Theo kế hoạch, sáng 29/5, TAND TP Hà Nội sẽ mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử 16 bị cáo trong vụ án môi giới hối lộ và nhận hối lộ khi cấp phép hành nghề y, dược tư nhân xảy ra tại Sở Y tế Hà Nội. Tuy nhiên, phiên sơ thẩm đã bị hoãn do TAND TP Hà Nội đã trả hồ sơ cho Viện KSND TP Hà Nội để yêu cầu điều tra bổ sung một số nội dung liên quan đến vụ án.
Tám bị cáo thuộc Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân thuộc Sở Y tế Hà Nội gồm: Nguyễn Văn Đức (cựu Trưởng phòng), Tô Tử Anh và Trần Thị Bạch Tuyết (cựu Phó trưởng phòng), Đỗ Thị Hương và Đỗ Đình Long (chuyên viên), Nguyễn Thị Huy và Vũ Việt Phong (cán bộ), Vũ Thị Bích Ngọc (cán bộ hưu trí).
Ba bị cáo từng công tác tại Sở Y tế Hà Nội gồm: Ngô Thị Hồng Phương (chuyên viên văn phòng), Nguyễn Đình An (nhân viên Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm Hà Nội) và Đỗ Doãn Tiến (lái xe).
Năm bị cáo còn lại gồm: Bùi Lan Anh (dược sĩ), Nguyễn Thị Bích, Trần Thị Chiến, Nguyễn Thị Thu Hoài và Nguyễn Thị Hải Yến (cùng ở Hà Nội).
Vụ án bắt nguồn từ cuối năm 2024 khi các doanh nghiệp và hộ kinh doanh thuốc tố giác. Quá trình điều tra đã phát hiện hệ thống tiêu cực kéo dài từ năm 2019 đến năm 2024 tại Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân thuộc Sở Y tế Hà Nội.
Đây là đơn vị có “đặc quyền” với các cơ sở bán thuốc, khám chữa tư nhân, khi trực tiếp tham mưu cho Sở Y tế Hà Nội trong việc quản lý hành nghề y, dược tư nhân; cấp giấy phép hành nghề, giấy phép hoạt động khám chữa bệnh và giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.
Nhiều chủ cơ sở thiếu các điều kiện, tiêu chuẩn hoạt động, hành nghề vẫn muốn được cấp các giấy chứng nhận và giấy phép nên chủ động liên hệ với người môi giới và chấp nhận trả công từ 15 triệu đồng đến 70 triệu đồng. Trong đó, mức cao nhất áp dụng với giấy phép hoạt động khám bệnh chữa bệnh.
Người môi giới sẽ móc nối với cán bộ của Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân để thỏa thuận được tạo điều kiện, hướng dẫn cách khắc phục, ghi giảm số lỗi hoặc bỏ qua lỗi vi phạm để các cơ sở hành nghề y, dược tư nhân được cấp phép nhanh.
Hành vi này còn được áp dụng cho lĩnh vực dược phẩm và khám chữa bệnh, do các nhóm cán bộ khác nhau phụ trách. Trong lĩnh vực dược, các sai phạm được dùng tiền để bỏ qua như: sắp xếp thuốc lẫn với sản phẩm không phải là thuốc, chưa xuất trình được biên bản kiểm nhập thuốc, kho bảo quản thuốc chung với khu vực sinh hoạt, niêm yết giá thuốc chưa đầy đủ,...
Các môi giới móc nối với chuyên viên của Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân thỏa thuận việc tạo điều kiện với mức giá từ 15 triệu đồng đến 50 triệu đồng tùy loại giấy phép.
Cơ quan tố tụng xác định, sai phạm này đã trực tiếp làm suy yếu hiệu lực quản lý Nhà nước, khiến các cơ sở kinh doanh không đạt chuẩn vẫn có thể đưa thuốc ra thị trường.
