, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù thực hiện nghĩa vụ.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu cụ thể các bộ, ngành chức năng tăng cường đào tạo nghề, truyền thông, hỗ trợ tái hòa nhập. UBND các địa phương chủ động bố trí nguồn lực, ban hành cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia tiếp nhận lao động là người chấp hành xong án phạt tù. Phó Thủ tướng cũng đề nghị Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng doanh nghiệp chung tay hỗ trợ, tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù có cơ hội việc làm, ổn định cuộc sống, với tinh thần “tiếp nhận tối đa người chấp hành xong án phạt tù vào làm việc”.
Công an các địa phương tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chủ động nắm chắc tình hình, hoàn cảnh của từng trường hợp; đặc biệt quan tâm các đối tượng có nguy cơ tái phạm cao để tham mưu giải pháp phù hợp. Đồng thời, triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh tội phạm, bảo đảm môi trường xã hội an toàn, lành mạnh…
Khẳng định ý nghĩa lâu dài của công tác này, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh việc triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trên sẽ góp phần quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, giữ vững ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững
Lấy người chấp hành xong án phạt tù làm trung tâm của công tác tái hòa nhập cộng đồng
Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Thứ trưởng Lê Văn Tuyến cho biết, Bộ Công an sẽ cụ thể hóa các chỉ đạo vào chương trình công tác thời gian tới; đồng thời nhấn mạnh, kết quả công tác tái hòa nhập cộng đồng trong thời gian qua đã kéo giảm và duy trì tỷ lệ tái phạm tội của người chấp hành xong án phạt tù ở mức thấp, trung bình giai đoạn 2020–2025 là 1,73%, góp phần quan trọng vào công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Đồng chí Thứ trưởng đề nghị, các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ được phân công tiếp tục phối hợp với Bộ Công an đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tái hòa nhập cộng đồng. “Đây là chính sách nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta nhằm tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; tiếp cận được với nguồn vốn ưu đãi để nuôi sống bản thân và gia đình, hạn chế tái phạm tội; đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương, các ngành, chính quyền cơ sở cần coi đây là nhiệm vụ quan trọng ở địa phương, góp phần tạo công ăn việc làm, phát triển kinh tế, thực hiện an sinh xã hội và phòng ngừa tội phạm trên địa bàn”.
Thứ trưởng Lê Văn Tuyến giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị: Cục Cảnh sát Quản lý tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự tại cộng đồng trên cơ sở kết quả hội nghị này tham mưu Bộ trưởng báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, nghiên cứu, xây dựng nghị định thay thế Nghị định 49 và sửa đổi Quyết định 22, bảo đảm giải quyết được khó khăn, vướng mắc trong thực hiện quy định về hỗ trợ người tái hòa nhập cộng đồng vay vốn, tháo gỡ “nút thắt” về cơ chế, chính sách; Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng chỉ đạo các cơ sở giam giữ tổ chức đào tạo nghề phù hợp cho từng đối tượng; tham mưu Bộ Công an phối hợp với Bộ Nội vụ chỉ đạo, hướng dẫn công tác đào tạo, nâng cao tay nghề, cấp chứng chỉ nghề, tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho phạm nhân chuẩn bị chấp hành xong án phạt tù.
Công an các tỉnh, thành phố chủ động tham mưu thực hiện hiệu quả công tác tái hòa nhập cộng đồng theo phương châm lấy người chấp hành xong án phạt tù làm chủ thể, mục tiêu của công tác tái hòa nhập cộng đồng. Công an xã định kỳ hàng tháng lập danh sách quản lý ngay khi người chấp hành xong án phạt tù về địa phương sinh sống, cung cấp đầy đủ danh sách người chấp hành xong án phạt tù có nhu cầu và điều kiện vay vốn để rà soát, hướng dẫn thủ tục vay vốn…
Tạo cơ hội việc làm cho người nghiện tái hòa nhập cộng đồng 
Quyết định 22 - “chìa khóa” mở cánh cửa tái hòa nhập cộng đồng 
