Không để người dân phải gánh chịu những khoản chi phí bất hợp lý

Chiều 18/10, phát biểu tại phiên thảo luận tại Tổ trong chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, Thủ tướng Lê Minh Hưng thông tin tới đại biểu Quốc hội nhiều nét mới về tình hình kinh tế - xã hội. Qua đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương; đồng thời phát huy mạnh mẽ quyền chủ động và trách nhiệm của địa phương; khẳng định, mục tiêu tăng trưởng cao phải dựa trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, cải cách thể chế, nâng cao năng suất và bảo đảm thành quả phát triển thực sự đến với người dân, doanh nghiệp.

Đơn vị nào không đạt tiến độ công việc, lãnh đạo sẽ trực tiếp làm

Điểm mới quan trọng đầu tiên, theo người đứng đầu Chính phủ, là nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành đã có chuyển biến rất rõ nét và tích cực. Để đạt những kết quả trong tăng trưởng, Thủ tướng nhấn mạnh có sự vào cuộc của hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở, đặc biệt là sự đóng góp của các địa phương.

“Tư duy, cách thức xử lý công việc của chúng ta đã thay đổi rất nhiều với phương pháp làm việc hiệu quả, trực tiếp, sát sườn hơn”, Thủ tướng nói và dẫn chứng ở nhiều địa phương, bất cứ lĩnh vực, đơn vị nào không đạt tiến độ công việc, lãnh đạo sẽ trực tiếp làm việc để thúc đẩy; nhiều địa phương bố trí cán bộ nhưng khi cán bộ không đáp ứng sẵn sàng điều chuyển ngay.

Chính phủ xây dựng các chương trình, kế hoạch chi tiết, phân công rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, trách nhiệm thực hiện, tiến độ, thời hạn và sản phẩm đầu ra. Các nhiệm vụ từ xây dựng thể chế, phát triển kinh tế - xã hội đến giáo dục, y tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại đều được cụ thể hóa.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc đánh giá kết quả công việc không thể chỉ dừng ở số lượng cuộc họp hay văn bản đã ban hành, mà phải xác định nhiệm vụ có hoàn thành đúng thời hạn, đạt yêu cầu chất lượng và tạo ra kết quả thực tế hay không. Cách thức làm việc này đã từng bước được triển khai từ Trung ương đến địa phương, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng nhìn nhận sự chuyển biến chưa đồng đều, cần tiếp tục nỗ lực để nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Một kết quả quan trọng khác được Thủ tướng nhấn mạnh là sự đổi mới trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế. “Yêu cầu đặt ra hiện nay là xây dựng thể chế không chỉ nhằm xử lý những điểm nghẽn, vướng mắc trước mắt mà còn phải kiến tạo không gian phát triển mới”, Thủ tướng nhấn mạnh và cho rằng hệ thống pháp luật phải đầy đủ, thông thoáng, minh bạch, phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế, qua đó tạo điều kiện huy động các nguồn lực cho tăng trưởng và phát triển đất nước.

Chính phủ cũng đổi mới quy trình xây dựng văn bản pháp luật theo hướng chuẩn bị đồng thời các nghị định, thông tư hướng dẫn khi trình dự án luật, bảo đảm quy định mới có thể triển khai ngay sau khi được thông qua và có hiệu lực. “Chính vì vậy mà sau nhiều năm Chính phủ đã không còn tình trạng nợ đọng văn bản thi hành luật”, Thủ tướng chia sẻ.

Tăng trưởng cao phải dựa trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô

Đề cập công tác điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng nhanh phải đi đôi với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng dẫn chứng, trong bối cảnh giá dầu thế giới có thời điểm tăng mạnh, gây áp lực lớn lên giá xăng dầu và nhiều mặt hàng trong nước, Chính phủ đã kịp thời triển khai các giải pháp điều hành về thuế, giá và nguồn cung. Nếu không có những biện pháp phù hợp, biến động giá xăng dầu có thể tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất, vận tải, dịch vụ và mặt bằng giá cả. Thủ tướng cho biết, mặc dù phải giảm một phần nguồn thu ngân sách để hỗ trợ nền kinh tế, Chính phủ vẫn ưu tiên bảo đảm nguồn cung xăng dầu, giữ giá ở mức phù hợp và hạn chế tác động đến người dân, doanh nghiệp.

