Nghệ sĩ sân khấu truyền thống mưu sinh thời 4.0

Khi nghệ sĩ loay hoay với cuộc sống mưu sinh [bài 1]

Hiện nay, một thực tế đáng buồn là đời sống nghệ sĩ sân khấu truyền thống như chèo, tuồng, cải lương… gặp phải rất nhiều khó khăn, chật vật, thậm chí có người phải lựa chọn một là bỏ nghề, hai là tìm việc làm thêm để trang trải cuộc sống. Đâu là giải pháp để những người nghệ sĩ gắn bó với văn hoá dân tộc sống được bằng nghề trong bối cảnh hiện nay?

“Đói thì đầu gối phải bò”, trong bối cảnh hiện nay một số nghệ sĩ sân khấu truyền thống buộc phải làm thêm bên ngoài như: Làm MC đám cưới, kinh doanh nhà hàng, thậm chí làm xe ôm công nghệ … Nhưng điều đáng quý, đáng trân trọng là nhiều người vẫn gắn bó với nghề và không thôi hy vọng về một tương lai xán lạn của nghệ thuật sân khấu truyền thống nước nhà.

Lấy nghề “tay trái” để được sống với sân khấu

Cuối buổi chiều, tôi tìm đến quán bia ở ngã tư Nguyễn Khánh Toàn – Nguyễn Văn Huyên để gặp nghệ sĩ Danh Thái (Nhà hát Tuồng Việt Nam). Khác với vẻ bặm trợn trên phim truyền hình, ngoài đời nam diễn viên trông hiền khô trong chiếc quần jean và chiếc áo phông không cổ. Vừa mang bia cho khách, anh vừa quay sang tôi than phiền: “Đời sống nghệ sĩ khó khăn quá nên tôi phải mở thêm quán bia để tăng thu nhập. Bạn tính đồng lương của tôi và đồng lương ít ỏi của vợ là giáo viên cấp 2 làm sao có thể nuôi hai cô con gái, một con chuẩn bị vào đại học, một con chuẩn bị vào lớp 11”.

Nghệ sĩ sân khấu truyền thống mưu sinh thời 4.0 -0
Đời sống nghệ sĩ sân khấu truyền thống hiện nay gặp nhiều khó khăn.

Thấy tôi đưa mắt quan sát khuôn viên quán khá khang trang, lại đông khách, anh bảo: “Để có được cửa hàng hôm nay, tôi đã gặp không ít thất bại từ những ngày đầu tập tọe kinh doanh, từ bán chân gà nướng, cà phê, đến karaoke. Là nghệ sĩ tuồng nên cứ phải “đa hệ” mới sống được, mới “nuôi” được đam mê tuồng”.

Không đạo mạo như trên sân khấu, nghệ sĩ Nguyễn Trọng Vinh (Nhà hát Cải lương Hà Nội) ngồi trước mặt tôi với khuôn mặt lo âu, với nước da sạm đen. Sau khi nhấp ngụm trà đá, anh kể, sau hơn 10 năm thuê nhà, vợ chồng anh quyết định mua chung cư ở phường Dương Nội (quận Hà Đông, Hà Nội) với giá 1,2 tỷ đồng, trong khi phải vay đến quá nửa của ngân hàng, trả góp trong 15 năm.

Sau 6 năm tích cóp, hiện tại gia đình anh vẫn còn nợ ngân hàng hơn nửa tỷ đồng, mỗi tháng phải trả ngân hàng cả gốc lẫn lãi 10 triệu đồng. Như vậy, số tiền phải trả mỗi tháng gấp rưỡi tiền lương của anh nên không còn cách nào khác là phải “tăng tốc” tìm cách trả nợ. Một ngày đẹp trời, anh chợt nghe ai nói: “Không làm gì nhanh giàu bằng buôn đất” thế là anh lao vào học nghề “cò” đất...

