Việc ứng dụng công nghệ viễn thám, ảnh vệ tinh, thiết bị bay không người lái (Flycam) cùng các phần mềm chuyên ngành đã góp phần nâng cao hiệu quả giám sát tài nguyên rừng, kịp thời phát hiện các điểm biến động rừng, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, chính xác trong công tác chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh.
Lâm Đồng hiện là địa phương có diện tích rừng lớn với tổng diện tích đất có rừng là 1.112.000 ha, trong đó diện tích rừng tự nhiên chiếm hơn 930.000 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,91%. Hằng năm, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh thực hiện chi trả tiền DVMTR trên phần lớn diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng, liên quan đến 27 Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng và 15 công ty lâm nghiệp; hơn 1.600 hộ gia đình, cá nhân, nhóm hộ; 15 cộng đồng dân cư và 20 UBND cấp xã.
Trước yêu cầu ngày càng cao về công tác quản lý, giám sát diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng, việc ứng dụng công nghệ hiện đại trở thành giải pháp tất yếu.
Trước đây, việc kiểm tra hiện trạng rừng chủ yếu dựa vào tuần tra, cán bộ phải đi bộ nhiều ngày trong điều kiện địa hình hiểm trở, thì nay công nghệ viễn thám đã hỗ trợ hiệu quả trong việc theo dõi diễn biến tài nguyên rừng. Thông qua ảnh vệ tinh được cập nhật định kỳ, các cơ quan quản lý có thể nhanh chóng phát hiện những khu vực có dấu hiệu biến động về diện tích, hiện trạng rừng hoặc nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng.
Từ những thông tin cảnh báo ban đầu, lực lượng kiểm lâm, các đơn vị chủ rừng và Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng sẽ tổ chức kiểm tra thực địa để xác minh, xử lý theo quy định.
Một trong những công nghệ mang lại hiệu quả rõ nét hiện nay là việc sử dụng Flycam trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Với khả năng quan sát trên diện rộng, ghi nhận hình ảnh có độ phân giải cao và tiếp cận được những khu vực đồi núi dốc, khe suối, vách đá khó tiếp cận, Flycam giúp lực lượng quản lý rừng tiết kiệm đáng kể thời gian và nhân lực. Chỉ trong thời gian ngắn, cán bộ kỹ thuật có thể khảo sát hàng chục héc-ta rừng, ghi nhận chính xác hiện trạng ngoài thực địa, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và lập hồ sơ xử lý khi phát hiện vi phạm.
Đối với Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, việc ứng dụng công nghệ viễn thám và Flycam đã hỗ trợ hiệu quả công tác giám sát diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Thông qua việc đối chiếu dữ liệu ảnh vệ tinh, ảnh Flycam với bản đồ hiện trạng rừng và cơ sở dữ liệu quản lý rừng, Quỹ có thể xác định chính xác diện tích rừng đủ điều kiện chi trả DVMTR, kịp thời phát hiện những khu vực bị suy giảm chất lượng hoặc mất rừng để cập nhật, điều chỉnh theo quy định.
Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ cho biết, việc số hóa dữ liệu lâm nghiệp đã giúp nâng cao chất lượng quản lý hồ sơ chi trả DVMTR. Các thông tin về chủ rừng, diện tích được giao quản lý, kết quả theo dõi diễn biến rừng và dữ liệu kiểm tra thực địa được cập nhật, lưu trữ trên hệ thống dữ liệu tập trung. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn tăng cường tính minh bạch, công khai trong công tác chi trả, góp phần bảo đảm quyền lợi của chủ rừng và người dân tham gia bảo vệ rừng.
Thực tế cho thấy, việc ứng dụng khoa học công nghệ đã mang lại những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý bảo vệ rừng trên địa bàn. Các điểm nghi ngờ biến động rừng được phát hiện sớm hơn, công tác kiểm tra xác minh được thực hiện nhanh chóng và chính xác hơn.
“Nhiều vụ vi phạm lâm luật đã được phát hiện kịp thời ngay từ giai đoạn đầu, góp phần hạn chế thiệt hại tài nguyên rừng. Dữ liệu giám sát được cập nhật thường xuyên đã hỗ trợ hiệu quả cho công tác nghiệm thu, đánh giá kết quả quản lý bảo vệ rừng gắn với chi trả dịch vụ môi trường rừng”, bà Hải cho biết.
Trong thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đơn vị chủ rừng và lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực lâm nghiệp. Việc từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu số, nâng cao năng lực khai thác dữ liệu viễn thám, mở rộng ứng dụng Flycam và các phần mềm chuyên ngành sẽ góp phần xây dựng hệ thống giám sát rừng hiện đại, chính xác, đáp ứng yêu cầu quản lý tài nguyên rừng trong tình hình mới.
Ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng mà còn là nền tảng quan trọng để thực hiện tốt chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Đây chính là hướng đi phù hợp, góp phần bảo vệ những cánh rừng xanh của Lâm Đồng, nâng cao sinh kế cho người dân gắn với quản lý bảo vệ rừng và thúc đẩy phát triển lâm nghiệp bền vững trong thời kỳ chuyển đổi số.