Cùng với xăng dầu, nhu cầu điện phục vụ sản xuất, kinh doanh và phát triển khoa học, công nghệ cũng tăng rất mạnh. Theo Thủ tướng, để tăng trưởng GDP thêm 1%, nhu cầu điện có thể phải tăng khoảng 1,3-1,5%. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất và đời sống là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã tập trung điều hành để bảo đảm nguồn cung điện, đồng thời kiểm soát giá điện và các mặt hàng thiết yếu, góp phần kiểm soát lạm phát.

Thủ tướng nhấn mạnh, nếu lạm phát tăng cao, thành quả tăng trưởng sẽ bị xói mòn, người dân khó được hưởng đầy đủ những lợi ích từ phát triển kinh tế. Vì vậy, trong năm 2027, Chính phủ sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát lạm phát và giữ vững các cân đối lớn.

Đề cập tình trạng chuyển nguồn ngân sách và giải ngân đầu tư công, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện vì Quốc hội đã quyết định, Chính phủ đã phân bổ nguồn lực và quy định cho phép triển khai nhưng các cơ quan, địa phương không thực hiện được thì phải làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm. Việc đánh giá hiệu quả chi ngân sách, nhất là chi đầu tư phát triển, không chỉ căn cứ vào số vốn đã được phân bổ hoặc giải ngân, mà phải xem xét tiến độ thực hiện, chất lượng và hiệu quả của các dự án, công trình.

Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã ban hành các quy định và hướng dẫn tương đối đầy đủ, theo hướng đơn giản hóa quy trình và tăng quyền chủ động cho địa phương. Các nội dung chi cho giáo dục, y tế, văn hóa, giảm nghèo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã có hướng dẫn cụ thể. Chỉ những vấn đề thực sự đặc thù mới cần các bộ, ngành tiếp tục hướng dẫn bổ sung.

Thủ tướng cho biết, việc phân bổ vốn được thực hiện theo kế hoạch đầu tư công hằng năm và trung hạn. Các địa phương, Hội đồng nhân dân có trách nhiệm xem xét, phân bổ chi tiết và tổ chức triển khai theo thẩm quyền. Để hỗ trợ địa phương, Chính phủ đã yêu cầu xây dựng hệ thống phần mềm tiếp nhận, giải đáp trực tuyến những vướng mắc trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Các câu hỏi, hướng dẫn và phương án xử lý sẽ được chia sẻ để những địa phương khác có thể tham khảo, áp dụng thống nhất. Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý, không phải trường hợp chậm giải ngân nào cũng áp dụng ngay biện pháp cắt giảm hoặc điều chuyển vốn.

“Cần đánh giá khách quan nguyên nhân, phân biệt rõ những khó khăn về điều kiện thực hiện, năng lực cán bộ và trách nhiệm tổ chức triển khai. Nếu vướng mắc xuất phát từ năng lực thực hiện ở cơ sở thì địa phương phải chủ động tăng cường, bố trí cán bộ có chuyên môn, điều động nhân lực từ các sở, ngành để hỗ trợ. Trường hợp chậm trễ do thiếu trách nhiệm thì phải xem xét, xử lý và sử dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ làm tiêu chí đánh giá cán bộ”, Thủ tướng nhấn mạnh và cho rằng, trong điều kiện Quốc hội và Chính phủ đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vai trò, thẩm quyền của địa phương ngày càng lớn thì trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu cũng phải được nâng lên tương ứng.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh là giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Giá nhà đất và giá bất động sản sẽ giảm

Theo Thủ tướng, Chính phủ đang tập trung triển khai các giải pháp trên nhiều lĩnh vực, từ đất đai, bất động sản, xăng dầu, điện đến thuốc, thiết bị y tế và sản xuất nông nghiệp…Đối với thị trường bất động sản, Chính phủ thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân; đồng thời hoàn thiện các chính sách quản lý đất đai và điều tiết thị trường. Mục tiêu là từng bước kiểm soát, giảm áp lực về giá nhà, giá đất và chi phí tiếp cận nhà ở. Thủ tướng cho biết, sau khi thực hiện một số biện pháp chính sách rất quyết liệt như phát triển mạnh nhà ở xã hội và nhà cho thuê, lập tức thị trường giá nhà, nhất là nhà chung cư, phải theo xu hướng đi xuống. Với giá đất, tới đây Quốc hội xem xét thông qua Luật Đất đai sửa đổi, người đứng đầu Chính phủ cho biết Nhà nước sẽ quyết định, điều tiết giá đất. “Như vậy, chắc chắn giá đất và giá bất động sản sẽ giảm”, Thủ tướng nói.

Trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát cơ chế kinh doanh, nghiên cứu cắt giảm các khâu trung gian và những chi phí không hợp lý, bảo đảm giá bán phản ánh đúng diễn biến thị trường nhưng không bị đẩy lên bởi các khoản chi phí bất hợp lý.

Đối với thuốc và thiết bị y tế, Thủ tướng yêu cầu kiên quyết xử lý những hành vi tiêu cực, loại bỏ các chi phí trung gian không cần thiết khiến người bệnh phải chi trả cao. “Việc để người dân, người bệnh phải gánh chịu những khoản chi phí bất hợp lý trong tiếp cận thuốc và dịch vụ y tế là không thể chấp nhận”, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh và nêu rõ, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến khám, chữa bệnh, dược và quản lý thiết bị y tế theo hướng minh bạch, giảm chi phí và bảo vệ quyền lợi người dân.

Trong lĩnh vực điện, Chính phủ tiếp tục nghiên cứu cơ cấu lại hệ thống và hoạt động của các doanh nghiệp điện lực để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí.

Đối với nông nghiệp, việc tăng cường quản lý mã số vùng trồng, kiểm định, kiểm dịch và xử lý các vi phạm cũng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu và gia tăng giá trị hàng hóa.

Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt của các giải pháp này là giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả, năng suất, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng của nền kinh tế.

Đề cập vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, đây là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, hiệu quả và chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, việc ứng dụng khoa học, công nghệ cần có thời gian, nguồn lực và lộ trình phù hợp. Trong trước mắt, nền kinh tế vẫn phải phát triển dựa trên các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ và nông nghiệp. Khoa học, công nghệ phải được ứng dụng để nâng cao giá trị gia tăng, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả hoạt động của các ngành này.

Đối với khu vực nhà nước, chuyển đổi số và khai thác dữ liệu phải hướng tới nâng cao năng lực quản trị, điều hành từ Trung ương đến cơ sở. Thủ tướng dẫn phản ánh của cử tri Hải Phòng về việc cán bộ cấp cơ sở phải sử dụng, kết nối với nhiều hệ thống thông tin khác nhau của các bộ, ngành khi giải quyết thủ tục hành chính.

Mục tiêu là bảo đảm các hệ thống có tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất, có khả năng kết nối, liên thông, tránh tình trạng mỗi bộ, ngành, địa phương xây dựng một hệ thống riêng gây lãng phí nguồn lực.

Thành quả tăng trưởng phải thực sự đến với người dân

Đề cập các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.

Trong lĩnh vực giáo dục, Chính phủ đã triển khai các chính sách miễn, giảm học phí, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng trường lớp. Đối với khu vực biên giới, Chính phủ đã triển khai đầu tư 248 trường học tại các xã biên giới và tiếp tục hoàn thiện các giai đoạn tiếp theo. Thủ tướng cho biết, trong thời gian tới, Chính phủ sẽ xem xét mở rộng đầu tư, nâng cấp trường học tại các xã khó khăn khác, không chỉ giới hạn ở địa bàn biên giới.

Đối với y tế, Chính phủ định hướng tăng cường đầu tư cho hệ thống y tế cơ sở, nhất là các trung tâm y tế tại xã biên giới, vùng sâu, vùng xa và địa bàn khó khăn. Cùng với đó, tiếp tục triển khai khám sức khỏe định kỳ, tăng cường phát hiện sớm bệnh tật, chuyển mạnh từ tư duy tập trung chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu quan tâm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, thích ứng với xu hướng già hóa dân số. Dẫn thực tế tại các cơ sở mới của Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai ở Ninh Bình, Thủ tướng cho biết, việc đưa các cơ sở này vào hoạt động đã góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng cao cho người dân khu vực lân cận. Thủ tướng yêu cầu, các bệnh viện không chỉ tập trung khám, chữa bệnh mà còn phải đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao chuyên môn, hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế tại các địa phương.

Đối với văn hóa và du lịch, Chính phủ tiếp tục triển khai các chủ trương, chính sách phát triển văn hóa, đồng thời thúc đẩy du lịch và tiêu dùng trong nước. Thủ tướng nhìn nhận, tốc độ tăng tiêu dùng nội địa còn hạn chế so với một số động lực tăng trưởng khác. Trong điều kiện kinh tế khó khăn, người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương cần có giải pháp kích cầu tiêu dùng, đặc biệt trong những tháng cuối năm, tận dụng các hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch để thúc đẩy tăng trưởng…