Vừa trở về nhà sau một ngày dài chạy xe ôm công nghệ (Grap) dưới thời tiết nắng nóng như “đổ lửa” ở Thủ đô, nghệ sĩ Bùi Đình Lý (Nhà hát Chèo Việt Nam) bảo, thời tiết này ra đường đúng là một cực hình nhưng vì cuộc sống mưu sinh biết phải làm thế nào. Anh thừa nhận, so với nghệ sĩ nữ thì nghệ sĩ nam có ít nhiều bất lợi hơn khi diễn bên ngoài. Chính bởi vậy, ngoài thời gian tập, diễn ở Nhà hát, nghệ sĩ sinh năm 1996 đã tìm đến nghề phụ hồ, chạy Grap.

Trung bình mỗi ngày làm phụ hồ, anh nhận được 250 nghìn đồng còn chạy xe Grap cũng được vài trăm. “Có nhiều lúc muốn bỏ nghề nhưng thực sự cứ nghĩ đến công sức 4 năm ăn học tại Trường Đại học Sân khấu- Điện ảnh Hà Nội và biết bao kỳ vọng của gia đình, làng quê thì tôi lại không dám đưa ra quyết định này”, anh chia sẻ.

Với vẻ ngoài điển trai, lại trẻ trung, ăn nói có duyên, nghệ sĩ Hoàng Tuấn Thịnh (Nhà hát Cải lương Việt Nam) đã lựa chọn công việc làm thêm có vẻ nhàn hạ hơn, đó là làm MC đám cưới. Quê ở Thanh Hóa ra Hà Nội một thân, một mình, anh phải thuê nhà với giá 3 triệu đồng/tháng, trong khi lương của anh chưa đến 4 triệu đồng. Anh bảo, trung bình mỗi show mang lại cho anh 800.000đ/. Thế nhưng, nghề MC đám cưới lại theo “mùa”, vào “mùa cưới” thì anh rất tất bật, có ngày cao điểm làm 2, 3 show nhưng vào tháng “cô hồn” (tháng 7 âm lịch) thì coi như “móm”. “Như tháng 5 này, tôi mới nhận được mỗi một show, thôi thì “thắt lưng buộc bụng” vậy”, anh nói thêm.

Trong các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống dường như chèo vẫn sống khỏe hơn cả. Bởi chèo vẫn được các hội nghị, sự kiện và các làng quê đặt hàng biểu diễn. Như chia sẻ của TS. NSƯT Lê Tuấn Cường, Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát Chèo Việt Nam: “Chèo thân thuộc, gần gũi với đời sống nhân dân, bởi thế chúng tôi vẫn có những show diễn bên ngoài và ngay cả những buổi diễn chèo tại rạp Kim Mã gần đây như vở “Quan âm Thị Kính”, “Bắc Lệ đền thiêng”… vẫn có khán giả mua vé đến xem dù không nhiều. Khi Nhà nước đầu tư có hạn thì bản thân mỗi nhà hát, mỗi nghệ sĩ chèo cần có sự vận động, cần có phương thức làm mới để thu hút khán giả”.

Nhà hát đi thuê, khó tuyển diễn viên

Cùng chung sự khó khăn với nhà hát sân khấu truyền thống khác, tuy nhiên Nhà hát Cải lương Việt Nam có những thiệt thòi hơn do chưa có rạp. Mỗi lần Nhà hát có buổi diễn lại phải thuê bên ngoài với giá khoảng 20 triệu đồng cho một buổi diễn.

TS.NSND Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nhà hát khẳng định, buổi diễn đã ít khách lại thêm thiệt đơn, thiệt kép như thế thì sao mà “lại” được. Tuy nhiên, kêu khổ thì kêu lâu rồi nhưng không thể cứ ngồi kêu mãi được. Nhà hát đang nỗ lực và chỉ có quyết tâm duy nhất là kiếm tiền trong khi không có rạp, không có phương tiện trong khi loại hình nghệ thuật lại rất “kén” người xem.

