Kéo dài Nghị quyết 42 là cần thiết?

Ngân hàng có đang lợi dụng Nghị quyết 42?

Sau 5 năm triển khai, Nghị quyết 42 được đánh giá là có tác động hết sức tích cực đối với hệ thống ngân hàng trong việc xử lý nợ xấu. Trong tổng số nợ xấu đã xử lý trong giai đoạn 2017 – 2021 là 750.000 tỷ đồng thì xử lý nợ xấu theo Nghị quyết 42 khoảng 390.000 tỷ đồng, tức là chiếm hơn 50%. Trong tổng số 750.000 tỷ đồng nợ xấu đã xử lý trong giai đoạn này, có đến trên 600.000 tỷ đồng là các tổ chức tín dụng tự xử lý. Còn lại khoảng hơn 100.000 tỷ đồng do Công ty quản lý tài sản (VAMC) và khoảng 20.000 tỷ đồng do các tổ chức mua bán nợ khác xử lý.

“Trong quá trình xử lý nợ xấu theo Nghị quyết 42, có thể thấy chính quyền các cấp từ các bộ, ban, ngành đến các chính quyền địa phương đã hưởng ứng một cách tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho ngành Ngân hàng thu hồi nợ, phát mại tài sản…”, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam thông tin.

Theo đó, Nghị quyết 42 cũng tác động lớn đến ý thức trả nợ của khách hàng, trách nhiệm của người đi vay đối với khoản nợ ngân hàng được nâng lên một cách rõ rệt. Tòa án cũng tiếp nhận xử lý hồ sơ một cách nhanh chóng, kịp thời đối với những bản án tranh chấp về dân sự. Đối với việc thu giữ tài sản bảo đảm cho các khoản vay, dù vẫn còn nhiều vướng mắc nhưng cũng đã đạt được những kết quả tích cực. Nhiều khoản vay đã được các tổ chức tín dụng và VAMC thu giữ và tiến hành phát mại thành công.

Trước thời điểm Nghị quyết 42 sắp hết hiệu lực thi hành, ngành Ngân hàng đang ráo riết đề xuất “gia hạn”, kéo dài thời gian hiệu lực của Nghị quyết 42, một số ý kiến cho rằng cần nâng nó lên thành Luật để giải quyết bài toán cục máu đông của nền kinh tế tồn tại nhiều năm nay.

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có một số ý kiến trái chiều, cho rằng Nghị quyết 42 hiện đang “ưu ái” ngành Ngân hàng quá nhiều như quy định tòa án được phép xử lý rút gọn các vụ việc liên quan đến thu hồi nợ xấu, hay quy định tiền thu được do phát mại tài sản ưu tiên để trả nợ vay ngân hàng trước cả việc đóng thuế ngân sách…

Thậm chí, có ý kiến cho rằng ngân hàng đang “lợi dụng” Nghị quyết 42. Phản bác lại quan điểm cho rằng Nghị quyết 42 có lợi cho ngành ngân hàng hay ngân hàng lợi dụng Nghị quyết 42, Tổng Thư ký Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, không ngân hàng nào muốn kinh doanh mà để nợ xấu cả.

“Chẳng có ngân hàng nào muốn kinh doanh kém cả, cũng như chẳng có ngân hàng nào muốn lợi dụng Nghị quyết 42 để che giấu nợ xấu. Nhưng hiện nay có tình trạng là chủ nợ phải đi “nịnh” con nợ để thu hồi tài sản bảo đảm. Điều này khó có thể chấp nhận được….”, ông Nguyễn Quốc Hùng cho biết.

