Đột phá hạ tầng giao thông kết nối biển với cao nguyên
Theo quy hoạch, đến năm 2030, Lâm Đồng được định hướng trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước, là cực tăng trưởng của vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Mô hình tăng trưởng sẽ dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, thay cho cách phát triển dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên như trước đây.
Theo Quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, vùng trung tâm tỉnh Lâm Đồng gồm 18 xã: Đơn Dương, D’ran, Ka Đô, Quảng Lập, Hiệp Thạnh, Tân Hội, Đức Trọng, Ninh Gia, Tà Hine, Tà Năng, Đinh Văn Lâm Hà, Phúc Thọ Lâm Hà, Tân Hà Lâm Hà, Sơn Điền, Di Linh, Đinh Trang Thượng, Gia Hiệp và Bảo Thuận. Trong đó, vùng trung tâm phát triển đô thị mới gắn với Trung tâm hành chính – chính trị tại khu vực xã Đức Trọng và vùng lân cận.
Điểm đáng chú ý là không gian phát triển của tỉnh được tổ chức theo cấu trúc liên kết “cao nguyên – trung du – duyên hải”, tạo nên một chỉnh thể kinh tế thống nhất từ Đà Lạt, Di Linh, Bảo Lộc đến các khu vực ven biển Bình Thuận và vùng biên giới phía Tây. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm khai thác tối đa lợi thế của từng vùng, đồng thời mở rộng không gian phát triển từ cao nguyên xuống biển.
Trong đó, khu vực cao nguyên giữ vai trò trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, năng lượng tái tạo và hệ thống đô thị trung tâm; vùng trung du phát triển công nghiệp chế biến, logistics và năng lượng; còn vùng duyên hải sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới với kinh tế biển, công nghiệp, khu kinh tế ven biển và các đô thị biển hiện đại.
Một trong những trọng tâm lớn nhất của quy hoạch là đầu tư đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông liên vùng. Lâm Đồng xác định giao thông là nền tảng để tạo ra các hành lang kinh tế mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.
Trong giai đoạn đến năm 2030, Lâm Đồng sẽ tập trung hoàn thành các tuyến cao tốc đang triển khai, đồng thời thúc đẩy tuyến cao tốc Đông – Tây kết nối Phan Thiết – Bảo Lộc – Gia Nghĩa, tạo trục giao thông chiến lược nối biển với Tây Nguyên.
Song song đó là phát triển hệ thống logistics, cảng biển, cảng hàng không và các tuyến kết nối liên vùng, từng bước hình thành mạng lưới giao thông xuyên suốt Bắc – Nam và Đông – Tây. Tầm nhìn đến năm 2050, Lâm Đồng sẽ sở hữu hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới kết nối giữa Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Phát triển kinh tế biển, khu công nghiệp thế hệ mới
Quy hoạch mới dành vị trí đặc biệt cho việc phát triển không gian công nghiệp. Một khu kinh tế ven biển sẽ được hình thành với các động lực tăng trưởng là năng lượng, cảng biển, logistics, công nghiệp chế biến - chế tạo và khu thương mại tự do.
Tỉnh Lâm Đồng cũng đặt mục tiêu hoàn thiện hạ tầng các khu công nghiệp lớn như Sơn Mỹ 1, Sơn Mỹ 2, đồng thời thu hút nhà đầu tư phát triển thêm các khu công nghiệp, cụm công nghiệp mới ở khu vực phía Đông. Theo định hướng, các khu công nghiệp tương lai sẽ phát triển theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thông minh, gắn với công nghệ cao, chuyển đổi số và chuỗi giá trị toàn cầu.
Lâm Đồng xác định chuỗi bô-xít – alumin – luyện nhôm – chế biến sâu sau nhôm là ngành công nghiệp chiến lược của tỉnh, của khu vực và có ý nghĩa quốc gia. Đồng thời, titan cũng được định hướng phát triển theo chuỗi khai thác và chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng thay vì xuất khẩu nguyên liệu thô.
Tỉnh Lâm Đồng đang tập trung thu hút đầu tư các nhà máy alumin, điện phân nhôm, các tổ hợp chế biến sâu titan, mở rộng công suất các dự án hiện hữu và từng bước hình thành trung tâm luyện nhôm cùng trung tâm chế biến sâu titan quy mô quốc gia. Dù ưu tiên phát triển công nghiệp khai khoáng, quy hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường.
Công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng
Khác với nhiều quy hoạch trước đây vốn tập trung vào tài nguyên và đất đai, bản quy hoạch lần này đặt khoa học công nghệ ở vị trí trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Lâm Đồng định hướng xây dựng các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ số và phát triển mạnh hạ tầng dữ liệu. Những công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain sẽ được ứng dụng rộng rãi trong quản lý, sản xuất và dịch vụ.
Đặc biệt, tỉnh dự kiến hình thành Khu công nghệ cao, Khu nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo tại khu vực cao nguyên Di Linh, tạo nền tảng cho nền kinh tế tri thức trong tương lai. Nông nghiệp tiếp tục là một trụ cột quan trọng nhưng theo hướng hiện đại hơn. Quy hoạch xác định Lâm Đồng là trung tâm rau, hoa công nghệ cao và nông sản ôn đới của cả nước, đồng thời phát huy vai trò trung tâm nông nghiệp công nghệ cao quốc gia.
Các vùng sản xuất lớn sẽ được tổ chức theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và nông nghiệp tuần hoàn, hướng tới các sản phẩm có giá trị gia tăng cao phục vụ xuất khẩu.
Với quy hoạch mới, Lâm Đồng không chỉ hướng tới vai trò trung tâm du lịch và nông nghiệp công nghệ cao như trước đây mà còn được định vị là một cực tăng trưởng tổng hợp của quốc gia, nơi hội tụ công nghiệp chế biến sâu khoáng sản, năng lượng tái tạo, logistics, kinh tế biển, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
