Kế hoạch 628 và "cuộc chiến" bảo vệ động vật hoang dã tại Việt Nam

Những kết quả đáng mừng từ thực tế

Nhìn lại giai đoạn trước khi Kế hoạch 628 được ban hành, tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam luôn đặt trong tình trạng đáng báo động. Những chiếc "lưới tàng hình" bủa vây các cánh đồng vào mùa chim di cư; những dòng điện cao thế xung kích tàn phá kiệt quệ nguồn lợi thủy sản vùng sông nước; hay tiếng rao bán chim cảnh, quảng cáo buôn bán thú rừng tràn lan trên mạng xã hội... đã dấy lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ đe dọa đến hệ sinh thái quốc gia.

Trước thực trạng đó, ngày 17/10/2025, Bộ Công an phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký kết ban hành Kế hoạch số 628 nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác đấu tranh, bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ đa dạng sinh học trên toàn quốc.

Ghi nhận thực tế từ khi triển khai Kế hoạch 628 đến nay, với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; sự hướng dẫn kịp thời hiệu quả của Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm (PCTP) về môi trường, Công an các địa phương đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, đánh thẳng vào các "điểm nóng" về săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã.

Qua đó, tình trạng săn bắt giảm sâu ở nhiều địa phương; các loài chim di cư và động vật hoang dã quý hiếm dần trở lại tại nhiều địa bàn trên cả nước như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Đồng Tháp...

Hoạt động thông tin truyền thông liên quan công tác bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, tuyên truyền về công tác kiểm tra, xử lý các cá nhân, cửa hàng nuôi nhốt, kinh doanh trái phép các loài động vật hoang dã, chim cảnh hoang dã đã tạo ra một làn sóng dư luận mạnh mẽ. Các cơ quan báo chí trong và ngoài ngành cũng như các trang thông tin điện tử của Công an các đơn vị, chính quyền các địa phương, mạng xã hội cùng chủ động vào cuộc.

Từ đó, nhận thức của quần chúng nhân dân được nâng lên rõ rệt. Không còn thái độ thờ ơ, xem nhẹ, nhiều người dân còn tự nguyện bàn giao động vật hoang dã cho cơ quan chức năng, phối hợp cùng cơ quan chức năng tái thả hàng loạt loài quý hiếm về tự nhiên.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, 34/34 Công an các tỉnh, thành trong toàn quốc đã hoàn thành việc rà soát, lập danh sách quản lý chặt chẽ đối với các tổ chức, cá nhân có biểu hiện hoặc liên quan đến hoạt động săn bắt, kinh doanh loài hoang dã và tận diệt nguồn lợi thủy sản.

Song song với công tác quản lý nghiệp vụ, chiến dịch tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng đã được triển khai bài bản, quy mô. Riêng Cục Cảnh sát PCTP về môi trường đã trực tiếp xây dựng 6 phim phóng sự chuyên sâu phát sóng trên các kênh thông tin quốc gia như VTV, ANTV; cung cấp thông tin về các mặt công tác và kết quả thực hiện Kế hoạch 628 cho các cơ quan báo chí trong ngành để viết hơn 80 lượt bài tuyên truyền trên Báo Công an nhân dân, Cổng thông tin điện tử Bộ Công an và các cơ quan thông tấn báo chí uy tín lớn ngoài ngành như VnExpress, Dân Trí, Nhân dân, Đời sống & Pháp luật…

Ở cấp cơ sở, Công an các đơn vị, địa phương cũng đóng góp gần 2.000 bài viết, phóng sự phát trên truyền hình, Cổng thông tin Công an địa phương và hệ thống trang mạng xã hội do địa phương quản lý.

Thành công lớn nhất của Kế hoạch 628 chính là những "con số biết nói" trên mặt trận đấu tranh với tội phạm và xử lý vi phạm. Lực lượng Công an toàn quốc đã phát hiện và xử lý tổng cộng 634 vụ việc. Trong đó, xử lý hình sự 47 vụ với 59 bị can; xử phạt hành chính 414 vụ với số tiền phạt lên tới 2,5 tỷ đồng. Đặc biệt, lực lượng chức năng đã cứu hộ và tái thả thành công gần 10.000 cá thể động vật hoang dã còn sống về với môi trường tự nhiên an toàn.