Gần 40 năm tại Nhà hát Tuồng Việt Nam, NSƯT Ngọc Khánh nhận thấy nhiều năm trở lại đây chuyên ngành tuồng tại Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội không tuyển sinh được. Ông phân tích, “tre” thì mỗi ngày “già” đi mà “măng” lại chưa “mọc”, lực lượng kế cận chưa có là thực tế rất đáng lo. Với cùng thời gian 4 năm đó, nếu các em chọn ngành khác thì sau khi ra trường cơ hội việc làm rộng mở hơn, mức lương hấp dẫn hơn. Nếu đặt lên bàn cân như thế thì có thể hiểu việc tại sao các em không chọn tuồng, mặc dù có thể rất yêu thích.

Cũng bàn luận đến vấn đề đầu vào, nhà biên kịch Hoàng Thanh Du cho rằng, dường như hiện nay ai muốn theo nghệ thuật sân khấu truyền thống phải sinh ra trong gia đình có điều kiện đủ đầy, nỗi lo “cơm áo gạo tiền” được đặt bên ngoài cánh cửa gia đình họ.

“Nói gì thì nói “có thực mới vực được đạo”, khi đồng lương và mức sống thấp thì nghệ sĩ khó lòng chuyên tâm làm nghề được. Trước đây các nghệ sĩ có tiền bồi dưỡng thanh sắc nhưng nay đã bị cắt, đồng lương đã thấp lại càng eo hẹp hơn. Đó là chưa kể ngân sách dựng vở thấp và thiết bị kỹ thuật sân khấu luôn rơi vào cảnh “vá chằng, vá đụp”, thiếu thốn đủ bề khiến nghệ sĩ khó lòng sáng tạo được”, nhà biên kịch Hoàng Thanh Du nói thêm.

Ngô Khiêm

Các tin khác

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

Diễn ra từ ngày 14/11 - 15/12 tại Hanoi Aqua Central (Hà Nội), triển lãm “Miền xa – Miền gần” giới thiệu 72 tác phẩm của Nhóm Họa sĩ Mười Bốn. Được hình thành từ những chuyến đi thực tế sáng tác tại nhiều vùng đất, các tác phẩm mang đến những cảm nhận đa dạng về thiên nhiên, con người và đời sống bình dị qua ngôn ngữ hội họa.

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày (13–28/11), với hơn 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo của Thủ đô, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia trong nước và quốc tế, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất. Đây là hoạt động bên lề hấp dẫn của Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với TP Hải Phòng tổ chức.

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Ngày 13/11, Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Hồ Chí Minh cho biết, Hội sách Côn Đảo lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”. Sự kiện diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22/11/2026 tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

MB ký kết hợp tác với HLL JoongAng, Hakuna Matata Group - đơn vị sở hữu bản quyền giải thưởng, chính thức trở thành Nhà tài trợ Danh xưng của Lễ trao giải The 41st Golden Disc Awards tại Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký kết hợp tác với MB

Ngày 11/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) tổ chức ký kết và công bố chương trình hợp tác “Việt Nam - Hơn cả một trải nghiệm” (Vietnam – Experience More) trong giai đoạn 2027–2031, hướng tới lựa chọn và đồng hành đưa các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí có sức hút quốc tế tổ chức tại Việt Nam, gắn với quảng bá hình ảnh đất nước, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất của Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa được công bố, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Một di sản âm nhạc lớn không thể chỉ được tiếp nối bằng những bản trình diễn giống với quá khứ. Nó cần được sống trong những cảm nhận mới, những tiếng nói mới. Đó cũng là lý do mà chương trình Hát cùng Trịnh ra đời nhằm tìm kiếm giọng ca tiếp nối di sản của Trịnh Công Sơn.

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Thực hiện Kế hoạch số 597/KH-BCA-X04 ngày 29/5/2026 của Bộ Công an về truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức xây dựng bộ sách về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Sáng 11/11, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập - Hội trường Thống Nhất phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức - Di sản - Sáng tạo đương đại”, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất (24/11/2026).