Thực tế, trong quá trình cơ cấu lại các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu với những kết quả khả quan, tích cực đã đạt đươc, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng đã thực hiện nhiều đợt thanh kiểm tra để phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức tín dụng che giấu nợ xấu. “Có những ý kiến cho rằng Nghị quyết 42 là “trao đặc quyền cho ngành Ngân hàng”. Tôi không nghĩ đó là đặc quyền khi mà ngân hàng đi đòi nợ rất khó khăn, phát mại tài sản không được, thu giữ tài sản không được, đôn đốc đòi nợ không được, trong khi có trường hợp tạo ra tranh chấp giả để không trả nợ rồi cố tình không trả lãi, chỉ trả gốc, bỏ mặc tài sản đó cho ngân hàng tự xử lý… Chính vì thế, tôi muốn nói rằng, Nghị quyết 42 có tác dụng rất lớn, tích cực hỗ trợ ngành Ngân hàng”, Tổng Thư ký Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

Cần công cụ để giải quyết “nợ xấu mới chồng nợ xấu cũ”

Vậy, trong bối cảnh hiện nay, khi nợ xấu đã đưa về mức cho phép rồi, tại sao NHNN và Chính phủ vẫn đề nghị kéo dài Nghị quyết 42, một số chuyên gia cho rằng trước hết phải đặt câu hỏi, tại sao phải có Nghị quyết 42 mới xử lý được nợ xấu? Bởi vì trong quá trình triển khai theo Bộ Luật dân sự, Luật các Tổ chức tín dụng và các bộ luật liên quan có những nội dung chưa phù hợp, chưa đảm bảo bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính người cho vay và người đi vay, thậm chí có phần nào đó còn bảo vệ người đi vay nhiều hơn dẫn tới ngành ngân hàng rất khó khăn trong việc thu nợ.

“Từ Luật các Tổ chức tín dụng, Bộ Luật dân sự, Luật Kinh doanh bất động sản đến Luật Kinh doanh nhà ở, những nội dung gì chưa phù hợp thì đã được thể hiện trên Nghị quyết 42. Do vậy, Nghị quyết 42 đã được ban hành trên cơ sở rà soát những vướng mắc và đưa ra nội dung phù hợp với thực tiễn”, ông Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

Ngoài ra, trong vòng 2 năm qua, ngành Ngân hàng thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch COVID-19, nợ xấu tiềm ẩn chưa đánh giá hết được. Số liệu thống kê tại Việt Nam cho thấy, hàng triệu tỷ đồng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, song nợ cơ cấu chỉ vào khoảng 300.000 tỷ đồng. Số liệu này chưa phản ảnh được hết thực tế. Thực tế, khách hàng vẫn rất khó khăn và tiềm ẩn nợ xấu.

Khi thực hiện Thông tư 01/2020/TT-NHNN, Thông tư 03/2021/TT-NHNN, Thông tư 14/2021/TT-NHNN, những khoản nợ được giữ nguyên nhóm nợ để khách hàng được vay tiếp nếu có phương án kinh doanh hiệu quả. Ngân hàng đã miễn giảm lãi, cơ cấu lại nợ. Điều này đặt ra câu hỏi, nếu Nghị quyết 42 hết hiệu lực thì liệu Ngân hàng có xử lý được nợ xấu hay không? Trước câu hỏi này, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực đề xuất việc gia hạn Nghị quyết 42 và tiến tới là luật hóa Nghị quyết 42 là những bước đi cần thiết.

“Các giải pháp mạnh mẽ để xử lý triệt để nợ xấu, đặc biệt các giải pháp liên quan đến khung pháp lý cần phải được đặc biệt chú trọng trong năm 2022 để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, tránh tình trạng nợ xấu cũ chưa được xử lý, nợ xấu mới gia tăng nhanh hơn nhằm tháo gỡ rủi ro tiềm tàng cho nền kinh tế. Qua đây, Chính phủ nên xem xét đề xuất Quốc hội sớm tổng kết Nghị quyết 42, tiến tới luật hóa Nghị quyết 42 trên cơ sở rà soát, hoàn thiện và hệ thống hóa các quy định pháp luật liên quan” - TS Cấn Văn Lực bày tỏ.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Hùng cho rằng NHNN và Chính phủ kiến nghị lên Quốc hội tiếp tục xem xét, sửa đổi bổ sung và kéo dài Nghị quyết 42. “Mong muốn của ngành ngân hàng là sửa đổi bổ sung để có hành lang pháp lý mạnh hơn”, ông Nguyễn Quốc Hùng cho biết.