Đặc biệt, Cục Cảnh sát PCTP về môi trường trực tiếp kiểm tra, xử lý 11 vụ việc lớn, chuyển xử lý hình sự 1 vụ, chuyển xử phạt hành chính 10 vụ. Nhận diện rõ xu hướng tội phạm dịch chuyển lên không gian mạng, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã phối hợp chặt chẽ với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao để xác minh, xử lý nghiêm 19 tài khoản cá nhân và 18 hội nhóm có hành vi đăng tải hình ảnh, quảng cáo mua bán, săn bắt, giết mổ, tàng trữ trái phép động vật hoang dã cùng các công cụ săn bắt mang tính tận diệt; đồng thời chuyển Công an các địa phương xác minh làm rõ đối với 17 đối tượng liên quan mua bán săn bắt giết mổ động vật hoang dã.

Quyết liệt giải pháp mang tính bền vững, xuyên suốt

Những kết quả đã đạt được trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm cũng như hiệu quả công tác tuyên truyền nâng cao, chuyển biến nhận thức trong nhân dân về bảo vệ động vật hoang dã và đa dạng sinh học thời gian qua dù đạt được một số kết quả đáng mừng, song công tác đấu tranh vẫn vấp phải nhiều rào cản do các đối tượng vi phạm liên tục cải tiến phương thức hoạt động tinh vi hòng trốn tránh sự phát hiện, gây khó khăn cho công tác kiểm tra.

Đặc biệt, sau khi lực lượng chức năng đồng loạt ra quân kiểm tra thường xuyên, các đối tượng đã chuyển hóa thủ đoạn ‘lách luật” rất tinh vi. Đơn cử như, hợp thức hóa nguồn gốc động vật hoang dã bằng giấy tờ “khống”, nhằm biến động vật bất hợp pháp thành hợp pháp. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất. Bên cạnh đó, việc người dân cố tình nuôi nhốt các loài động vật quý hiếm, động vật hoang dã nhưng không khai báo đã gây ra nhiều khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc rà soát, đấu tranh với nạn nuôi nhốt, kinh doanh, săn bắt động vật hoang dã, chim di cư.

Đặc biệt, thời gian tới, để giải quyết triệt để các tồn tại bất cập như thủ tục xử lý tang vật sống theo Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT và một số văn bản pháp luật liên quan, Cục Cảnh sát PCTP về môi trường sẽ trao đổi với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm để siết chặt việc cấp giấy chứng nhận nguồn gốc động vật nuôi, thiết lập cơ chế xử lý nhanh đối với tang vật là động vật sống. Lực lượng Công an phối hợp Cục An toàn thông tin, các lực lượng chức năng tăng cường rà quét, xử lý triệt để các trang mạng xã hội, các diễn đàn quảng cáo, rao bán động vật hoang dã, giấy xác nhận nguồn gốc lâm sản. công cụ cấm để khai thác tận diệt thủy sản trên mạng.

Đồng thời, Công an các địa phương đẩy mạnh sang rà soát chủ động, lập sơ đồ khu vực chim di cư, xây dựng tiêu chí nhận diện đối tượng nguy cơ cao và phối hợp chặt chẽ với lực lượng Kiểm lâm để kiểm tra đột xuất. Đồng thời, thay đổi phương thức truyền thông sang hướng đồng cảm, tôn trọng bản sắc văn hóa và hỗ trợ sinh kế bền vững để người dân tự nguyện chấp hành. Việc quản lý địa bàn của Công an cấp xã cũng được siết chặt khi kết quả triển khai Kế hoạch số 628 sẽ trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, quyết tâm không để xảy ra các "điểm nóng" kéo dài về buôn bán, kinh doanh, săn bắt động vật hoang dã.

Cuộc đấu tranh bảo vệ môi trường, bảo vệ động vật hoang dã và đa dạng sinh học là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm cao độ của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Công an, sự đồng hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và tinh thần trách nhiệm của lực lượng Công an các đơn vị, địa bàn, tin tưởng Kế hoạch 628 sẽ tiếp tục gặt hái nhiều thành công, góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên của đất nước.