Trong lĩnh vực quản lý hành nghề y, các sai phạm tập trung vào việc cấp giấy phép hoạt động cho các phòng khám chuyên khoa như răng hàm mặt, nha khoa, sản phụ khoa. Để được cấp mới, cấp lại giấy phép hành nghề khám, chữa bệnh các cơ sở tư nhân đưa cho môi giới từ 35 triệu đồng đến 120 triệu đồng.
Các lỗi phổ biến được bỏ qua sau khi đưa tiền hối lộ như: Nhân sự không đủ năng lực, phòng khám không riêng biệt, không có cửa ra vào, không đạt chuẩn về diện tích phòng, thiết bị y tế không đủ tiêu chuẩn, không có hồ sơ mua bán thiết bị y tế...
Vụ án còn có sự tiếp tay của Đỗ Doãn Tiến (lái xe cho đoàn thẩm định) và Ngô Thị Hồng Phương (nhân viên bộ phận một cửa của Sở Y tế Hà Nội). Hai bị cáo này là trung gian nhận tiền từ môi giới để chuyển cho các thành viên trong đoàn thẩm định trước khi họ kiểm tra thực tế.
Phương được trả công 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng cho mỗi lần “giúp” cơ sở. Tổng số tiền Phương đã nhận là 180 triệu đồng. Còn Tiến cũng nhận được hàng chục triệu đồng từ cơ sở.
Bị cáo nhận hối lộ nhiều nhất là Tô Tử Anh (nhận hơn 1,3 tỷ đồng, trong đó 79 lần nhận gián tiếp qua tài khoản của lái xe riêng). Các bị cáo làm dịch vụ môi giới bị xác định, đã nhận hối lộ 8,67 tỷ đồng của 686 cơ sở y, dược tư nhân để chạy giấy phép, móc nối cán bộ. Số tiền trên, nhóm môi giới hối lộ bớt lại hưởng riêng khoảng 850 triệu đồng.
Hai bị cáo môi giới hối lộ là Nguyễn Thị Bích và Bùi Lan Anh đã nhận tổng cộng 5,2 tỷ đồng của 473 cơ sở. Họ không chỉ trực tiếp thu tiền mà còn chia cho các môi giới khác hoặc trực tiếp đưa tiền cho lãnh đạo cấp phòng và cán bộ Sở Y tế Hà Nội.
Toàn bộ quy trình từ tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận một cửa đến khi thẩm định và ký duyệt đều bị các nhóm môi giới và cán bộ biến thành một chuỗi dịch vụ có thu phí bất hợp pháp.
Quá trình điều tra xác định, hai vị nguyên trưởng phòng và nguyên phó trưởng phòng của Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân thời kỳ trước khẳng định, họ không biết, cũng không được phản hồi về việc cán bộ của phòng nhận hối lộ trong quá trình thực hiện cấp giấy phép, giấy chứng nhận cho các cơ sở y, dược tư nhân.
Dù với vai trò là trưởng đoàn kiểm tra, nhưng cả hai không gây khó khăn, vòi vĩnh, không yêu cầu cơ sở phải quà cáp để tạo điều kiện bỏ qua lỗi vi phạm. Họ khẳng định, không nhận được bất cứ khoản tiền, lợi ích vật chất gì. Vì vậy, cơ quan điều tra không đề cập xử lý hai nguyên trưởng phòng và phó trưởng phòng này.
Đối với 30 cán bộ thuộc các đơn vị phối hợp như Trung tâm kiểm nghiệm hay Phòng Y tế các quận, huyện, cơ quan điều tra xác định, dù họ có nhận phong bì cảm ơn nhưng với vai trò lệ thuộc, không có quyền quyết định và số tiền nhận không lớn nên không xử lý hình sự.
Ngoài ra, các chủ nhà thuốc và phòng khám, dù là người đưa tiền, nhưng họ được xác định là có tâm lý bị động, phải chi tiền để tránh bị gây khó dễ hoặc trả lại hồ sơ nhiều lần, đồng thời đã tích cực hợp tác khai báo nên cơ quan điều tra cũng không truy cứu trách nhiệm hình sự.