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Nghệ sĩ mang áo lính lan toả sức sống của âm nhạc dân tộc

Với thanh âm của Sáo trúc, đàn Tranh, đàn Bầu, Tỳ bà, Tam thập lục, đàn Nhị, K’ni, Trống dân tộc, trong chương trình “Âm vang non nước - Khát vọng vươn xa” các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đã mang đến với khán giả Thái Nguyên không gian âm nhạc đậm bản sắc Việt Nam.

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Cuộc đối thoại nghệ thuật giữa văn chương, âm nhạc và nhiếp ảnh

Lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Trăm năm cô đơn” - tác phẩm mang về giải Nobel văn học năm 1982 cho nhà văn Colombia Gabriel García Márquez, chương trình “Bóng hình Macondo” mang đến những gam màu mới lạ với khán giả Thủ đô Hà Nội vào tối 9-10/11. Đây cũng là lần đầu tiên, tại Nhà hát Hồ Gươm có một chương trình kết hợp độc tấu piano với nghệ thuật nhiếp ảnh.

Triển lãm tài liệu lưu trữ về kiến trúc, đô thị Việt Nam, đang đề cử UNESCO ghi danh

Triển lãm tài liệu lưu trữ về kiến trúc, đô thị Việt Nam, đang đề cử UNESCO ghi danh

Khối tài liệu lưu trữ gốc do Việt Nam và Pháp cùng bảo quản, hiện đang được hai bên phối hợp xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới sẽ được giới thiệu tại Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Hà Nội.

Mở rộng trải nghiệm nghệ thuật, thu hút khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm

Mở rộng trải nghiệm nghệ thuật, thu hút khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm

Sự kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng lâu đời cùng nữ nhạc trưởng, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ piano trẻ Alma Deutscher với những dấu ấn sáng tạo đương đại đã mang đến những trải nghiệm khó quên cho khán giả đến Nhà hát Hồ Gươm trong hai đêm 7 – 8/11. Đây cũng là một trong những chương trình có nhiều đổi mới nhằm thu hút khán giả trong dịp cuối năm 2026.

Hà Nội có thêm 46 không gian văn hóa sáng tạo

Hà Nội có thêm 46 không gian văn hóa sáng tạo

Tối 8/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đã tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo năm 2026, khai trương không gian văn hoá Lũng Trăng, tăng tổng số không gian văn hoá sáng tạo của Thủ đô được công nhận lên 128 không gian.

Kiến tạo sức mạnh quốc gia từ văn hóa kinh doanh

Kiến tạo sức mạnh quốc gia từ văn hóa kinh doanh

Chiều 8/11, Diễn đàn quốc gia “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam – Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia” đã diễn ra tại Hà Nội. Đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ gửi lẵng hoa chúc mừng.

TP Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

TP Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc, TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt kết hợp bắn pháo hoa tại 3 địa điểm ở phường Sài Gòn, phường Bình Dương và phường Vũng Tàu cùng nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn khác cũng được triển khai trên địa bàn thành phố.

Tài hoa nghệ sĩ, bản lĩnh người lính trên sân khấu nhạc dân tộc

Tài hoa nghệ sĩ, bản lĩnh người lính trên sân khấu nhạc dân tộc

Với 15 tiết mục được đầu tư dàn dựng công phu, kết hợp giữa hoà tấu dàn nhạc và độc tấu nhạc cụ dân tộc, những nghệ sĩ mang áo lính không chỉ chinh phục người xem bằng kỹ thuật điêu luyện, sự tài hoa của từng cá nhân mà còn bằng bản lĩnh, sự chuẩn mực và tinh thần đoàn kết, hiệp đồng – phẩm chất làm nên bản sắc của người nghệ sĩ, chiến sĩ trên mặt trận văn hóa.