Nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu
Lâm Đồng đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế, xã hội và kết nối liên vùng. Trong đó có các dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương, dự án thành phần 2 thuộc tuyến cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành, Cảng hàng không Phan Thiết cùng các khu tái định cư phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và hàng trăm công trình giao thông, dân sinh. Các dự án đồng loạt triển khai khiến nhu cầu đá, cát và đất san lấp tăng mạnh.
Nguồn cung tại chỗ đang chịu nhiều sức ép khi phần lớn mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã khai thác hết công suất được cấp phép trong năm. Tại những địa bàn tập trung nhiều công trình, việc tìm kiếm nguồn vật liệu đáp ứng yêu cầu về khối lượng và thời gian trở thành khó khăn đối với các nhà thầu.
Ông Lê Hữu Chiến, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Nguyên cho biết, các dự án doanh nghiệp đang thi công tại Lâm Đồng thiếu hụt hàng trăm nghìn mét khối vật liệu xây dựng là các loại đá. Nguồn cung không đáp ứng kịp nhu cầu ảnh hưởng đến việc tổ chức thi công, đồng thời làm gia tăng chi phí đầu tư.
Để duy trì tiến độ, một số doanh nghiệp phải tìm nguồn cung từ các địa phương lân cận, có đơn vị vận chuyển đá, cát, sỏi từ Khánh Hòa với quãng đường hàng trăm kilômét. Chi phí nhiên liệu, nhân công và phương tiện vì thế tăng lên, nhất là trong bối cảnh giá xăng, dầu biến động. Việc phụ thuộc nguồn cung từ xa không chỉ làm tăng chi phí mà còn khiến kế hoạch thi công khó chủ động khi nhu cầu tại nhiều địa phương cùng tăng.
Theo Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng, nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các dự án giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến gồm hơn 11,3 triệu m³ đá xây dựng, hơn 3 triệu m³ cát xây dựng và hơn 36,8 triệu m³ vật liệu san lấp.
Tổng công suất các mỏ đá hiện có cơ bản đáp ứng nhu cầu, nguồn cát nhìn chung có thể phục vụ các công trình trọng điểm, nhưng vật liệu san lấp đang thiếu hụt rất lớn so với nhu cầu thực tế. Ngay cả với đá và cát, nguy cơ thiếu hụt cục bộ vẫn có thể xảy ra khi nhiều dự án đồng loạt tăng tốc thi công.
“Năng lực khai thác theo giấy phép chưa đồng nghĩa với khả năng cung ứng đầy đủ tại từng công trường. Nguồn vật liệu còn phụ thuộc vào công suất được phép khai thác trong năm, điều kiện hoạt động của mỏ, khoảng cách vận chuyển và thời điểm phát sinh nhu cầu. Nếu không có phương án điều phối phù hợp, tình trạng nơi thiếu vật liệu, nơi khó đưa nguồn cung đến công trình vẫn có thể xảy ra!..”, chủ một mỏ khai thác khoáng sản tại xã Đức Trọng cho biết.
Chi phí gia tăng, nguy cơ ảnh hưởng giải ngân
Giá nhiên liệu hiện nay cũng đang tác động trực tiếp đến chi phí khai thác, sản xuất, bốc xếp và vận chuyển. Với địa bàn rộng, địa hình phức tạp, khoảng cách từ mỏ đến công trường không đồng đều, giá vật liệu chịu ảnh hưởng đáng kể bởi điều kiện giao thông và khả năng cung ứng tại chỗ. Đối với những hợp đồng đã xác lập đơn giá từ trước, chi phí đầu vào tăng cao còn làm thu hẹp biên lợi nhuận, gây khó khăn cho nhà thầu trong việc duy trì nhân lực, máy móc và tổ chức thi công liên tục.
Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng thiếu vật liệu có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án, công tác nghiệm thu, thanh toán và giải ngân vốn đầu tư công. Điều này không chỉ tác động đến hoạt động của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn đã bố trí cho các công trình. Do đó, việc tháo gỡ khó khăn cần được thực hiện đồng bộ, từ bảo đảm nguồn cung, giải quyết thủ tục khai thác đến kiểm soát giá thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, từ cuối quý I/2026, đơn vị thường xuyên theo dõi trữ lượng, công suất và khả năng cung ứng của các mỏ vật liệu xây dựng và hướng dẫn tổ chức, cá nhân hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh, nâng công suất khai thác theo quy định.
Đến nay, tỉnh Lâm Đồng có 204 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng, vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp còn hiệu lực. Tuy nhiên, số lượng giấy phép không đồng nghĩa toàn bộ nguồn vật liệu đều có thể đưa vào khai thác ngay. Một số mỏ còn phụ thuộc vào thủ tục đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và các điều kiện pháp lý liên quan; trong khi công suất khai thác vẫn phải tuân thủ giấy phép được cấp.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, hạn chế phát sinh chi phí, ngăn ngừa nguy cơ chậm tiến độ, qua đó bảo đảm các dự án hạ tầng trọng điểm sớm hoàn thành, phát huy hiệu quả đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho Lâm Đồng.
Để bổ sung nguồn cung, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh Lâm Đồng khoanh định 36 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, phục vụ 73 công trình, dự án. Các ban quản lý dự án, chủ đầu tư, nhà đầu tư, nhà thầu và địa phương được đôn đốc khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, sớm đưa những khu vực đủ điều kiện vào khai thác.
